Toplist

Top 6 Bài soạn “Về luân lí xã hội ở việt nam” của Phan Châu Trinh lớp 11 hay nhất

“Về luân lí xã hội ở việt nam” là đoạn trích trong phần ba của bài “Đạo đức và luân lí Đông Tây” được tác giả Phan Châu Trinh diễn thuyết vào đêm 19/11/1925 tại Hội Thanh niên ở Sài Gòn. Đoạn trích đã toát lên dũng khí của một tình nhân nước: vạch trần tình hình đen tối của xã hội, tôn vinh tư tưởng đoàn thể vì sự tiến bộ, hướng về một ngày mai tươi sáng của nước nhà. Mời chúng ta xem thêm một số trong những bài soạn hay nhất mà Toplist đã tổng hợp trong nội dung bài viết dưới phía trên.

1


Bình An

Bài soạn “Về luân lí xã hội ở việt nam” số 1

I. Về tác giả, tác phẩm

1. Tác giả

Phan Châu Trinh (1872 – 1926),tự Tử Cán, hiệu Tây Hồ, biệt hiệu Hi Mã, quê quán làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, phủ Nam Kì (nay là thôn Tây Hồ, xã Tam Lộc, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam).

Phan Châu Trinh luôn luôn có ý thức sử dụng văn chương để làm cách mạng. Những áng văn chính luận của ông đậm tính chất hùng biện, lập luận nghiêm ngặt, đanh thép; những bài thơ của ông dạt dào cảm xúc về nước nhà, đồng bào; toàn bộ đều thấm nhuần tư tưởng yêu nước và tinh thần dân chủ.

Những tác phẩm chính: Đầu Pháp chính phủ thư (1906), Tỉnh hồn ca I, II (1907, 1922), Tây Hồ thi tập (1904 – 1914)…

2. Tác phẩm

Về luân lí xã hội ở việt nam là một đoan trích trong phần ba của bài Đạo đức và luân lí Đông Tây (gồm năm phần chính, kể cả nhập đề và Kết luận), được Phan Châu Trinh diễn thuyết vào đêm 19 – 11 – 1925 tận nhà Hội Thanh niên ở Sài Gòn (nay là Thành phố Hồ Chí Minh). Tên bài cũng như những số thứ tự trong đoạn trích do người biên soạn đặt.

II. Hướng dẫn soạn bài

Câu 1 (trang 88 sgk Ngữ Văn 11 Tập 2):

* Đoạn trích gồm ba phần:

– Phần 1: Ở việt nam chưa xuất hiện luân lí xã hội, mọi người chưa xuất hiện ý niệm gì về luân lí xã hội. – Phần 2: So sánh luân lí xã hội ở châu Âu (Pháp) với việt nam.

– Phần 3: Chủ trương truyền bá Xã hội chủ nghĩa cho những người Việt Nam.

=> Ba phần trên của bài liên hệ nghiêm ngặt với nhau theo mạch diễn giải: thực trạng chung – triệu chứng ví dụ – giải pháp.

* Chủ đề tư tưởng của đoạn trích: cần phải truyền bá chủ nghĩa xã hội ở nước Việt Nam để gây dựng đoàn thể vì sự tiến bộ, hướng tới mục đích giành độc lập, tự do.

Câu 2 (trang 88 sgk Ngữ Văn 11 Tập 2):

Tác giả vào đề bằng phương pháp:

– Sử dụng cách nói phủ định: “Xã hội luân lí thật trong việt nam tuyệt nhiên không một ai nghe đến, so với vương quốc luân lí thì người mình còn dốt nát hơn nhiều”.

– Tác giả còn phủ nhận, xuyên tạc vấn đề của rất nhiều người, tác giả đã xác minh: “Một tiếng bè bạn không thể thay cho xã hội luân lí được, cho nên không cần cắt nghĩa làm gì”.

→ Cách vào đề trực tiếp, thẳng thắn, thể hiện quan điểm tư tưởng của một nhà Nho uyên bác thức thời.

Câu 3 (trang 88 sgk Ngữ Văn 11 Tập 2):

Luân lí XH ở việt nam
Luân lí XH bên châu Âu
– Thiếu hiểu biết, chưa hiểu, chẳng biết gì (thờ ơ, tê liệt)

– Dẫn chứng: Phải ai nấy hay, ai chết mặc ai, cháy quán ăn xóm dân dã như vại, đèn nhà ai nhà ấy rạng, chỉ nghĩ đến sự yên ổn của riêng mình, bất công cũng cho qua.

– Nguyên nhân: người nước mình thiếu ý thức đoàn thể.

– Rất thịnh hành và phát triển

– Dẫn chứng: lúc những người có quyền thế, sức mạnh hoặc chính phủ cậy quyền thế, sức mạnh đè nén, áp bức quyền lợi riêng của cá thể hay đoàn thể thì người ta tìm mọi phương pháp để giành lại công bình xã hội.

– Nguyên nhân: Có ý thức đoàn thể, sẵn sàng thao tác làm việc chung, sẵn sàng trợ giúp, tôn trọng quyền lợi của nhau.

Câu 4 (trang 88 sgk Ngữ Văn 11 Tập 2):

* Nguyên nhân của trạng thái “dân không biết đoàn thể, không trọng công ích”:

– Nhân dân ta vốn có truyền thống lâu đời xã hội, đoàn kết từ xa xưa.

+ Sử dụng thành ngữ, tục ngữ: nhiều tay vỗ nên bộp, không thể bẻ đũa cả nắm, góp gió làm bão, giụm cây làm rừng → tác động thâm thúy đến tình cảm và ý thức của người nghe.

– Thời nay trơ trọi. lơ láo, sợ sệt:

+ Bọn học trò trong nước mắc bệnh ham quyền tước, ham bả vinh hoa của những triều vua mà sinh ra giả dối, nịnh hót, chỉ biết có nhà vua mà chẳng biết có dân. → Muốn giữ túi tham mình đầy mãi, địa vị mình được vững mãi bèn thiết pháp lý, phá tan tành đoàn thể quốc dân.

+ Gọi đích danh: kẻ mang đai đội mũ ngất ngưởng ngồi trên, kẻ áo rộng khăn đen lức nhức lạy dưới…

+ Tội trạng của chúng: kết bè đảng, cậy quyền thế, tham nhũng, vơ vét của dân…

+ Tác giả sử dụng hình ảnh gợi tả, lối so sánh ví von, cấu trúc câu trùng điệp: “Dân khôn mà chi! Dân ngu mà chi! Dân hại mà chi! Dân càng nô lệ, ngôi vua càng lâu dài, bọn quan lại càng phú quý!” → Tính hùng biện, đanh thép của lời văn diễn thuyết.

=> Thể hiện tinh thần phản phong mạnh mẽ và uy lực của tác giả vừa phê phán nghiêm khắc, vừa đau lòng cần phải chỉ sự hèn kém của dân mình, nước mình → Kín kẽ bày tỏ tấm lòng yêu nước.

Câu 5 (trang 88 sgk Ngữ Văn 11 Tập 2):

Bài văn có sự phối hợp giữa yếu tố nghị luận với yếu tố biểu cảm:

– Yếu tố nghị luận: cách luận lập nghiêm ngặt, logic, nêu dẫn chứng ví dụ, xác thực, giọng văn mạnh mẽ và uy lực, hùng hồn.

– Yếu tố biểu cảm: câu cảm thán, câu mở rộng thành phần, những cụm từ chứa tình cảm đồng bào, tình cảm dân tộc sâu nặng, thắm thiết, lời văn nhẹ nhàng, từ tốn → tăng thêm sức thuyết phục, lay chuyển mạnh mẽ và uy lực nhận thức và tình cảm của người nghe.

Luyện tập

Câu 1 (trang 88 sgk Ngữ Văn 11 Tập 2):

Tâm trạng của Phan Châu Trinh lúc viết đoạn trích: chán ghét bọn quan lại phong kiến, thương xót đồng bào, lo ngại cho nước nhà, hy vọng vào tương lai tươi sáng của dân tộc.

Câu 2 (trang 88 sgk Ngữ Văn 11 Tập 2):

Tấm lòng của Phan Châu Trinh qua đoạn trích cũng như tầm nhìn của ông qua đoạn trích:

– Đau đáu vì dân vì nước, xót thương và căm giận, phê phán và thức tỉnh.

– Tầm nhìn tiến bộ, xa rộng: phối hợp truyền bá tư tưởng XHCN, gây dựng tinh thần đoàn thể, với sự nghiệp đấu tranh giành độc lập cho nước nhà, cho dân tộc.

Câu 3 (trang 88 sgk Ngữ Văn 11 Tập 2):

Ý nghĩa thời sự trong chủ trương của Phan Châu Trinh:

– Vẫn tồn tại ý nghĩa thời sự thâm thúy trong cuộc thay đổi xây dựng nước nhà Việt Nam.

– Liên hệ chống chủ nghĩa cá thể, chống tham nhũng, tiêu cực, vẫn cần hơn khi nào hết việc nâng cao tinh thần dân chủ, công khai minh bạch, đoàn kết.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)




2


Bình An

Bài soạn “Về luân lí xã hội ở việt nam” số 2

I. Đôi nét về tác giả Phan Châu Trinh
– Phan Châu Trinh (1872 – 1926), tự Tử Cán, hiệu Tây Hồ, biệt hiệu Hi Mã
– Ông thông minh từ bé xíu, ngay từ tuổ thanh niến đã sớm có ý thức trách nhiệm so với nước nhà, học hành thi cử không phải để làm quan, cầu danh lợi mà là một cách giấu mặt nhân vật. Đỗ đạt làm quan một thời hạn ngắn, ông từ quan đi làm việc cách mạng
– Tuy chủ trương cứu nước không thành nhưng nhiệt huyết cách mạng của ông đã tác động sâu rộng đến trào lưu ái quốc đầu thế kỉ XX
– Những tác phẩm chính: Đầu Pháp chính phủ thư, Tỉnh quốc hồn ca I,II, Tây Hồ thi tập, Giai nhân kì ngộ diễn ca, Thất điều trần, Đạo đức và luân lí Đông Tây,….
– Đặc điểm sáng tác: với ông văn chương là vũ khí để làm cách mạng
+ những áng văn chính luận luôn luôn đậm tính chất hùng biện, lập luận nghiêm ngặt, đanh thép
+ những bài thơ của ông luôn luôn dạt dào cảm xúc về đồng bào, nước nhà
⇒ Toàn bộ đều thấm nhuần tư tưởng yêu nước và tinh thần dân chủ

II. Đôi nét về tác phẩm Về luân lí xã hội ở việt nam (Phan Châu Trinh)
1. Xuất xứ
– Về luân lí xã hội ở việt nam là đoạn trích trong phần ba của bài Đạo đức và luân lí Đông Tây được tác giả diễn thuyết vào đêm 19/11/1925 tại Hội Thanh niên ở Sài Gòn

2. Bố cục
– Phần 1: xác minh việt nam không một ai biết luân lí xã hội
– Phần 2: sự thua kém về luân lí xã hội của việt nam so với phương Tây
– Phần 3: chủ trương truyền bá xã hội chủ nghĩa cho những người Việt Nam

3. Giá trị nội dung
– Đoạn trích đã toát lên dũng khí của một tình nhân nước: vạch trần tình hình đen tối của xã hội, tôn vinh tư tưởng đoàn thể vì sự tiến bộ, hướng về một ngày mai tươi sáng của nước nhà

4. Giá trị thẩm mỹ
– Phong thái chính luận lạ mắt: lúc từ tốn, mềm mỏng tanh, lúc kiên quyết, đanh thép; lúc mạnh mẽ và uy lực, lúc nhẹ nhàng mà đầy sức thuyết phục


III. Vấn đáp thắc mắc

Câu 1 (trang 88 sgk ngữ văn 11 tập 2):

Cấu trúc đoạn trích gồm 3 phần:

+ Ở việt nam chưa xuất hiện luân lí xã hội, mọi người chưa xuất hiện ý niệm gì về luân lí xã hội

+ Bên Âu châu, luân lí xã hội phát triển, việt nam không biết hợp sức giữ quyền lợi chung. Vua quan không muốn dân có tinh thần đoàn thể, dân nô lệ thì ngôi vua lâu dài, quan lại càng phú quý

+ Nước Việt Nam muốn được tự do, độc lập trước hết phải có đoàn thể lo công ích, mọi người lo cho lợi ích của nhau

– Ba phần liên hệ với nhau theo mạch diễn giải: thực trạng chung, triệu chứng ví dụ, giải pháp nhằm mục tiêu hướng tới việc xây dựng tập thể đoàn kết, giành tự do, độc lập

Câu 2 (Trang 88 sgk ngữ văn 11 tập 2):

Đối tượng người dùng: người nghe là toàn thể đồng bào (người nước mình, đồng đội, dân Việt Nam…)

– Tác giả đặt vấn đề thẳng thắn, trực tiếp, gây tuyệt vời mạnh mẽ và uy lực vấn đề: Việt Nam chưa xuất hiện luân lí xã hội

– Để gạt đi sự ngộ nhận mà thậm chí có người nghe về việc hiểu biết của chính họ về vấn đề này, tác giả sử dụng cách nói phủ định: Xã hội luân lí trong việt nam tuyệt nhiên không một ai nghe đến, so với vương quốc luân lí thì người mình còn dốt nát hơn nhiều.

– Tác giả loại bỏ sự xuyên tạc không quan trọng: “Một tiếng bè bạn không thể thay thế cho luân lí được, cho nên không cần cắt nghĩa làm gì?”

→ Tư duy tinh tế và sắc sảo, nhạy bén trong phòng cách mạng Phan Châu Trinh

Câu 3 (Trang 88 sgk ngữ văn 11 tập 2):

Ý thức nhiệm vụ giữa người với người (là giữa người này với người kia, mỗi người mọi người, cá thể xã hội)

– Tác giả so sánh “bên Âu châu”, “bên Pháp” với “bên mình” về quan niệm, nguyên tắc cốt yếu của luân lí xã hội “ý thức giữa người với người”

+ Người với người: mối quan hệ xã hội, xã hội

+ Tôn vinh tính dân chủ của phương Tây (Xã hội châu Âu tôn vinh dân chủ, coi trọng bình đẳng con người, không chỉ là quan tâm tới mái ấm gia đình, vương quốc còn cả trái đất.)

+ Bên Pháp mỗi lúc Chính phủ đè nén, lợi dụng quyền thế thì người ta hoặc kêu nài, hoặc chống cự, thị oai, lúc được công bình mới nghe

Nguyên nhân của hiện tượng: vì người ta có đoàn thể, có công đức (ý thức sẵn sàng thao tác làm việc chung, trợ giúp lẫn nhau, tôn trọng quyền lợi của nhau

– Đối lập là bên mình:

+ Người việt nam thiếu hiểu biết nhiều nhiệm vụ của loài người ăn ở với người” “Không biết nhiệm vụ của mỗi người trong nước với nhau

→ Việt nam thiếu tinh thần tập thể, đoàn kết với nhau

Câu 4 (trang 88 sgk ngữ văn 11 tập 2):

Nguyên nhân:

– Lũ vua quan thối nát, phản động ham quyền, vinh hoa, muốn “giữ đầy túi tham” nên “phá tan tành đoàn thể quốc dân”

– Tác giả đả kích vào thực chất phản động, thối nát của vua quan

+ Không quan tâm chăm lo đời sống của dân

+ Muốn dân tối tăm, khốn khổ để chúng dễ thống trị, tách lột

+ Bòn rút của dân để trở nên giàu sang, phú quí

+ Dân không tồn tại đoàn thể nên chúng mặc sức lộng hành mà không một ai lên tiếng, phản kháng

+ Quan lại toàn chạy chức, quyền

– Tác giả sử dụng những từ ngữ, hình ảnh gợi tả, lối so sánh ví von sắc bén, thể hiện thái độ chán ghét với chính sách chuyên chế

+ bọn học trò, thượng lưu, kẻ mang đai đội mũ, kẻ áo rộng khăn đen, bọn quan lại, ngất ngưởng ngồi tin, lúc nhúc chạy dưới…

→ Thể hiện tấm lòng của một người tình yêu nước nhà thiết tha, xót xa trước tình cảnh khốn khổ người dân, quan tâm tới vận mệnh dân tộc, chán ghét bọn quan lại xấu xa

Câu 5 (Trang 114 sgk ngữ văn 11 tập 2):

Cách phối hợp yếu tố biểu cảm, yếu tố nghị luận:

– Yếu tố nghị luận thể hiện ở khối hệ thống vấn đề gắn với lí lẽ, dẫn chứng, tranh luận, bày tỏ chính kiến…

– Yếu tố biểu cảm: Câu cảm thán, thắc mắc tu từ, hình ảnh ví von… Yếu tố biểu cảm thêm phần làm cho lí lẽ của bài diễn thuyết thêm sức sinh động

+ Người nghe cảm thấy tác giả không chỉ là nói bằng lí trí tỉnh táo mà bằng trái tim hướng về dân tộc, đau xót thê thảm trước thực trạng xã hội Việt Nam

LUYỆN TẬP

Bài 1 (trang 88 sgk ngữ văn 11 tập 2):

– Phần tiểu dẫn nói rõ Phan Châu Trinh chủ trương cứu nước bằng phương pháp lợi dụng thực dân Pháp, cải cách thay đổi dân tộc

– Bài diễn thuyết xây dựng tinh thần đoàn thể vì sự tiến bộ, vạch trần sự xấu xa, thối nát của chính sách chuyên quyền

– Tâm trạng nói trong tâm trạng căm tức, phẫn nộ, xen với sự xót xa, lo ngại cho nước nhà hy vọng tương lai tươi sáng

Bài 2 (trang 88 sgk ngữ văn 11 tập 2):

Cảm nhận tấm lòng Phan Châu Trinh cũng như tầm nhìn của ông qua đoạn trích này

– Thấm sâu là tấm lòng của một những người có tình yêu nước nhà tha thiết, quan tâm tới vận mệnh dân tộc, xót xa thương cảm trước tình cảnh khốn khổ của nhân dân

– Ghét bỏ quan lại xấu xa, tham lam

– Thể hiện tầm nhìn xa trông rộng

– Muốn có đoàn thể thì cần phải có tư tưởng mới, tư tưởng xã hội chủ nghĩa, vì thế ông chủ trương truyền bá tư tưởng chủ nghĩa

Bài 3 (Trang 88 sgk ngữ văn 11 tập 2):

– Lưu ý nguy hại tiêu vong những quan hệ xã hội tốt đẹp do lũ người ham quyền, vinh hoa xảy nên

– Khơi dậy niềm tin lo âu vì sự chậm tiến của nước nhà

– Thức tỉnh tinh thần đoàn kết trong xã hội

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

3


Bình An

Bài soạn “Về luân lí xã hội ở việt nam” số 3

Câu 1:

* Bố cục:

Đoạn trích mà thậm chí chia làm 3 phần:

– Đoạn 1 ( từ trên đầu …thiên hạ mất đi đã từ lâu rồi ): tác giả xác minh ở việt nam chưa hề có luân lí xã hội theo nghĩa đích thực, đúng đắn của nó.

– Đoạn 2 ( tiếp theo…Việt Nam ta không tồn tại cũng vì thế ): tác giả bàn luận về luân lí xã hội trên trung tâm so sánh xã hội Pháp và xã hội việt nam. Từ đó đi sâu phân tích tình hình Việt Nam và chỉ ra rằng nguyên nhân vì sao mà trì trệ, bảo thủ, lỗi thời, yếu kém.

– Đoạn 3 (sót lại ): muốn nước Việt Nam được tự do độc lập thì trước hết phải xây dựng nền luân lí xã hội, dân chủ đoàn thể, phải truyền bá CNXH trong dân.

* Chủ đề tư tưởng của đoạn trích:

Đoạn trích thể hiện tâm huyết và dũng khí của một người quan tâm đến vận mệnh nước nhà: dám vạch trần tình hình đen tối của xã hội Việt Nam những năm 20 của thế kỉ XX để dấy lên việc xây dựng một nền luân lí xã hội ở việt nam. Đồng thời cùng lúc, tác giả cũng tôn vinh tư tưởng đoàn thể vì sự tiến bộ để hướng tới một ngày mai tươi sáng của nước nhà.


Câu 2:

Phần 1: Để tránh sự hiểu lầm về khái niệm “luân lí xã hội”, tác giả đã đặt vấn đề trực tiếp, trực diện, nhấn mạnh và phủ định: “xã hội luân lí trong việt nam tuyệt nhiên không một ai nghe đến”

+Tác giả xác minh ở việt nam chưa hề có luân lí xã hội theo nghĩa đích thực, đúng đắn của nó

+ Luân lí xã hội không phải và không thể chỉ là tình cảm đồng minh. Nghĩa là, quan hệ đồng minh không thể thay cho luân lí xã hội mà chỉ là một cơ quan nhỏ, thậm chí rất nhỏ của luân lí xã hội mà thôi.

+ Luân lí xã hội cũng không phải là mấy chữ “bình thiên hạ” được nói đến việc của những nhà nho cổ hủ, lỗi thời mà không hề hiểu được thực chất của nguyên lí Khổng – Mạnh và nhất là không hành vi gì để tiến hành mấy chữ đó. Thực ra, quan niệm Nho gia (tề gia trị quốc, bình thiên hạ) đã trở nên hiểu sai, hiểu lệch đi: bình thiên hạ là cai trị xã hội, là đè nén mọi người để đem lại quyền lợi cho cá thể mình. Thật ra, bình thiên hạ (xã hội) là thêm phần làm cho mọi người an cư lạc nghiệp, phong lưu, sự sung sướng,…

=> Cách nêu vấn đề và phân tích vấn đề của tác giả thể hiện quan niệm tư tưởng của một nhà Nho uyên bác, tinh tế và sắc sảo và thức thời.


Câu 3:

Tác giả so sánh luân lí xã hội giữa châu Âu, bên Pháp với việt nam: Luân lí xã hội theo quan niệm của Phan Châu Trinh là nhiệm vụ trong quan hệ xã hội xã hội, giữa người với người, nước này với nước khác (tầm trái đất) và ở trong một nước.

Tác giả đã so sánh luân lí xã hội giữa châu Âu, bên Pháp với việt nam:

+ Bên châu Âu, bên Pháp đã có nền luân lí xã hội:

– Bên châu Âu, cái XHCN rất thịnh hành và đã được phát triển thoáng rộng.

– Bên Pháp, mỗi lúc một người hay một hội nào bị đè nén quyền lợi riêng, thì người ta hoặc kêu nài, hoặc chống cự, hoặc thị oai, vận dụng được đến công bình mới nghe.

– Dẫn chứng: lúc những người có quyền thế hoặc chính phủ, cậy quyền cậy thế để áp bức quyền lợi riêng của cá thể hay đoàn thể thì người ta tìm mọi phương pháp để giành lại sự công bình xã hội.

– Nguyên nhân: vì người ta có đoàn thể, có ý thức sẵn sàng thao tác làm việc chung (công đức), có ăn học (văn hóa truyền thống), biết nhìn xa trông rộng, biết giữ lợi chung, biết hợp nhau lại phòng ngừa trước, biết xét kĩ thấy xa và nhất là có tinh thần dân chủ.

+ Bên mình chưa xuất hiện nền luân lí xã hội:

– Dân chưa chắc chắn, chưa hiểu thế nào là luân lí xã hội. Họ điềm nhiên như ngủ, chẳng biết gì (thờ ơ, tê liệt). Thật đáng buồn và buồn đau xót biết bao trong lúc bên châu Âu, nền luân lí xã hội rất thịnh hành như vậy, mà người ta vẫn điềm nhiên như kẻ ngủ không biết gì là gì.

– Dẫn chứng: người mình thì phải ai tai nấy, ai chết mặc ai, không hề có sự quan tâm đến người khác, đồng loại: “Đi đường gặp người bị tai nạn, gặp kẻ yếu bị kẻ mạnh bắt nạt cũng ngơ thị lực đi qua, hình như người bị nạn khốn ấy không can thiệp gì đến mình.”

– Nguyên nhân: chưa xuất hiện đoàn thể, ý thức dân chỉ kém.


Câu 4:

Ở đoạn cuối của phần 2, tác giả đã thẳng thắn chỉ ra rằng nguyên nhân của trạng thái dân không biết đoàn thể, không trọng công ích mà không chút kiêng dè, tránh mặt. Này là những nguyên nhân:

+ Bọn học trò trong nước ham quyền lợi, ham bả vinh hoa của những triều vua mà sinh ra giả dối nịnh bợ, chỉ biết có vua mà không biết có dân. Bọn ấy muốn giữ túi tham của tớ được đầy mãi, địa vị của tớ được vững mãi nên đã tìm cách thiết lập luật pháp, phá tan đoàn thể của quốc dân.

+ Cơ chế phong kiến trì trệ, bảo thủ và lỗi thời. Nạn tham nhũng hoành hành, không một ai bình phẩm, không một ai chê bai. Quan lại thời xưa và nay là lũ ăn cướp có giấy phép.

+ Xu thế của xã hội cũng bén mùi làm quan, chạy theo chức tước và danh lợi để được ngồi trước, ăn trước, hống hách với mọi người.

+ Quan hệ giữa con người với nhau đều ngó theo sức mạnh, không tồn tại một chút gì gọi là đạo đức là luân lí cả. Như vậy thì làm sao dân nghe đến đoàn thể, trọng công ích được.

– Lúc trình diễn những nguyên nhân trên, tác giả đã phối hợp để đả kích mạnh mẽ và uy lực và thâm thúy chính sách vua quan chuyên chế bấy giờ. Nhưng điều lưu lại đậm nét và lâu bền trong ta về cái chính sách vua quan xấu xa, trì trệ, bảo thủ ấy là hình ảnh có kẻ mang đai đội mũ ngất ngưởng ngồi trên, có kẻ áo rộng khăn đen lúc nhúc lạy dưới, trăm nghìn năm như vậy cũng xong. Thật là mỉa mai châm biếm sâu cay.

Đồng thời cùng lúc, Phan Châu Trinh cũng thẳng thừng đả kích bọn quan lại một cách mạnh mẽ và uy lực: “Quan lại đời xưa đời nay của ta là thế đấy! Luân lí của bọn thượng lưu […] nói cho đồng đội dễ hiểu mà thôi – ở việt nam là thế đấy!” Không chán ghét cái chính sách vua quan chuyên chế đến mức cao thì không thể viết nên những dòng đả kích có sức mạnh tới thế được.


Câu 5:

Cách phối hợp yếu tố biểu cảm với yếu tố nghị luận trong đoạn trích:

– Yếu tố nghị luận:

+ Cách lập luận nghiêm ngặt, lô gíc;

+ Chứng cứ ví dụ, xác thực;

+ Giọng văn sinh động, lạ mắt: lúc từ tốn, mềm mỏng tanh; lúc kiên quyết, đanh thép; lúc mạnh mẽ và uy lực, hùng hồn, lúc nhẹ nhàng.

+ Sử dụng từ, đặt câu đúng mực đạt hiệu suất cao nhận thức cao.

– Yếu tố biểu cảm: Sử dụng câu cảm thán; câu mở rộng thành phần, thắc mắc tu từ, hình ảnh ví von…

+ Cụm từ thể hiện tình đồng chí, đồng bào sâu nặng: người việt nam, người mình…

+ Lời văn nhẹ nhàng, từ tốn: “là vì người ta có đoàn thể”…

Tác giả đã phát biểu chính kiến của tớ không chỉ là bằng lí trí tỉnh táo mà còn bằng trái tim tràn trề cảm xúc, chan chứa niềm xót thương cùng nỗi đau về trạng thái đình trệ thê thảm của xã hội Việt.

=> lập luận có sức thuyết phục, tác động mạnh cả nhận thức và tình cảm của người nghe, người đọc.


Luyện tập

Bài tập 1:

Đoạn trích thể hiện tâm huyết và dũng khí của một người quan tâm đến vận mệnh nước nhà: dám vạch trần tình hình đen tối của xã hội Việt Nam những năm 20 của thế kỉ XX để dấy lên việc xây dựng một nền luân lí xã hội ở việt nam. Ông là nhà yêu nước và cách mạng lớn của lịch sử dân tộc Việt Nam mức độ đầu thế kỉ XX với chủ trương cứu nước bằng phương pháp lợi dụng thực dân Pháp, hủy bỏ chính sách Nam triều, cải cách thay đổi mọi mặt (duy tân), làm cho dân giàu nước mạnh, trên trung tâm đó tạo nền độc lập vương quốc. Tuy con đường đấu tranh ấy có phần ảo tưởng nhưng nhiệt huyết cứu nước của Phan Châu Trinh rất đáng để khâm phục. Từ đó cho thấy một tâm trạng chán ghét bọn quan lại phong kiến, thương xót đồng bào, lo ngại cho nước nhà, hy vọng vào tương lai tươi sáng của dân tộc.

Bài tập 2:

Tác giả vừa đau xót vừa mỉa mai, vừa cảm thông với nỗi thống khổ của dân vừa châm biếm bọn quan lại phong kiến và cơ quan ban ngành thực dân chỉ là bọn sâu mọt hại dân, hại nước.

Phan Châu Trinh thuộc không ít những nhà cách mạnh nhìn ra chỗ yếu cốt lõi của việt nam trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Ông muốn xử lý trước hết vấn đề dân trí, vấn đề ý thức dân chủ của người dân, xem này là chuyện hệ trọng số 1 cần làm để hướng tới tiềm năng giành độc lập, tự do.

Bài tập 3:

Chủ trương gây dựng nền luân lí xã hội ở Việt Nam của Phan Châu Trinh đến nay vẫn còn tồn tại ý nghĩa thời sự:

– Vai trò của việc gây dựng đoàn thể vì sự tiến bộ, nhằm mục tiêu tạo thành ý thức trách nhiệm với xã hội, với tương lai nước nhà.

– Nó lưu ý nguy hại tiêu vong những mối quan hệ tốt đẹp nếu còn những kẻ ích kỉ, ham quyền tước…

– Nó khơi dậy niềm âu lo về việc chậm tiến của một xã hội mà ở đó tinh thần dân chủ còn chưa được ý thức như một tác nhân thúc đẩy sự phát triển.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

4


Bình An

Bài soạn “Về luân lí xã hội ở việt nam” số 4

A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Tác giả

Phan Châu Trinh: (1872-1926) hiệu là Tây Hồ, Hy Mã, tự là Tử Cán. Ông là nhà thơ, nhà văn, và là nhà hoạt động và sinh hoạt chính trị thời cận đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam.
Quê quán: làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, phủ Tam Kỳ (nay thuộc xã Tam Lộc, huyện Phú Ninh), tỉnh Quảng Nam, hiệu là Tây Hồ, biệt hiệu là Hi Mã, tự là Tử Cán.
Sự nghiệp:
Năm 1901, đỗ Phó bảng làm quan một thời hạn ngắn, rồi từ quan đi làm việc cách mạng.
Chủ trương cứu nước: lợi dụng Thực dân Pháp, cải cách thay đổi mọi mặt, làm cho dân giàu, nước mạnh, trên trung tâm đó tạo nền độc lập vương quốc.
Năm 1908, bị bắt đầy đi Côn Đảo.
Năm 1925, đi diễn thuyết vài lần, sau đó ốm nặng rồi mất. Đám tang của ông trở thành một trào lưu vận động ái quốc trong toàn nước.
Sử dụng văn chương làm cách mạng:ánh văn chính luận lập luận nghiêm ngặt, đanh thép; thơ của ông dạt dào cảm xúc về quê nhà nước nhà,…
Tác phẩm chính: Đầu Pháp chính phủ thư (1906), Tỉnh quốc hồn ca I,II (1907,1922), Tây Hồ thi tập (1904-1914),…


2. Tác phẩm

Trên đây là một quãng trích trong phần ba của bài Đạo đức và luân lí Đông Tây, được Phan Châu Trinh diễn thuyết vào 19/11/1925 tận nhà Hội Thanh niên ở Sài Gòn.
Luân lí xã hội ở việt nam tuyệt nhiên chưa xuất hiện. Này là vì người việt nam không biết cái nhiệm vụ loài người ăn ở với loài người, không biết cái nhiệm vụ của mỗi người trong nước so với nhau, kéo theo trạng thái ai sống chết mặc ai, người này không biết quan tâm đến người khác. Này là do thiếu ý thức đoàn thể, chưa chắc chắn giữ quyền lợi chung, chưa chắc chắn bênh vực nhau. Ý thức đoàn thể của dân ta xưa cũng từng có nhưng nay đã xa sút. Sở dĩ thiếu luân lí xã hội là do bọn vua quan chỉ biết quyền lợi ích kỷ của chúng, chỉ biết mua quan bán tước, dân càng nô lệ thì ngôi vua càng lâu dài, bọn quan lại càng phú quí. Chúng chẳng qua là lũ ăn cướp có giấy phép. Nay nước Việt Nam muốn được tự do, độc lập thì trước hết phải tuyên truyền Xã hội Chủ nghĩa, phải có đoàn thể lo công ích, mọi người lo cho quyền lợi của nhau.
Tác phẩm toát lên dũng khí của một tình nhân nước, vạch trần tình hình đen tối của xã hội, tôn vinh tư tưởng đoàn thể vì sự tiến bộ, hướng tới một ngày tươi sáng của nước nhà.


B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

Câu 1: Trang 88 sgk Ngữ Văn 11 tập hai

Cấu trúc đoạn trích gồm ba phần. Hãy nêu ý chính của từng phần và xác lập mối liên hệ giữa chúng. Chủ đề tư tưởng của đoạn trích là gì?

Bài làm:
Cấu trúc đoạn trích gồm ba phần:
Phần đầu: từ trên đầu…Cái chủ ý bình thiên hạ đã mất đi từ lâu rồi -> Xác minh nhà việt nam không tồn tại luân lí xã hội
Phần hai: Tiếp…Xã hội chủ nghĩa trong nước Việt Nam ta không tồn tại cũng là vì thế -> Tình trạng đen tối của xã hội lúc không tồn tại luân lí
Phần ba: Còn sót lại -> Truyền bá xã hội chủ nghĩa trong dân Việt Nam
Mối quan hệ giữa những phần: Tác giả đã tìm ra lời xác minh nhà việt nam không tồn tại luân lí xã hội để người đọc có cái nhìn tổng quan, từ đó mới đưa những dẫn chứng, lí lẽ so sánh xã hội ta với những nước phát triển ở phương Tây để thấy được tình hình đen tối của xã hội Việt Nam đương thời. Ở đầu cuối, tìm ra con đường, giải pháp để thoát khỏi cái hầm đen tối ấy.
Chủ đề tư tưởng của tác phẩm: Tôn vinh tư tưởng đoàn thể (vì sự tiến bộ, tương lai tươi sáng của nước nhà)

Câu 2: trang 88 sgk Ngữ Văn 11 tập hai
Trong phần 1 của đoạn trích, tác giả đã chọn lựa cách vào đề ra làm sao để tránh sự hiểu lầm của người nghe về khái niệm luân lí xã hội?
Bài làm:
Trong phần 1 của đoạn trích, tác giả đã lựa chọn lựa cách vào đề một cách trực tiếp, không vòng vo: xác minh việt nam tuyệt nhiên không tồn tại luân lí xã hội.
Ông đã tìm ra những lập luận:
Phủ định một tiếng đồng minh không thể thay cho luân lí xã hội được
Tìm ra tư tưởng của Khổng – Mạnh “Tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” nhưng vẫn không phải ai cũng hiểu ý nghĩa và tầm quan trọng thực chất của nó, thậm chí có kẻ còn xuyên tạc nguyên lí ấy.
Việc vào đề một cách trực tiếp để tránh sự hiểu lầm của người nghe về khái niệm luân lí xã hội. Đồng thời cùng lúc cho ta thấy một sự kiên quyết, đanh thép đầy mạnh mẽ và uy lực trong giọng điệu của tác giả.

Câu 3: trang 88 sgk Ngữ Văn 11 tập hai
Trong phần 2, ở hai đoạn đầu, tác giả đã so sánh “bên Âu châu”, “bên Pháp” với “bên ta” về điều gì?
Bài làm:
Trong phần 2, ở đoạn đầu tác giả đã so sánh bên Âu châu”, “bên Pháp” với “bên ta” về ý thức, nhiệm vụ của mỗi người trong nước
Ví dụ là:
Bên Âu Châu, bên Pháp: Người ta ý thức thâm thúy về nhiệm vụ, mối quan hệ giữa người với người; dân chủ, tiến bộ, quyết đấu tranh tới cùng vì quyền lợi của con người
Dẫn chứng: “Cái xã hội chủ nghĩa bên Âu châu rất thịnh hành như vậy, đã phóng đại ra như vậy…”; “Bên Pháp, mỗi lúc những người có quyền thế, hoặc chính phủ, lấy sức mạnh mà đè nén quyền lợi riêng của một người hay một hội nào, thì người ta hoặc kêu nài, hoặc chống cự, hoặc thị oai, vận dụng kì cho tới được công bình mới nghe”
Bên ta: Không biết được nhiệm vụ của tớ, không biết tự do dân chủ, không biết đấu tranh vì quyền lợi của cá thể, thờ ơ, bàng quan giữa người với người
Dẫn chứng: “Người mình thì phải ai tai nấy, ai chết mặc ai! Đi đường gặp người bị tai nạn, gặp người yếu bị kẻ mạnh bắt nạt cũng ngơ thị lực đi qua, hình như người bị nạn khốn ấy không can thiệp gì đến mình”

Câu 4: Trang 88 sgk Ngữ Văn 11 tập hai
Ở những đoạn sau của phần 2, tác giả chỉ ra rằng nguyên nhân của trạng thái “dân không biết đoàn thể, không trọng công ích” là gì? Tác giả đã đả kích chính sách vua quan chuyên chế ra sao?
Bài làm:
Tác giả đã chỉ ra rằng nguyên nhân của trạng thái “dân không biết đoàn thể, không coi trọng công ích” là:
Bọn học trò trong nước ham quyền tước, vinh hoa của những triều vua mà giả dối, nịnh hót, chỉ biết vua mà không biết dân
Kiếm cách dựng nên pháp lý, phá tan tành đoàn thể của quốc dân để giữ túi tham đầy mãi, địa vị được giữ vững
Tác giả đã đả kích chính sách vua quan chuyên chế là những kẻ ăn trên ngồi chốc, tham lam, đốn mạt, ra sức vơ vét, nhũng nhiễu dân thường; ông gọi này là lũ ăn cướp có giấy phép
Một người làm quan cả nhà có phước, tham lam, quấy rối, vơ vét, rút tỉa của dân không một ai dám bình phẩm
Lấy lúa của dân mua ruộng vườn, nhà cửa không một ai chê bai
Người nhà dựa hơi quan nhũng nhiễu
Chen nhau vào chốn quan trường, ganh đua, nịnh hót
Những kẻ làm quan thì ngu ngốc, không tồn tại trí thức, hiểu biết gì, làm quan dễ như mua mớ rau ngoài chợ
Toàn bộ những dẫn chứng được tác giả tìm ra đều xác đáng, đó là hiện thực tối tăm của xã hội đương thời được trình diện bằng một giọng điệu nghi luận đổi khác linh hoạt, lúc từ tốn, mềm mỏng tanh; lúc kiên quyết, đanh thép; lúc mạnh mẽ và uy lực, lúc nhẹ nhàng mà đầy sức thuyết phục.

Câu 5: Trang 88 sgk Ngữ Văn 11 tập hai
Nhận xét về phong thái phối hợp yếu tố biểu cảm với yếu tố nghị luận trong đoạn trích.
Bài làm:
Tác giả đã phối hợp nhuẫn nhuyễn, khéo lẽo giữa yếu tố biểu cảm và yếu tố nghị luận trong đoạn trích.
Yếu tố nghị luận là những lập luận, lí lẽ thể hiện tư tưởng, quan điểm của tác giả về luân lí xã hội của việt nam lúc bấy giờ.
Yếu tố biểu cảm triệu chứng qua những câu cảm thán, những câu than, câu nhận xét như Thương hại thay!, Thương ôi! Làng có một trăm dân mà…., Ôi! Một dân tộc như vậy…
Ý nghĩa của việc phối hợp những yếu tố biểu cảm với nghị luận
Tạo ra sự linh hoạt trong giọng điệu nghị luận, tác giả không chỉ là thể hiện quan điểm của tớ bằng lí trí mà còn bằng tình cảm
Tăng sức thuyết phục cho bài nghị luận

Luyện tập
Bài tập 1: trang 88 sgk Ngữ Văn 11 tập hai

Đọc lại Tiểu dẫn và tưởng tượng thực trạng sáng tác, tâm trạng của tác giả lúc viết đoạn trích.
Bài làm:
Yếu tố hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm:
Năm 1925, trào lưu dân tộc dân chủ ở Việt Nam chính thức nổ ra và mở rộng. Phan Châu Trinh sang Pháp tìm cách thúc đẩy cải cách chính trị ở Đông Dương nhưng công việc không thành nên ông về nước, tuyên truyền và vận động thanh niên, trí thức và tình nhân nước tại Sài Gòn bằng những bài diễn thuyết.
Về luân lí xã hội ở việt nam là một quãng trích trong phần ba của bài Đạo đức và luân lí Đông Tây (Gồm năm phần chính, kể cả phần nhập đề và Kết luận), được diễn thuyết vào vào trong ngày 19/11/1925 tận nhà Hội Thanh niên ở Sài Gòn
Tâm trạng của tác giả lúc viết đoạn trích: chán ghét bọn vua tôi quan lại của triều đình phong kiến; xót xa lúc tận mắt chứng kiến thảm cảnh đau đớn của nhân dân ta trong xã hội hiện thực và khao khát có một sự thay đổi tích cực trong xã hội.

Bài tập 2: trang 88 sgk Ngữ Văn 11 tập hai
Mà thậm chí cảm nhận được gì về tấm lòng của Phan Châu Trinh cũng như tầm nhìn của ông qua đoạn trích này?
Bài làm:
Trải qua đoạn trích Về luân lí xã hội ở việt nam người đọc mà thậm chí cảm nhận được tấm lòng của một con tình nhân nước nồng nàn. Phiên bản thân là một người học rộng, hiểu biết, khao khát cả đời của Phan Châu Trinh là cứu dân, cứu nước thoát khỏi sự thống trị của thực dân Pháp. Khao khát ấy được thể hiện ngay trong lập luận, tư tưởng của ông lúc muốn đổi mới nước nhà, xây dựng một khối hệ thống luân lí xã hội. Ông có một tầm nhìn rất xa và một tư tưởng tiến bộ. Tận mắt chứng kiến cảnh nước nhà bị đô hộ, ngày càng trở nên xuống cấp, ông đã tìm được căn nguyên gốc rễ của sự đồi bại, nguyên nhân của trạng thái dân không biết đoàn thể, không tôn trọng công ích. Bằng một phong thái chính luận lạ mắt, với giọng điệu đổi khác linh hoạt, ông đã trình diện tình hình đen tối của xã hội, thể hiện nỗi chán ghét đến tới xương tủy bọn vua tôi, quan lại của chính sách phong kiến thối nát. Đồng thời cùng lúc ta cũng thấy được dũng khí của một người nam nhi đứng giữa thời cuộc rối ren, thật giả, trắng đen lẫn lộn và nỗi đau xót, thương cảm của ông với những người đồng bào của tớ đang bị chà đạp, tách lột, sách nhiễu

Bài tập 3: Trang 88 sgk Ngữ Văn 11 tập hai
Chủ trương gây dựng nên nền luân lí xã hội ở Việt Nam của Phan Châu Trinh đến nay có còn ý nghĩa thời sự không? Vì sao?
Bài làm:
Với một tư tưởng tiến bộ và tầm nhìn vượt thời, tư tưởng gây dựng nên nền luân lí xã hội ở Việt Nam của Phan Châu Trinh đến nay vẫn còn tồn tại ý nghĩa thời sự.
Bởi lẽ, về thực chất, nền luân lí xã hội ở Việt Nam mà Phan Châu Trinh mong muốn đó là một xã hội có công đức tức là ý thức sẵn sàng thao tác làm việc chung, sẵn sàng trợ giúp lẫn nhau và tôn trọng quyền lợi của người khác. Sự thực là xã hội hiện nay của ta đang cần một ý thức như vậy bởi con người quá hẹp hòi, ích kỷ, nhỏ nhen chỉ nghe đến lợi ích của tớ mà không nghe đến lợi ích chung của cả xã hội. Việt Nam là một nước có tỉ lệ người tốt nghiệp ĐH cao, số lượng Giáo sư, Tiến sỹ cũng nhiều, tuy nhiên lại là một trong những vương quốc không có đóng góp gì cho sự tiến bộ của loài người. Điều đó có nghĩa, chúng ta vẫn không biết được nhiệm vụ của con người với con người trong xã hội là gì, vẫn chỉ là lừng danh và lợi ích cá thể mà thôi.


Phần xem thêm mở rộng
Câu 1: Giá trị nội dung và thẩm mỹ trong ” Về luân lí xã hội ở việt nam “
Bài làm:
1. Giá trị nội dung
Đoạn trích đã toát lên dũng khí của một tình nhân nước: vạch trần tình hình đen tối của xã hội, tôn vinh tư tưởng đoàn thể vì sự tiến bộ, hướng về một ngày mai tươi sáng cuả nước nhà. Cần phải gây dựng đoàn thể sẽ giúp đỡ đỡ nhau trong cuộc sống thường ngày. Đồng thời cùng lúc ta phải xóa khỏi chính sách phong kiến đã thối nát để xây dựng chính sách xã hội chủ nghĩa tuân theo nghĩa của nó, nâng cao dân trí và ý thức dân chủ của người dân, hướng dân chúng tới tiềm năng giành độc lập tự do cho dân tộc
2. Giá trị thẩm mỹ
Phong thái chính luận lạ mắt: lúc từ tốn, mềm mỏng tanh, lúc kiên quyết, đanh thép; lúc mạnh mẽ và uy lực, lúc nhẹ nhàng mà đầy sức thuyết phục

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

5


Bình An

Bài soạn “Về luân lí xã hội ở việt nam” số 5

Câu 1. Cấu trúc đoạn trích gồm ba phần. Hãy nêu ý chính của từng phần và xác lập mối liên hệ giữa chúng. Chủ đề tư tưởng của đoạn trích là gì?

Vấn đáp:

* Bố cục của đoạn trích: 3 phần

– Đoạn 1 (từ trên đầu …thiên hạ mất đi đã từ lâu rồi): tác giả xác minh ở việt nam chưa hề có luân lí xã hội theo nghĩa đích thực, đúng đắn của nó.

– Đoạn 2 (tiếp theo…Việt Nam ta không tồn tại cũng vì thế): tác giả bàn luận về luân lí xã hội trên trung tâm so sánh xã hội Pháp và xã hội việt nam.

– Đoạn 3 (sót lại ): Giải pháp

* Chủ đề tư tưởng của đoạn trích:

– Đoạn trích thể hiện tâm huyết và dũng khí của một người quan tâm đến vận mệnh nước nhà. Đồng thời cùng lúc, tác giả cũng tôn vinh tư tưởng đoàn thể vì sự tiến bộ để hướng tới một ngày mai tươi sáng của nước nhà.


Câu 2. Trong phần 1 của đoạn trích, tác giả đã chọn lựa cách vào đề ra làm sao để tránh sự hiểu lầm của người nghe về khái niệm luân lí xã hội.

Vấn đáp:

Bài này được Phan Châu Trinh trình diễn trong buổi diễn thuyết tận nhà Hội Thanh niên ở Sài Gòn vào đêm 19 – 11 – 1925 và tất nhiên đối tượng người tiêu dùng của bài diễn thuyết trước hết là những người nghe tại buổi diễn thuyết đó (sau đó mới là toàn thể đồng bào, “người nước mình”, “đồng đội”, “dân Việt Nam”,…). Chính bởi vậy mà mà thậm chí thấy rằng, cách đặt vấn đề của tác giả là khá thẳng thắn, gây tuyệt vời mạnh cho những người nghe. Vấn đề được trình diễn và xác minh là: ở Việt Nam chưa xuất hiện luân lí xã hội.

Để xua tan những ngộ nhận mà thậm chí có ở người nghe về việc hiểu biết của chính họ trên vấn đề này, tác giả sử dụng cách nói phủ định: “Xã hội luân lí thật trong việt nam tuyệt nhiên không một ai nghe đến, so với vương quốc luân lí thì người mình còn dốt nát hơn nhiều”. Tiếp đó, lường trước thời gian làm việc hiểu giản dị và đơn giản, thậm chí xuyên tạc vấn đề của rất nhiều người, tác giả đã xác minh: “Một tiếng bè bạn không thể thay cho xã hội luân lí được, cho nên không cần cắt nghĩa làm gì”.

Cách vào đề này cho thấy tư duy tinh tế và sắc sảo, nhạy bén trong phòng cách mạng Phan Châu Trinh.


Câu 3. Trong phần 2, ở hai đoạn đầu, tác giả đã so sánh “bên Âu châu”, “bên Pháp” với “bên ta” về điều gì?

Vấn đáp:

Tác giả đã so sánh luân lí xã hội giữa châu Âu, bên Pháp với việt nam:

+ Bên châu Âu, bên Pháp đã có nền luân lí xã hội:

– Bên châu Âu, cái XHCN rất thịnh hành và đã được phát triển thoáng rộng.

– Bên Pháp, mỗi lúc một người hay một hội nào bị đè nén quyền lợi riêng, thì người ta hoặc kêu nài, hoặc chống cự, hoặc thị oai, vận dụng được đến công bình mới nghe.

+ Bên mình chưa xuất hiện nền luân lí xã hội:

– Dân chưa chắc chắn, chưa hiểu thế nào là luân lí xã hội. Họ điềm nhiên như ngủ, chẳng biết gì (thờ ơ, tê liệt)

– Dẫn chứng: người mình thì phải ai tai nấy, ai chết mặc ai, không hề có sự quan tâm đến người khác, đồng loại

– Nguyên nhân: chưa xuất hiện đoàn thể, ý thức dân chỉ kém.


Câu 4. Ở những đoạn sau của phần 2, tác giả chỉ ra rằng nguyên nhân của trạng thái “dân không biết đoàn thể, không trọng công ích” là gì? Tác giả đã đả kích chính sách vua quan chuyên chế ra sao?

Vấn đáp:

Ở đoạn cuối của phần 2, tác giả đã thẳng thắn chỉ ra rằng nguyên nhân của trạng thái dân không biết đoàn thể, không trọng công ích mà không chút kiêng dè, tránh mặt.

+ Bọn học trò trong nước ham quyền lợi, ham bả vinh hoa của những triều vua mà sinh ra giả dối nịnh bợ, chỉ biết có vua mà không biết có dân.

+ Cơ chế phong kiến trì trệ, bảo thủ và lỗi thời. Nạn tham nhũng hoành hành, không một ai bình phẩm, không một ai chê bai. Quan lại thời xưa và nay là lũ ăn cướp có giấy phép.

+ Xu thế của xã hội cũng bén mùi làm quan, chạy theo chức tước và danh lợi để được ngồi trước, ăn trước, hống hách với mọi người.


Câu 5. Nhận xét về phong thái phối hợp yếu tố biểu cảm với yếu tố nghị luận trong đoạn trích.

Vấn đáp:

Cách phối hợp yếu tố biểu cảm với yếu tố nghị luận trong đoạn trích:

– Yếu tố nghị luận:

+ Cách lập luận nghiêm ngặt, lô-gíc;

+ Chứng cứ ví dụ, xác thực;

+ Giọng văn sinh động, lạ mắt: lúc từ tốn, mềm mỏng tanh; lúc kiên quyết, đanh thép; lúc mạnh mẽ và uy lực, hùng hồn, lúc nhẹ nhàng.

+ Sử dụng từ, đặt câu đúng mực đạt hiệu suất cao nhận thức cao.

– Yếu tố biểu cảm: Sử dụng câu cảm thán; câu mở rộng thành phần, thắc mắc tu từ, hình ảnh ví von…

+ Cụm từ thể hiện tình đồng chí, đồng bào sâu nặng: người việt nam, người mình…

+ Lời văn nhẹ nhàng, từ tốn:

=> lập luận có sức thuyết phục, tác động mạnh cả nhận thức và tình cảm của người nghe, người đọc.


LUYỆN TẬP

Câu 1. Đọc lại Tiểu dẫn và tưởng tượng thực trạng sáng tác, tâm trạng của tác giả lúc viết đoạn trích.

Vấn đáp:

Phần Tiểu dẫn đã nói rõ Phan Châu Trinh chủ trương cứu nước bằng phương pháp lợi dụng thực dân Pháp, huỷ bỏ chính sách Nam triều, cải cách thay đổi (duy tân) mọi mặt làm cho dân giàu, nước mạnh, trên trung tâm đó tạo nền độc lập vương quốc. Trong bài diễn thuyết này, cùng với việc thúc đẩy gây dựng tinh thần đoàn thể vì sự tiến bộ, Phan Châu Trinh vạch trần sự xấu xa, thối nát của chính sách vua quan chuyên chế là nhằm mục tiêu mục đích ấy. Mà thậm chí tưởng tượng tâm trạng Phan Châu Trinh lúc viết đoạn trích này là chán ghét bọn quan lại phong kiến, thương xót đồng bào, lo ngại cho nước nhà, hy vọng vào tương lai tươi sáng của dân tộc.


Câu 2. Mà thậm chí cảm nhận được gì về tấm lòng Phan Châu Trinh cũng như tầm nhìn của ông qua đoạn trích này?

Vấn đáp:

Mà thậm chí cảm nhận không ít được tấm lòng của Phan Châu Trinh cũng như tầm nhìn của ông qua đoạn trích này. Thấm sâu trong từng từ ngữ của đoạn trích là tấm lòng của một những người có tình yêu nước nhà thiết tha, quan tâm đến vận mệnh của dân tộc, xót xa thương cảm trước tình cảnh khốn khổ của nhân dân, hết sức chán ghét bọn quan lại xấu xa, thối nát.

Đoạn trích cũng cho thấy tầm nhìn xa rộng, tinh tế và sắc sảo của Phan Châu Trinh. Ông thấy được mối quan hệ quan trọng giữa truyền bá xã hội chủ nghĩa, gây dựng tinh thần đoàn thể với sự nghiệp giành tự do, độc lập. Tất nhiên, cái đích ở đầu cuối là giành độc lập, tự do nhưng lựa chọn bước đi phải tỉnh táo. Phan Châu Trinh nhận thấy sự thực dân trí việt nam quá thấp, ý thức đoàn thể của người dân rất kém (những điều gây trở ngại cho việc cứu nước), cho nên ông lôi kéo gây dựng đoàn thể (ý thức trách nhiệm với xã hội, vương quốc, dân tộc). Nhưng muốn có đoàn thể thì phải có tư tưởng mới, tư tưởng xã hội chủ nghĩa, vì thế phải “truyền bá xã hội chủ nghĩa trong dân Việt Nam này”.


Câu 3*. Chủ trương gây dựng nên luân lí xã hội ở Việt Nam của Phan Châu Trinh đến nay còn tồn tại ý nghĩa thời sự không? Vì sao?

Vấn đáp:

Chủ trương gây dựng nền luân lí xã hội ở Việt Nam của Phan Châu Trinh cho tới thời buổi này vẫn còn đấy ý nghĩa thời sự. Nó nhắc nhở về vai trò của việc gây dựng tinh thần đoàn thể vì sự tiến bộ, nhằm mục tiêu tạo thành ý thức trách nhiệm với xã hội, với tương lai nước nhà của mọi người sống trong xã hội. Nó cũng lưu ý nguy hại tiêu vong những quan hệ xã hội tốt đẹp nếu vẫn còn đấy những kẻ ích kỉ, “ham quyền tước, ham bả vinh hoa”, tìm cách vơ vét cho đầy túi tham mà không muốn ai bị lên án.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

6


Bình An

Bài soạn “Về luân lí xã hội ở việt nam” số 6

I. Tìm hiểu chung.

1. Tác giả: Phan Châu Trinh

– Phan Châu Trinh (1872 – 1926), tự Tử Cán, hiệu Tây Hồ, biệt hiệu Hy Mã

– Ông thông minh từ bé xíu, ngay từ tuổ thanh niến đã sớm có ý thức trách nhiệm so với nước nhà, học hành thi cử không phải để làm quan, cầu danh lợi mà là một cách giấu mặt nhân vật. Đỗ đạt làm quan một thời hạn ngắn, ông từ quan đi làm việc cách mạng

– Tuy chủ trương cứu nước không thành nhưng nhiệt huyết cách mạng của ông đã tác động sâu rộng đến trào lưu ái quốc đầu thế kỉ XX

– Những tác phẩm chính: Đầu Pháp chính phủ thư, Tỉnh quốc hồn ca I,II, Tây Hồ thi tập, Giai nhân kì ngộ diễn ca, Thất điều trần, Đạo đức và luân lí Đông Tây,….

– Đặc điểm sáng tác: với ông văn chương là vũ khí để làm cách mạng

+ những áng văn chính luận luôn luôn đậm tính chất hùng biện, lập luận nghiêm ngặt, đanh thép

+ những bài thơ của ông luôn luôn dạt dào cảm xúc về đồng bào, nước nhà

⇒ Toàn bộ đều thấm nhuần tư tưởng yêu nước và tinh thần dân chủ

2. Tác phẩm:

– Xuất xứ: Về luân lí xã hội ở việt nam là đoạn trích trong phần ba của bài Đạo đức và luân lí Đông Tây được tác giả diễn thuyết vào đêm 19/11/1925 tại Hội Thanh niên ở Sài Gòn

– Bố cục:

+ Phần 1 ( từ trên đầu …thiên hạ mất đi đã từ lâu rồi ): tác giả xác minh ở việt nam chưa hề có luân lí xã hội theo nghĩa đích thực, đúng đắn của nó.+ Phần 2 ( tiếp theo…Việt Nam ta không tồn tại cũng vì thế ): tác giả bàn luận về luân lí xã hội trên trung tâm so sánh xã hội Pháp và xã hội việt nam.+ Phần 3 (sót lại ): chủ trương truyền bá xã hội chủ nghĩa cho những người Việt Nam

– Nội dung: Đoạn trích thể hiện tâm huyết và dũng khí của một người quan tâm đến vận mệnh nước nhà. Đồng thời cùng lúc, tác giả cũng tôn vinh tư tưởng đoàn thể vì sự tiến bộ để hướng tới một ngày mai tươi sáng của nước nhà.

II. Đọc – hiểu văn phiên bản:

Câu 1. Xác minh việt nam không một ai biết về luân lí.

– Phủ định tuyệt đối: Việt nam tuyệt nhiên không một ai nghe đến xã hội luân lí

– Tác giả còn phủ nhận sự ngộ nhận, sự xuyên tạc vấn đề của rất nhiều người:

+ Một tiếng đồng minh không thể thay cho xã hội luân lí được…+ Những người học ra làm quan thường nhắc câu: Tề gia trị quốc, bình thiên hạ nhưng mấy ai hiểu đúng thực chất của vấn đề bình thiên hạ

– Sự sống động trong tư duy, sự nhạy cảm trong quan hệ tiếp xúc của tác giả thể hiện ở phần đầu đã xác minh uy lực lời nói, tạo tuyệt vời mạnh mẽ và uy lực

⇒ Vào vấn đề trực tiếp, gây tuyệt vời cho những người nghe


Câu 2. Sự thua kém về luân lí xã hội ở việt nam so với những nước phương Tây.

– Hai đoạn đầu tác giả đã so sánh bên châu Âu, bên Pháp với bên ta về những điều:

+ Ý thức nhiệm vụ giữa người với người:

• Ở Pháp lúc quyền lợi riêng của một người, một hội bị đè nén thì người ta đấu tranh đòi cho được sự công bình

• Ở ta: ai bị họa người đó chịu người khác không quan tâm

• Ở phương Tây người ta có đoàn thể có công đức còn ở ta từ hồi cổ sơ ông phụ thân mình cũng từng biết đoàn thể, công ích nhưng mấy trăm năm gần phía trên trơ trọi, lơ láo, sợ sệt, ù lì không biết đoàn thể công ích là gì

– Ở những đoạn sau tác giả chỉ ra rằng nguyên nhân của trạng thái dân không biết đoàn thể, không trọng công ích là vì sự thối nát, phản động của đám quan trường:

+ Ham quyền tước, ham vinh hoa.+ Tham nhũng+ Từ quan lớn đến quan bé xíu, bọn nho học, bọn tây học toàn bộ đều là lũ ăn cướp có giấy phép

– Điều đáng nói là dầu tham, dầu nhũng, dầu vơ vét rút tỉa của dân thế nào thì cũng không một ai phê bình, không một ai khen chê, không một ai khinh bỉ. Ai cũng an phận, cam chịu, không dám đấu tranh


Câu 3. Chủ trương truyền bá xã hội chủ nghĩa cho những người Việt.

– Phải ghi nhận gây dựng đoàn thể để tự bảo vệ quyền lợi và hỗ trợ nhau trong cuộc sống thường ngày– Phải bỏ thói lệ thuộc vào quyền thế, kết thúc tệ nạn mua danh bán tước– Phải lật đổ chính sách phong kiến thối nát làm bại hoại luân lí xã hội– Phải nâng cao dân trí và ý thức của người dân, hướng dân chúng tới tiềm năng giành độc lập, tự do cho dân tộc– Phải gây dựng đoàn thể, tuyên truyền ý thức công dân, lôi kéo đoàn kết..


Câu 4. Nghệ thuật và thẩm mỹ:

– Lập luận nghiêm ngặt, xúc cảm chân thành, nồng nhiệt của tác giả tạo thành sức mê hoặc mạnh mẽ và uy lực.

– Thể hiện tầm nhìn xa trông rộng và suy nghĩa tinh tế và sắc sảo tiến bộ của tác giả.

– Vận dụng linh hoạt yếu tố biểu cảm : câu cảm thán, thắc mắc tu từ, hình ảnh ví von,… làm cho lí lẽ của bài diễn thuyết tăng sức thuyết phục.

III. Luyện tập:

Câu 1 (trang 88 SGK Ngữ văn 11 tập 2)

– Tác giả vừa đau xót vừa mỉa mai, vừa cảm thông với nỗi thống khổ của dân vừa châm biếm bọn quan lại phong kiến và cơ quan ban ngành thực dân chỉ là bọn sâu mọt hại dân, hại nước.

– Ông là nhà yêu nước và cách mạng lớn của lịch sử dân tộc Việt Nam mức độ đầu thế kỉ XX với chủ trương cứu nước bằng phương pháp lợi dụng thực dân Pháp, hủy bỏ chính sách Nam triều, cải cách thay đổi mọi mặt (duy tân), làm cho dân giàu nước mạnh, trên trung tâm đó tạo nền độc lập vương quốc.

Câu 2 (trang 88 SGK Ngữ văn 11 tập 2)

Phan Châu Trinh thuộc không ít những nhà cách mạng nhìn ra chỗ yếu cốt lõi của việt nam trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Ông muốn xử lý trước hết vấn đề dân trí, vấn đề ý thức dân chủ của người dân, xem này là chuyện hệ trọng số 1 cần làm để hướng tới tiềm năng giành độc lập, tự do.

Câu 3 (trang 88 SGK Ngữ văn 11 tập 2)

Chủ trương gây dựng nền luân lí xã hội ở Việt Nam của Phan Châu Trinh đến nay vẫn còn tồn tại ý nghĩa thời sự:

– Vai trò của việc gây dựng đoàn thể vì sự tiến bộ

– Nó lưu ý nguy hại tiêu vong những mối quan hệ tốt đẹp nếu còn những kẻ ích kỉ, ham quyền tước…

– Nó khơi dậy niềm âu lo về việc chậm tiến của một xã hội mà ở đó tinh thần dân chủ còn chưa được ý thức như một tác nhân thúc đẩy sự phát triển.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Mong muốn nội dung bài viết trên giúp chúng ta sẵn sàng tốt kỹ năng về bài học trước lúc đi học. Chúc chúng ta học tốt và tiếp tục theo dõi những bài soạn văn cũng như phân tích, phát biểu cảm nghĩ trên Toplist.vn.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button