Toplist

Top 6 Bài soạn “Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học” lớp 7 hay nhất

Bài văn biểu cảm về một tác phẩm văn học không những là nêu lên quan điểm cá thể, nhận thức của bạn dạng thân mình về tác phẩm văn học này mà đó được xem là trình diễn những cảm xúc, liên tưởng, nội dung, tình cảm của tôi về tác phẩm. Một bài văn biểu cảm tác phẩm văn học cho những người đọc cảm nhận được tình cảm, sự reviews về nội dung bài viết. Đó thậm chí là sự việc đồng cảm so với một nhân vật, sự yêu ghét, buồn, vui, tán thành hay phản đối… Một bài văn biểu cảm về một tác phẩm văn học sẽ cho những người đọc một cách nhìn nhận khái quát về nội dung tác phẩm. Mời chúng ta xem thêm một vài bài soạn “Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học” hay nhất mà Toplist đã tổng hợp trong nội dung bài viết dưới trên đây để thấy rõ hơn điều đó.

1


Bình An

Bài soạn “Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học” số 1

Câu 1. Đọc bài văn

Câu 2. Vấn đáp thắc mắc

a. Bài văn viết về bài ca dao Đêm qua ra đứng bờ ao :

Đêm qua ra đứng bờ ao

Trông cá cá lặn trông sao sao mờ

Buồn trông con nhện chăng tơ

Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai?

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà

Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn

Tào Khê nước chảy vẫn tồn tại trơ trơ.

b. Những yếu tố trong bài văn :

– Yếu tố tưởng tượng : một bóng người đội khăn, áo dài,…

– Liên tưởng và tưởng tượng : Có những lúc tôi nghĩ trên đây là một người quen thật của tôi, thậm chí là họ hàng ruột thịt,…

– Hồi tưởng và tưởng tượng : tiếng gió khuya vu vu và chính bóng người,…

– Liên tưởng và suy ngẫm : Lại đến con sông Tào Khê này nữa! Hơn bốn mươi năm sau đấy, tôi đã được tới đứng ben bờ phù sa của nó mà trông trời mây sông nước và cả sao khuya,…

Luyện tập

Phát biểu cảm nghĩ :

a. Bài thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh :

Mở bài :

– Đôi nét về tác giả.

– Ra mắt bài thơ.

Thân bài :

Cảm xúc và suy nghĩ do tác phẩm gợi lên :

+ Khung cảnh ngắm trăng.

+ Sự mơ hồ, giọng điệu buồn.

+ Cái ngẩng đầu, cái cúi đầu, phép đối thể hiện nỗi nhớ, nhớ “cố hương”.

→ Nhận ra tình yêu thiên nhiên tự nhiên và nỗi nhớ của tác giả.

Kết bài :

Bài thơ ngắn nhưng mang ý nghĩa thâm thúy. Nỗi nhớ quê nhà, sự cảm nhận tinh xảo của tác giả về thiên nhiên tự nhiên thật khiến cho người ta suy nghĩ.

b. Bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê :

Mở bài :

Ra mắt nét chính về tác giả tác phẩm, thực trạng Ra đời bài thơ.

Thân bài :

– Cảm nghĩ về sự việc ra đi và trở vè ở trong nhà thơ. Cái không thay đổi và cái thay đổi : sự đối lập từ ngữ già – trẻ, đi xa – trở về. Hình ảnh sương pha mái đầu.

– Nỗi xót xa, cảnh ngộ thảm kịch lúc nhà thơ bị gọi là khách ngay chính trên quê nhà của tôi.

– Cảm thương cho thực trạng ở trong nhà thơ.

Kết bài :

Cảm xúc chung với tác phẩm, cảm thông với những người xa quê, với nỗi nhớ xa quê.

c. Bài thơ Cảnh khuya :

Mở bài :

Ra mắt bài thơ, những nét tiêu biểu nhất.

Thân bài :

– Thời điểm tiếp xúc với thiên nhiên tự nhiên của người viết.

– Phân tích cái hay của sự so sánh tinh xảo và hình ảnh thơ mộng “tiếng suối”, “trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”.

– Cảm nhận được tâm hồn yêu thiên nhiên tự nhiên và tấm lòng vì dân vì nước của người thi sĩ – chiến sĩ.

Kết bài :

Tuyệt hảo chung về tác phẩm và nhà thơ qua tác phẩm.

d. Bài thơ Rằm tháng giêng :

Mở bài :

Hiểu biết của em về Bác Hồ và ngày rằm tháng giêng. Ra mắt bài thơ.

Thân bài :

– Không khí rộng lớn bát ngát của bài thơ.

– Khung cảnh trăng rằm đầu xuân, ánh trăng “lồng lộng”, sức xuân tràn ngập.

→ tình yêu thiên nhiên tự nhiên, tâm hồn thi sĩ.

– Hình ảnh Bác cùng những chiến sĩ “trao đổi việc quân” trên thuyền → ung dụng, sáng sủa yêu đời của người chiến sĩ cách mạng.

– Câu thơ cuối tràn ngập ánh trăng thơ mộng “trăng ngân đầy thuyền” → thành công không hề xa, thể hiện niềm tin vô cùng với cách mạng.

Kết bài :

Rằm tháng giêng là một bài thơ lạ mắt. Vừa thể hiện tình yêu thiên nhiên tự nhiên của Bác và còn cho thấy tinh thần sáng sủa giữa thực trạng chiến tranh khắc nghiệt.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)




2


Bình An

Bài soạn “Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học” số 2

Phần I: Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học:

1. Đọc văn bạn dạng:

2. Vấn đáp thắc mắc (trang 147 SGK Ngữ văn 7 tập 1):

a. Bài văn viết về bài ca dao : “Đêm qua ra đứng bờ ao”.

b. Những yếu tố:

– Yếu tố tưởng tượng : một bóng người đội khăn, áo dài,…

– Liên tưởng và tưởng tượng : Có những lúc tôi nghĩ trên đây là một người quen thật của tôi, thậm chí là họ hàng ruột thịt,…

– Hồi tưởng và tưởng tượng : tiếng gió khuya vu vu và chính bóng người,…

– Liên tưởng và suy ngẫm : Lại đến con sông Tào Khê này nữa! Hơn bốn mươi năm sau đấy, tôi đã được tới đứng ben bờ phù sa của nó mà trông trời mây sông nước và cả sao khuya,…


Phần II: LUYỆN TẬP:

Vấn đáp thắc mắc (trang 148 SGK Ngữ văn 7 tập 1):

1. Cảm nghĩ về bài “Cảnh khuya”:

* Mở bài: reviews bài thơ của Bác .

* Thân bài:

– Thời điểm tiếp xúc với thiên nhiên tự nhiên của Bác

– Hình ảnh so sánh, quấn quýt, sinh động

– Từ sự hài hòa và hợp lý giữa thiên nhiên tự nhiên và con người

– Từ tâm hồn cừ khôi của Bác: Bác vì dân, vì nước.

* Kết bài: Cảm xúc. Cảm nghĩ chung về tác phẩm.

2. Lập dàn ý “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”:

* Mở bài: reviews ngắn gọn bài thơ và thực trạng sáng tác.

* Thân bài:

– Nghĩ về lúc ra đi và lúc trở về ở trong nhà thơ.

– Giữa nững cái đổi và cái không đổi ở trong nhà thơ.

– Lúc nhà thơ bị xem như là người khách xa lạ

– Sự cảm thương so với nhà thơ.

* Kết bài: Thông cảm với những người xa quê.

Ngắn gọn kiến thức và kỹ năng trọng tâm.
Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học (bài văn, bài thơ) là trình diễn những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm của tôi về nội dung và hình thức của tác phẩm đó.
Bài cảm nghĩ về tác phẩm văn học cũng phải có ba phần :
Mở bài : Ra mắt tác phẩm và thực trạng tiếp xúc với tác phẩm.
Thân bài : Những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên.
Kết bài : Tuyệt hảo chung về tác phẩm.

Nội dung chính ví dụ
I. Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

Văn biểu cảm là văn bạn dạng viết ra nhằm mục tiêu mô tả tình cảm, cảm xúc, sự reviews của con người so với trái đất xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc. …
Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học (bài văn,bài thơ) là trình diễn những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm của tôi về nội dung và hình thức của tác phẩm đó.
Một bài văn biểu cảm về một tác phẩm văn hoc bao hàm:
Mở bài: Ra mắt tác phẩm (thậm chí reviews thực trạng nghe đến tác phẩm).
Thân bài: Những cảm nghĩ về tác phẩm:Cảm nghĩ về nội dung: Những nội dung được thể hiện trong tác phẩm là gì? Cảm nhận ra sao về việc nội dung ấy được nêu lên trong tác phẩm?.
Cảm nghĩ về thẩm mỹ và nghệ thuật: Những nội dung được thể hiện bằng hình thức thẩm mỹ và nghệ thuật nào? Nhận xét ra làm sao về những phương diện thẩm mỹ và nghệ thuật ấy?.
Kết bài: Tuyệt hảo, cảm nghĩ chung về tác phẩm.


II. Ví dụ:
Cảm nghĩ của em về bài thơ Cảnh Khuya.
1. Mở bài
Ra mắt về bài thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh
2. Thân bài
a. Vẻ đẹp thiên nhiên tự nhiên trong hai câu đầu
Tiếng suối thì thầm, róc rách nát, vang vọng như tiếng hát, tiếng ca ngọt ngào.
Trăng mang ánh sáng chở che, toả rạng nơi rừng núi chiến khu
Ánh trăng bao trùm lấy cảnh vật, bao trùm những bóng cổ thụ già, bóng cây lại ôm lấy những lùm hoa
=> Thiên nhiên tự nhiên thơ mộng, hữu tình, đẹp tươi sexy nóng bỏng, có tiếng động, có hình sắc.
b. Vẻ đẹp tâm hồn người cách mạng
Bác không ngủ:
Bởi thiên nhiên tự nhiên quá đẹp
Bởi lòng vẫn đang nặng trĩu nỗi lo lắng toan cho dân tộc
=> Một trái tim chưa giây phút nào thôi lo cho Tổ quốc, cho dân tộc → Tình yêu nước tha thiết, mãnh liệt.
c,. Khái quát về giá trị nội dung cũng như thẩm mỹ và nghệ thuật của bài thơ: Thể hiện sống động bức tranh thiên nhiên tự nhiên trong đêm khuya ở núi rừng Việt Bắc, đồng thời cùng lúc phác họa thành công bức chân dung của người chiến sĩ cách mạng yêu nước, hết lòng lo ngại cho vận mệnh của tổ quốc.
3. Kết bài
Cảm nghĩ về bài thơ: Thơ Bác vẫn vậy, dễ nghe, dễ cảm, dễ nhớ và dễ thuộc, thơ Bác quá đỗi thân mật và nhẹ nhàng và dạt dào tình cảm. Đọc bài thơ, em thấy thêm yêu, thêm kính trọng tấm lòng của Bác, em sẽ nỗ lực học thật tốt, sống thật có ích để xứng đáng với những hy vọng và sự hy sinh của Người.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

3


Bình An

Bài soạn “Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học” số 3

I. Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

1. Đọc bài văn

Học viên đọc văn bạn dạng trong SGK

2. Vấn đáp thắc mắc

a. Bài văn viết về bài ca dao:

Đêm qua ra đứng bờ ao

Trông cá cá lặn trông sao sao mờ

Buồn trông con nhện chăng tơ

Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà

Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn

Tào Khê nước chảy vẫn tồn tại trơ trơ.

b. Tác phẩm phát biểu cảm nghĩ của tôi về bài ca dao bằng phương pháp tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về những hình ảnh, cụ thể của nó. Những yếu tố đó trong bài văn là:

– Yếu tố tưởng tượng: Hình ảnh bóng một người đội khăn, mặc áo dài, chắp tay sau sống lưng, quay mặt trông trời sao lung linh.

– Yếu tố liên tưởng: Nghĩ rằng hình ảnh trên là người quen của tôi.

– Yếu tố hồi tưởng: Nhớ về hình ảnh tiếng gió khuya vi vu và bóng người với khăn.

– Suy ngẫm về những hình ảnh: hình ảnh ngưu lang chức nữ, con sông Tào Khê…

=> Tổng kết:

– Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học (bài thơ, bài văn) là trình diễn những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm của tôi về nội dung và hình thức của tác phẩm đó.

– Bài cảm nghĩ về tác phẩm văn học cũng đều có ba phần:

Mở bài: Ra mắt tác phẩm và thực trạng tiếp xúc với tác phẩm.
Thân bài: Những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm khơi gợi.
Kết bài: Tuyệt hảo chung của người viết về tác phẩm.


II. Luyện tập

Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về một trong những bài thơ: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh, Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê, Cảnh khuya, Rằm tháng giêng

Gợi ý

Bài 1: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

1. Mở bài

Ra mắt đôi nét về tác giả Lý Bạch và bài thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

2. Thân bài

* Khung cảnh đêm trăng được nhà thơ khắc họa chân thực:

– Những từ “minh”, “quang”, “sương”: Ánh trăng trong đêm rất sáng và mở ảo, chiếu xuống mà nhìn là dưới mặt đất đất đang phủ một làn sương mờ ảo.

– Từ “sàng” (giường): Giúp người đọc phân biệt được vị trí ngắm trăng ở trong nhà thơ. Ánh trăng xuyên qua khe cửa, chiếu xuống đầu giường chứng tỏ trăng đêm rất sáng và trời cũng từng khuya rồi. Nhưng lúc này, nhà thơ vẫn tồn tại thức để ngắm trăng – chứng tỏ tâm trạng thao thức, do dự ở trong nhà thơ.

– Từ “nghi” và từ “sương” cùng xuất hiện bổ xung ý nghĩa lẫn nhau:

=> Ánh trăng chiếu xuống vạn vật trong đêm tối mờ ảo tạo nên nhà thơ không phân biệt được đâu là trăng đâu là màn sương đêm.

* Lý Bạch đã giúp cho những người đọc cảm nhận thấm thía nỗi nhớ quê nhà:

– Từ “vọng” được hiểu theo hai cách: Nhìn ra xa – hành vi ngắm trăng ở trong nhà thơ. Ngóng trông, nhìn về quê nhà ở phía xa. Từ vọng đã diễn tả nỗi nhớ quê nhà ở trong nhà thơ.

– Hình ảnh đối lập: “cử đầu” – “đê đầu” (ngẩng đầu – cúi đầu) giúp cho câu thơ trở nên đăng đối.

– Tình cảm của nhân vật trữ tình được thể hiện trực tiếp qua từ “tư” (nhớ): nỗi nhớ quê nhà sâu đậm.

=> Hai câu sau khắc họa tình cảm nhớ thương của nhân vật trữ tình dành riêng cho quê nhà

3. Kết bài

– Nhận xét về tác phẩm: một bài thơ hay, thâm thúy.

– Cảm nhận chung về bài thơ: yêu thích, hứng thú.

Bài 2: Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

1. Mở bài

Ra mắt đôi nét về nhà thơ Hạ Tri Chương và bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê.

2. Thân bài

* Suy nghĩ về sự việc ra đi và trở về ở trong nhà thơ:

– Câu thơ mở đầu nói về một nghịch cảnh: Lúc rời khỏi quê nhà vẫn tồn tại trẻ, nhưng lúc trở về thì đã có tuổi – đã già rồi. Qua đó người đọc thấy được thời gian xa quê của nhân vật trữ tình là rất dài.

– Sự đối lập: “Giọng quê không thay đổi” nhưng “mái tóc đã điểm bạc”. Đó đó là tình cảm thủy chung son sắc ở trong nhà thơ dành riêng cho quê nhà.

=> Hai câu đầu đã khái quát được quãng thời hạn đằng đẵng xa quê ở trong nhà thơ. Đồng thời cùng lúc thể hiện nỗi niềm xót xa, nhớ mong của nhân vật trữ tình.

* Nỗi xót xa, đồng cảm với nhà thơ lúc ông trở thành người xa lạ trên chính mảnh đất của tôi:

– Thắc mắc hồn nhiên của đứa trẻ: “Khách tòng hà xứ lai? (Khách ở nơi nao đến?).

– Từ “khách” đã đã cho thấy một thực tiễn xót xa: Một người con của quê nhà, sau bao nhiêu năm mới trở về đang trở thành con người xa lạ.

=> Hai câu cuối đã xây dựng tình cảnh của nhân vật trữ tình đầy hóm hỉnh mà cũng thật xót xa.

3. Kết bài

– Nhận xét tác phẩm: một bài thơ thâm thúy, ý nghĩa.

– Cảm nhận chung về bài thơ: yêu thích, hứng thú tìm hiểu…

Bài 3: Cảnh khuya

1. Mở bài

Ra mắt đôi nét về nhà thơ Hồ Chí Minh và bài thơ Cảnh khuya.

2. Thân bài

* Cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên tự nhiên chiến khu Việt Bắc:

– Câu thơ 1: “Tiếng suối trong như tiếng hát xa”

Trong không khí núi rừng Việt Bắc tĩnh mịch, tiếng động nổi trội đó đó là tiếng suối chảy.
Tiếng suối được so sánh với “tiếng hát xa”: tiếng suối trở nên có âm điệu hơn và tình cảm hơn.
– Câu thơ 2: “Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa” có hai cách hiểu:

Ánh trăng chiếu xuống mặt đất xuyên qua từng tán cây, chiếu xuống cả những bông hoa rừng. Không khí thiên nhiên tự nhiên ngập tràn ánh trăng.
Ánh trăng sáng chiếu xuống mặt đất xuyên qua từng tán cây cổ thụ, lúc phản chiếu xuống mặt đất tạo ra hình thù như những bông hoa.
=> Hai câu thơ đầu đã khắc họa hình ảnh thiên nhiên tự nhiên núi rừng Việt Bắc thơ mộng.

* Thấu hiểu được nỗi suy tư, lo âu ở trong nhà thơ:

– Câu 3: “Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ” có hai cách hiểu

Hình ảnh “cảnh khuya như vẽ” gợi ra một bức tranh thiên nhiên tự nhiên đẹp tươi tựa như một bức tranh.
Bác ngồi đấy say mê ngắm nhìn khung cảnh đêm khuya, thiên nhiên tự nhiên và con người hòa quyện tạo ra một bức tranh.
– Câu 4: “Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà” cho thấy hai lý do mà Người chưa ngủ

Vì cảnh thiên nhiên tự nhiên quá đỗi đẹp tươi làm cho tâm hồn người nghệ sỹ bâng khuâng say đắm.
Vì “lo nỗi nước nhà” lo cho sự nghiệp cách mạng của tổ quốc, cho cuộc sống thường ngày của nhân dân. Trên đây mới là lý do quan trọng nhất khiến cho Người mất ngủ.
=> Qua hai câu thơ trên, người đọc thấy được hình ảnh người thi sĩ đa sầu đa cảm và con người chiến sĩ kiên trung trong Bác Hồ.

3. Kết bài

– Nhận xét về bài thơ: một trong những bài thơ hay nhất của quản trị Hồ Chí Minh.

– Cảm nhận chung về tác phẩm: yêu thích…

Bài 4: Rằm tháng giêng

1. Mở bài

Ra mắt về tác giả Hồ Chí Minh và bài thơ Rằm tháng giêng

2. Thân bài

* Cảm nhận được hình ảnh đêm trăng rằm tràn ngập sắc xuân:

– Hình ảnh ánh trăng: “nguyệt chính viên” – trăng đúng lúc tròn nhất.

=> Không khí bát ngát, tràn ngập ánh trăng.

– Sức sống của ngày xuân: “xuân giang, xuân thủy, tiếp xuân thiên”

=> Ba chữ “xuân” nối tiếp nhau thể hiện sức xuân và sắc xuân đang trỗi dậy. Khung cảnh tràn trề sức sống.

=> Hai câu đầu đã khắc họa bức tranh thiên nhiên tự nhiên đêm rằm ngày xuân đẹp, bát ngát, rộng lớn và tràn trề sức sống.

* Ngưỡng mộ tinh thần sáng sủa, tư thế ung dung của người chiến sĩ cách mạng:

– Công việc: “đàm quân sự” – bàn việc quân nghĩa là bàn việc kháng chiến, bàn việc sinh tử của của dân tộc.

– Hình ảnh “trăng ngân đầy thuyền”: gợi sức lan tỏa của ánh trăng trong đêm rằm và qua đó thể hiện ý nguyện, mong muốn vươn tới thành công trong sự nghiệp cách mạng.

=> Hai câu thơ cuối cho thấy tư thế ung dung, sáng sủa, luôn luôn tin tưởng vào sự nghiệp cách mạng và tâm hồn giao cảm, hòa phù hợp với thiên nhiên tự nhiên của Bác Hồ.

3. Kết bài

– Nhận xét tác phẩm: một bài thơ hay…

– Cảm nhận chung về bài thơ: yêu thích, khơi gợi sở trường tìm hiểu thơ ca Hồ Chí Minh…

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

4


Bình An

Bài soạn “Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học” số 4

I. TÌM HIỂU CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC

1. Đọc bài văn Cảm nghĩ về một bài ca dao (tr. 146 SGK Ngữ văn 7 tập 1)

2. Vấn đáp thắc mắc

a. Bài văn viết về bài ca dao nào? Hãy xem thêm liền mạch bài ca dao đó.

b. Tác giả phát biểu cảm nghĩ của tôi về bài ca dao bằng phương pháp tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về những hình ảnh, cụ thể của nó. Hãy đã cho thấy những yếu tố đó trong bài văn.

Vấn đáp:

a) Bài văn viết về bài ca dao: Đêm qua ra đứng bờ ao

Đêm qua ra đứng bờ ao

Trông cá cá lặn, trông sao sao mờ

Buồn trông con nhện chăng tơ

Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai?

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà

Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn

Tào Khê nước chảy vẫn tồn tại trơ trơ.

b) Tác giả phát biểu cảm nghĩ của tôi về bài ca dao bằng phương pháp tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về những hình ảnh, cụ thể của nó:

– Những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng do hai câu đầu gợi nên: “Đêm qua… sao mờ”.

– Những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng do hai câu sau gợi nên: “Buồn trông… mối ai”.

– Những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng do hai câu tiếp nối gợi nên: “Đêm đêm.., năm tròn”.

– Những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng do hai câu cuối gợi nên: “Đá mòn… trơ trơ”.

Tác giả đã phát biểu cảm nghĩ của tôi bằng phương pháp tưởng tượng một con người ví dụ đội khăn, mặc áo dài. Này là một người quen, ở phương trời xa đang hướng về cố hương. Tác giả liên tưởng và tưởng tượng ra cái mạng nhện và cảnh con nhện nghển trông, vờn đón, ngạc nhiên, thất vọng. Tác giả cũng lại tưởng tượng đến dòng sông Ngân Hà (trong điển tích Ngưu Lang – Chức Nữ) – nơi có người quen và thân thương đang ngẩng lên ngắm nhìn và trông đợi. Từ con sông sao trên trời tới con sông Tào Khê, nhỏ hẹp nhưng cũng xiết lòng người, từ này mà tác giả liên hệ đến lòng thuỷ chung không khi nào vơi cạn.

II. PHẦN LUYỆN TẬP

Câu 1. Phát biểu cảm nghĩ về một trong những bài thơ: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh, Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê, Cảnh khuya, Rằm tháng giêng

Vấn đáp:

Gợi ý bài Cảnh khuya

a. Mở bài: Ra mắt bài thơ của Bác và thực trạng tiếp xúc của người viết.

b. Thân bài: Cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên:

– Thời điểm tiếp xúc với thiên nhiên tự nhiên của người viết.

– Hình ảnh so sánh mang đầy chất thơ (tiếng suối như tiếng hát).

– Vẻ đẹp trữ tình của trăng

– Tấm lòng vì nước vì dân của người thi sĩ – người chiến sĩ cách mạng.

– Cảm nghĩ về diệu kỳ thẩm mỹ và nghệ thuật.

c. Kết bài: Phát biểu tuyệt vời chung về tác phẩm.


Câu 2. Lập dàn ý phát biểu cảm tưởng về bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê.

Vấn đáp:

a. Mở bài: Ra mắt đôi nét về Hạ Tri Chương và bài thơ.

b. Thân bài: Cảm xúc, suy nghĩ về những hình ảnh và cảm xúc của tác phẩm.

– Thực trạng viết bài thơ sắc nét gì lạ mắt, đặc biệt quan trọng.

– Sự đối lập những trạng thái trẻ – già, đi xa – trở về và sự thay đổi của tác giả (tóc mai đã rụng).

– Điểm không thay đổi sau bao năm xa cách: giọng quê (cũng đó là cái tình so với quê nhà).- Cuộc gặp gỡ với lũ trẻ con trong làng.

– Sự xót xa của tác giả lúc bị lũ trẻ xem như là người khách lạ.

– Cảm nghĩ về diệu kỳ thẩm mỹ và nghệ thuật.

c. Kết bài: Cảm xúc chung về tác phẩm. Tình cảm của người viết so với quê nhà.

Văn mẫu với đề tài mà những em thậm chí xem thêm: Phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

5


Bình An

Bài soạn “Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học” số 5

I. Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

Ví dụ: Đọc bài băn:

CẢM NGHĨ VỀ MỘT BÀI CA DAO

Đêm qua ra đứng bờ ao

Trông cá cá lặn, trông sao sao mờ…

Cảnh minh họa trong bài học có bóng một người đội khăn, mặc áo dài, chấp tay sau sống lưng, quay mặt trông trời lung linh sao, bên cái cầu rửa ở bờ ao tối mờ mờ.

Có những lúc tôi đã nghĩ trên đây là một người quen thật của tôi, thậm chí là họ hàng ruột thịt kiếm ăn ở một phương xa đang hướng về cố hương:

Buồn trông con nhện giăng tơ

Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai?

Tôi chỉ lơ mơ nghe thầy giáo giảng những nghĩa, những ý và so sánh hình tượng. Toàn bộ tâm trí và thị lực nhìn của tôi càng như dính chặt vào mạng tơ rung rung trước gió với một con nhện lơ lửng giữa không gian đang giơ giơ càng, vừa ra vẻ nghển trông, vừa ra vẻ vờn đón, ngạc nhiên và thất vọng. Tiếng gió khuya vu vu. Và chính bóng người lãnh đạo đầu đội khăn, tay chắp sau sống lưng mà không thấy mặt kia, đang nấc lên mà gọi trời, gọi sao, gọi nhện

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà

Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn…

Thì ra cái vùng sao như cát, như thủy tinh vãi kia ở trong tranh minh họa là dải Ngân Hà? A! Sông Ngân! Sông Ngân! Thế là con sông điển tích mà tôi được biết lâu nay, hằng năm cứ đến tháng bảy thì sẽ có một đôi vợ ông xã tên là Ngưu Lang và Chức Nữ được quá giang gặp nhau, và chỉ có gặp nhau một ngày thôi ấy, lại đó là con sông có một người không mang tên nhưng tôi lại thất quen quen và thân thương, đang ngước thị lực lên trông ngắm mà nhớ thương, mà mong đợi. Mong đợi và nhớ thương không tả rõ là ai, là đâu, là gì mà sao vẫn thấy có một người, có một nơi, có một tình, có một cảnh, vừa man mác, vưa bâng khuâng, vừa da diết vô cùng:

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn

Tào Khê nước chảy vẫn tồn tại trơ trơ.

Lại con sông Tào Khê này nữa! Hơn bôn mươi năm sau đấy, tôi đã được tới đứng trên bờ phù sa của nó mà trông trời mây sông nước rồi cả sao khuya. Sông Tào Khê vắt qua huyện Quế Võ, tỉnh Hà Bắc, thông ra sông Cầu, nhỏ hẹp thôi, nhưng cũng chảy xiết lòng người khiến cho những ai kia đã phải nghẹn ngào:

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn mà nói với sông:

– Ôi Tào Khê! Nước Tào Khê lắm đá mòn đấy! Nhưng dòng nước Tào Khê không khi nào cạn đó là lòng chung thủy của ta!

Vì nhớ mà buồn, một bài không phải học kĩ mà cũng thuộc lòng ngay, cả nhiều bạn tôi xưa cũng thấy như vậy.

(Nguyên Hồng, Một tuổi thơ văn)

2. Vấn đáp thắc mắc

a. Bài văn viết về bài ca dao nào? Hãy xem thêm liền mạch bài ca dao đó

b. Tác giả phát biểu cảm nghĩ của tôi về bài ca dao bằng phương pháp tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về những hình ảnh, cụ thể của nó. Hãy đã cho thấy những yếu tố đó trong bài văn.

Vấn đáp:

a. Bài văn viết về bài ca dao: Vì nhớ mà buồn

Đọc liền mạch bài ca:

Đêm qua ra đứng bờ ao

Trông cá cá lặn trông sao sao mờ.

Buồn trông con nhện chăng tơ

Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai ?

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà

Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn.

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn

Tào Khê nước chảy vẫn tồn tại trơ trơ.

b. Tưởng tượng: Bóng một người đội khăn ,mặc áo dài, chắp tay sau sống lưng,quay mặt trông trời lung linh sao ,bên cái cầu rửa ở bờ ao tối mờ mờ

Liên tưởng: …một người quen thật của tôi, thậm chí là họ hàng ruột thịt đang kiếm ăn ở một phương xa đang hướng về cố hương.
Hồi tưởng: Tôi chỉ lơ mơ nghe thầy giáo giảng những nghĩa ,những ý và so sánh hình tượng.Toàn bộ tâm trí và thị lực nhìn của tôi càng như dính vào mạng tơ…đang nấc lên mà gọi trời, gọi sao, gọi nhện.
Suy ngẫm:
Thì ra cái vùng sao như cát , như thủy tinh vãi kia ở trong tranh minh họa là dải Ngân Hà ?A! Sông Ngân! Sông Ngân! Thế là con sông điển tích mà tôi được biết lâu nay…Vừa bâng khuâng , vừa da diết vô cùng.
Lại con sông Tào Khê này nữa!Hơn bốn mươi năm sau đấy tôi đã được tới đứng bên bờ phù sa của nó mà trông …nhiều bạn tôi xưa cũng thấy thế.
Ghi nhớ:

Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học là trình diễn những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm của tôi về nội dung và hình thức của tác phẩm đó
Bố cục: 3 phần
Mở bài: reviews tác phẩm và thực trạng tiếp xúc với tác phẩm.
Thân bài: những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên.
Kết bài: tuyệt vời chung về tác phẩm.

Luyện tập

Câu 1: Phát biểu cảm nghĩ về một trong những bài thơ: …

Phát biểu cảm nghĩ về một trong những bài thơ: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh, Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê, Cảnh khuya

Vấn đáp:

Cảm nghĩ về bài thơ cảnh khuya

Lập dàn ý:
a. Mở bài:

Ra mắt về tác giả Hồ Chí Minh
Thực trạng sáng tác : Những năm đầu trong cuộc kháng chiến chống Pháp.
Tuyệt hảo chung: Cảnh đẹp trong đêm khuya ở rừng Việt Bắc và tâm trạng của Bác.
b. Thân bài

Câu 1+2: Cảnh đêm trăng rừng êm đềm thơ mộng.
Giữa không khí tĩnh lặng của đêm, nổi trội tiếng suối chảy róc rách nát. Câu thơ sử dụng thẩm mỹ và nghệ thuật so sánh lạ mắt.
ánh trăng chiếu sáng mặt đất với những mảng sáng tối xen kẹt hoà quện tạo khung cảnh lung linh huyền ảo.
=> Tạo ra bức tranh đêm trăng rừng tuyệt đẹp lôi kéo người đọc.

Câu 3+4 : Tâm trạng của Bác trong đêm khuya.
Trước khung cảnh lung linh huyền ảo của chốn rừng Việt Bắc, Bác say mê ngắm cảnh.
Bác chưa ngủ một phần vì cảnh đêm khuya quá đẹp làm say dắm tâm hồn nghệ sỹ, phần vì lo ngại cho tổ quốc.
=> Tình yêu thiên nhiên tự nhiên luôn luôn nối liền với tình yêu nước tha thiết trong con người Bác.

c. Kết bài.

Xác định lại tình cảm của người viết: Trên đây là bài thơ hay thể hiện tâm hồn tinh xảo nhạy cảm, tinh thần yêu nước sâu nặng của Bác.


Bài mẫu:

Hồ Chí Minh không những được nghe đến với tư cách là một nhà chính trị tài ba, một vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, mà Bác còn được nghe đến với tư cách là một người nghệ sỹ với tâm hồn phóng khoáng, yêu đời và tự do. Bài thơ Cảnh khuya Ra đời năm 1947, lúc Bác đang sống và thao tác làm việc tại chiến khu Việt Bắc trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp gian nan. Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt với từ ngữ giản dị, trong sáng nhưng vẫn hiện lên tâm hồn, tình yêu thiên nhiên tự nhiên và sự trăn trở, suy tư của Bác với non sông, tổ quốc:

Tiếng suối trong như tiếng hát xa

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ

Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà

Cảnh hiện lên là buổi đêm vô cùng tĩnh lặng của núi rừng Việt Bắc. Tôi tưởng tượng về không gian rộng lớn của thiên nhiên tự nhiên, lúc trăng lên lên rất cao vút, ánh sáng chiếu xuyên qua từng kẽ lá, tạo ra những vệt sáng lốm đốm dưới mặt đất như những đóa hoa. Tiếng suối chảy róc rách nát chảy trong đêm lại đặc biệt quan trọng trong trẻo, tinh khôi như tiếng hát. Tiếng động ấy lại gợi cho tôi về tiếng suối trong những vần thơ của Nguyễn Trãi trước trên đây:

Côn Sơn suối chảy rì rầm

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai

Cả hai câu thơ đều là tiếng động tiếng suối nhưng tiếng suối trong những bài hiện lên với vẻ đẹp không giống nhau. Nếu tiếng suối trong thơ Nguyễn Trãi là tiếng suối ở Côn Sơn, rì rầm như tiếng đàn cầm du dương, thanh thoát thì tiếng suối trong thơ Bác là tiếng suối ở Việt Bắc trong trẻo, cao vút như tiếng hát của người ca sĩ. Dù thế nào thì những tiếng động tưởng như vô thức ấy cũng hiện lên trong những câu chữ của cả hai người nghệ sỹ với những cung bậc, tình cảm, cảm xúc tuyệt vời.

Người ta cứ nghĩ, thiên nhiên tự nhiên là cái mà Hồ Chí Minh hướng tới, nhưng vẫn không, con người suy tư về vận mệnh của tổ quốc mới đó là tâm điểm của bức tranh:

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ

Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà

Nước nhà vẫn đang bị giầy xéo dưới gót giầy của kẻ xâm lược, nhân dân vẫn đang lầm than, è cổ chịu sự áp bức thì người lãnh tụ làm sao thậm chí ngon giấc được? Thiên nhiên tự nhiên có đẹp đến mấy, thơ mộng đến mấy, tiếng động có trong trẻo, có du dương đến mấy mà con người phải sống trong cảnh nô lệ, tù đày thì cũng không hề ý nghĩa gì cả. Hình bóng của người chiến sĩ cách mạng bỗng trở nên kì vĩ, lớn lao hơn khi nào hết. Không phải vì bóng dáng của Người trong đêm tối tĩnh mịch được ánh trăng cắt hình trên nền đất mà chính vì suy nghĩ, trăn trở lớn lao của Người với vận mệnh của non sông, tổ quốc.

Bài thơ khép lại bằng hình ảnh của người chiến sĩ cách mạng với suy tư về trận chiến nhưng lại mở ra trong thâm tâm người đọc một tấm lòng của con người hết lòng vì dân, vì nước, đấu tranh vì quyền tự do, dân chủ cho con người.


Câu 2
: Lập dàn ý cho bài phát biểu cảm tưởng về bài thơ …

Lập dàn ý cho bài phát biểu cảm tưởng về bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê.

Vấn đáp:

a. Mở bài: Ra mắt đôi nét về Hạ Tri Chương và bài thơ.

b. Thân bài: Cảm xúc, suy nghĩ về những hình ảnh và cảm xúc của tác phẩm.

Thực trạng viết bài thơ sắc nét gì lạ mắt, đặc biệt quan trọng.
Sự đối lập những trạng thái trẻ – già, đi xa – trở về và sự thay đổi của tác giả (tóc mai đã rụng).
Điểm không thay đổi sau bao năm xa cách: giọng quê (cũng đó là cái tình so với quê nhà).
Cuộc gặp gỡ với lũ trẻ con trong làng.
Sự xót xa của tác giả lúc bị lũ trẻ xem như là người khách lạ.
Chính vì sự trớ trêu nó lại càng làm nổi rõ tình yêu quê nhà ở trong nhà thơ.

c. Kết bài:

Cảm xúc chung về tác phẩm.
Tình cảm của người viết so với quê nhà.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

6


Bình An

Bài soạn “Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học” số 6

A. Kiến thức và kỹ năng trọng tâm
I. Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

1. Đọc bài văn
CẢM NGHĨ VỀ MỘT BÀI CA DAO
Đêm qua ra đứng bờ ao
Trông cá cá lặn, trông sao sao mờ…

Cảnh minh họa trong bài học có bóng một người đội khăn, mặc áo dài, chấp tay sau sống lưng, quay mặt trông trời lung linh sao, bên cái cầu rửa ở bờ ao tối mờ mờ. Có những lúc tôi đã nghĩ trên đây là một người quen thật của tôi, thậm chí là họ hàng ruột thịt kiếm ăn ở một phương xa đang hướng về cố hương:

Buồn trông con nhện giăng tơ
Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai?

Tôi chỉ lơ mơ nghe thầy giáo giảng những nghĩa, những ý và so sánh hình tượng. Toàn bộ tâm trí và thị lực nhìn của tôi càng như dính chặt vào mạng tơ rung rung trước gió với một con nhện lơ lửng giữa không gian đang giơ giơ càng, vừa ra vẻ nghển trông, vừa ra vẻ vờn đón, ngạc nhiên và thất vọng. Tiếng gió khuya vu vu. Và chính bóng người lãnh đạo đầu đội khăn, tay chắp sau sống lưng mà không thấy mặt kia, đang nấc lên mà gọi trời, gọi sao, gọi nhện

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà
Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn…

Thì ra cái vùng sao như cát, như thủy tinh vãi kia ở trong tranh minh họa là dải Ngân Hà? A! Sông Ngân! Sông Ngân! Thế là con sông điển tích mà tôi được biết lâu nay, hằng năm cứ đến tháng bảy thì sẽ có một đôi vợ ông xã tên là Ngưu Lang và Chức Nữ được quá giang gặp nhau, và chỉ có gặp nhau một ngày thôi ấy, lại đó là con sông có một người không mang tên nhưng tôi lại thất quen quen và thân thương, đang ngước thị lực lên trông ngắm mà nhớ thương, mà mong đợi. Mong đợi và nhớ thương không tả rõ là ai, là đâu, là gì mà sao vẫn thấy có một người, có một nơi, có một tình, có một cảnh, vừa man mác, vưa bâng khuâng, vừa da diết vô cùng:

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn
Tào Khê nước chảy vẫn tồn tại trơ trơ.

Lại con sông Tào Khê này nữa! Hơn bốn mươi năm sau đấy, tôi đã được tới đứng trên bờ phù sa của nó mà trông trời mây sông nước rồi cả sao khuya. Sông Tào Khê vắt qua huyện Quế Võ, tỉnh Hà Bắc, thông ra sông Cầu, nhỏ hẹp thôi, nhưng cũng chảy xiết lòng người khiến cho những ai kia đã phải nghẹn ngào:

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn mà nói với sông:
– Ôi Tào Khê! Nước Tào Khê lắm đá mòn đấy! Nhưng dòng nước Tào Khê không khi nào cạn đó là lòng chung thủy của ta!
Vì nhớ mà buồn, một bài không phải học kĩ mà cũng thuộc lòng ngay, cả nhiều bạn tôi xưa cũng thấy như vậy.
(Nguyên Hồng, Một tuổi thơ văn)

Câu 2. Vấn đáp thắc mắc
a) Bài văn viết về bài ca dao nào? Hãy xem thêm liền mạch bài ca dao đó
b) Tác giả phát biểu cảm nghĩ của tôi về bài ca dao bằng phương pháp tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về những hình ảnh, cụ thể của nó. Hãy đã cho thấy những yếu tố đó trong bài văn.
Vấn đáp
a) Bài văn viết về bài ca dao:
Đêm qua ra đứng bờ ao,
Trông cá, cá lặn, trông sao, sao mờ.
Buồn trông con nhện giăng tơ,
Nhện ơi, nhện hỡi, nhện chờ mối ai?
Buồn trông chênh chếch sao Mai,
Sao ơi, sao hỡi, nhớ ai sao mờ?
Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà
Chuôi sao Tinh Đẩu ba năm đã tròn.
Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn,
Tào Khê nước chảy vẫn tồn tại trơ trơ.
b) Tác giả phát biểu cảm nghĩ của tôi về bài ca dao bằng phương pháp tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về những hình ảnh, cụ thể của nó.
Tưởng tượng, liên tưởng: Cảnh minh họa trong bài học…đang hướng về cố hương; Toàn bộ tâm trí và thị lực nhìn của tôi…gọi sao, gọi nhện;
Hồi tưởng, suy ngẫm: Tôi chỉ lơ mơ nghe thấy thầy giáo giảng những nghĩa, những ý và so sánh hình tượng; Thì ra cái vùng sao như cát, như thủy tinh….vừa bâng khuâng, vừa da diết vô cùng; Lại còn con sông Tào Khê…cũng thấy như vậy.
Ghi nhớ: sgk trang 147

B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI
II. Luyện tập

Bài tập 1: trang 148 sgk Ngữ Văn 7 tập một

Phát biểu cảm nghĩ về một trong những bài thơ: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh, Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê, Cảnh khuya

Bài làm:


Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
Có người nói thơ Lí Bạch tràn ngập ánh trăng. Hình ảnh trăng trong thơ Lí Bạch hết sức phong phú, ý nghĩa cũng vô cùng phong phú. Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh được sexy nóng bỏng hứng từ đêm ngắm trăng mà nhớ về quê nhà của ông:
“Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
Cử đầu vọng minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
Dịch thơ:
“Đầu giường ánh trăng rọi
Ngỡ mặt đất phủ sương
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng
Cúi đầu nhớ cố hương”
Sự liên tưởng của tác giả khiến cho tôi nhớ tới câu ca dao trong dân gian lúc miêu tả về cảnh đẹp của phủ Tây Hồ:
Mịt mù khói tỏa ngàn sương
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ

Làn sương khói mênh mông trên mặt hồ tĩnh lặng trong không khí của trời thu tạo nên phủ Tây Hồ mang một vẻ đẹp cổ kính và trang nghiêm. Tác giả dân gian tạo ra một không khí tĩnh lặng tưởng như vạn vật đang đứng yên để rồi tiếng động của tiếng chày như một phương pháp để thức tỉnh nét xinh ấy. Còn trong thơ của Lí Bạch, không khí được mở ra với ánh trăng tràn ngập. Tôi tưởng tượng về một đêm trăng sáng của những ngày rằm – thời gian mà trăng tròn, to, sáng và đẹp tuyệt vời nhất. Lúc này trăng đã lên rất cao, ánh sáng từ bầu trời trong vắt đổ xuống trần thế tạo nên mặt đất được nhuộm một màu vàng mà trong con thị lực của tác giả ánh sang vàng ấm cúng, trong vắt ấy là màn sương đang phủ trên mặt đất. Có lẽ vì thế mà bao trùm lên toàn bộ không khí là thứ ánh sáng như mơ màng kì diệu của quá khứ, của tình yêu và nỗi nhớ:

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng
Cúi đầu nhớ cố hương

Trước kia, lúc còn nhỏ ở quê nhà, Lí Bạch đã leo lên ngọn núi Nga Mi ở gần nhà để ngắm trăng, phóng tầm thị lực của tôi ra xa mà thu lại hình ảnh quê nhà xinh đẹp vào trong tâm trí. Và sau này, lúc lớn lên, ông xa quê và mãi mãi không khi nào trở về. Chính vì thế, mỗi lẫn ngắm ánh trăng sáng thì lòng con người ấy lại nhớ về quê nhà, về thiên nhiên tự nhiên và những kỉ niệm của thời thơ ấu. Ngẩng đầu để nhìn ảnh trăng như ánh sáng của quá khứ chiếu rọi vào sâu trong tâm hồn để gợi ý về những ngày tháng sống ở quê nhà. Trăng ở nơi nào mà không giống nhau? Tuy vậy với những người con xa quê, lúc nỗi nhớ vẫn luôn luôn dằn vặt, đau đáu trong thâm tâm như Lí Bạch thì trăng ở nơi nào thì cũng không đẹp bằng ánh trăng ở quê nhà, và nhìn mọi thứ trong cuộc sống thường ngày ở xung quanh, ông đều nhớ tới quê nhà của tôi. Có những nỗi nhớ thật khó để gọi thành tên mà chỉ thậm chí cảm nhận bằng trái tim, bằng tâm hồn và những hồi ức.Và thời điểm đó, nỗi nhớ hòa cũng với dòng tâm trạng của con người, tạo nên nó càng trở nên sâu đậm, khó thậm chí phai mờ.

Đọc thơ của Lí Bạch, ta như được tắm mình trong ánh trăng. Trăng càng đẹp, nỗi nhớ quê nhà của con người ấy lại càng da diết, thấm thía. Đêm trăng thanh tĩnh dường như trở thành không khí để con người ấy thậm chí đối diện với tâm hồn và cảm xúc thật của chính mình.

Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
Quê nhà luôn luôn gợi lên những cảm xúc bất tận cho những người thi sĩ. Sau hơn 50 năm xa quê, Hạ Tri Trương đã quay trở về quê nhà, nhưng những gì ông nhận được ngay ngày trước tiên quay lại khiến cho con người ấy cảm thấy xót xa, buồn tủi mà viết nên bài Ngầu nhiên viết nhân buổi mới về quê (Hồi hương ngẫu thư):

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi
Hương âm vô cải mấn mao tồi
Nhi đồng tương kiến bất tương thức
Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai?
Dịch thơ:
Lúc đi trẻ, lúc về già
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?

Cùng viết về quê nhà nhưng Tĩnh dạ tứ (Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh) của Lí Bạch là nỗi nhớ về quê cũ của người con xa xứ thì Hồi hương ngẫu thư (Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê) của Hạ Tri Chương là cảm xúc của tác giả lúc ông đã trở về quê sau một thời hạn dài xa xứ. Ông bị xem như “khách” lại chơi chốn này chứ không phải là một người con trở về với quê nhà của tôi nữa. Cảm xúc thời điểm đó xuất hiện một cách ngẫu nhiên, nhưng này là nỗi cay đắng, xót xa mà trào dâng ra ngòi bút của người nghệ sỹ.

Xa quê từ lúc còn rất nhỏ, Hạ Tri Chương đã xây dựng cho mình công danh, sự nghiệp vang dội. Ông đỗ TS và làm quan trên 50 năm ở kinh đô Trường An – chốn phồn hoa, đô thị trọn vẹn khác với quê nhà nơi ông từng sống. Ông được vua Đường Huyền Tông, thái tử và quan lại trong triều nể trọng. Điều đó đã chứng tỏ được giá trị, tài năng và nhân cách của con người ấy. Ông cũng từng tạo được công danh, ghi tên mình trong sử sách – chí nam nhi của người quân tử đã đạt được. Thế nhưng, dù thế nào thì con người cũng phải có quê nhà, cũng phải quay trở về nơi chôn rau cắt rốn của tôi, như một quy luật tất yếu của đời sống, tương tự như Khuất Nguyên đã viết:

Hồ tử tất như khau

Quyện điểu quy cựu lâm”

(Cáo chết tất quay đầu về núi gò

Chim mỏi tất bay về rừng cũ)

Hơn 50 năm lang bạt nơi quê người, ra đi lúc còn trẻ, lúc trở về tóc đã hoa râm. Tuổi tác đã hiện hữu trên khuôn mặt, mái tóc, trên hình hài của con người ấy. Chỉ có duy nhất một thứ tác giả vẫn giữ đó đó là “giọng quê” – nét đặc trưng của vùng quê thân thuộc của ông. Người đọc dường như thậm chí cảm nhận được sự háo hức, mong chờ, bùi ngùi của người con xa quê đã quá lâu nay mới có dịp được trở về. Và ta cũng thậm chí tưởng tượng theo lẽ thường thì, con người đã làm rạng danh quê nhà ấy sẽ được mừng đón trong sự hân hoan, vui mừng của người dân quê nhà, và chính ông cũng sẽ vui mừng, sự sung sướng nhưng có vẻ như đó không phải là cảm xúc của ông trong ngày trước tiên về lại quê nhà, bởi:

Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?

Thắc mắc hồn nhiên của những đứa trẻ đã biến một con người thủy chung, ân nghĩa với quê nhà thành “khách” – một kẻ trọn vẹn xa lạ với mảnh đất này. Quê nhà đã thay đổi, bằng hữu thân thiết có lẽ cũng không hề, chỉ có những đứa trẻ ngoan ngoãn, lễ phép và hiếu khách mừng đón ông với thắc mắc khiến cho con người ấy lặng đi. Giọng điệu như hóm hỉnh, vui nhộn nhưng vẫn chứa đựng nỗi đau đớn, xót xa lúc đứng trên mảnh đất quê nhà nhưng lại bị xem như một người khách trọn vẹn xa lạ.

Bài thơ đã thể hiện một cách chân thực mà thâm thúy, hóm hỉnh mà ngậm ngùi tình yêu quê nhà thắm thiết của một người sống xa quê lâu ngày, trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân trở về quê cũ.

Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Cảnh khuya
Hồ Chí Minh không những được nghe đến với tư cách là một nhà chính trị tài ba, một vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, mà Bác còn được nghe đến với tư cách là một người nghệ sỹ với tâm hồn phóng khoáng, yêu đời và tự do. Bài thơ Cảnh khuya Ra đời năm 1947, lúc Bác đang sống và thao tác làm việc tại chiến khu Việt Bắc trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp gian nan. Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt với từ ngữ giản dị, trong sáng nhưng vẫn hiện lên tâm hồn, tình yêu thiên nhiên tự nhiên và sự trăn trở, suy tư của Bác với non sông, tổ quốc:

Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà

Cảnh hiện lên là buổi đêm vô cùng tĩnh lặng của núi rừng Việt Bắc. Tôi tưởng tượng về không gian rộng lớn của thiên nhiên tự nhiên, lúc trăng lên lên rất cao vút, ánh sáng chiếu xuyên qua từng kẽ lá, tạo ra những vệt sáng lốm đốm dưới mặt đất như những đóa hoa. Tiếng suối chảy róc rách nát chảy trong đêm lại đặc biệt quan trọng trong trẻo, tinh khôi như tiếng hát. Tiếng động ấy lại gợi cho tôi về tiếng suối trong những vần thơ của Nguyễn Trãi trước trên đây:

Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai

Cả hai câu thơ đều là tiếng động tiếng suối nhưng tiếng suối trong những bài hiện lên với vẻ đẹp không giống nhau. Nếu tiếng suối trong thơ Nguyễn Trãi là tiếng suối ở Côn Sơn, rì rầm như tiếng đàn cầm du dương, thanh thoát thì tiếng suối trong thơ Bác là tiếng suối ở Việt Bắc trong trẻo, cao vút như tiếng hát của người ca sĩ. Dù thế nào thì những tiếng động tưởng như vô thức ấy cũng hiện lên trong những câu chữ của cả hai người nghệ sỹ với những cung bậc, tình cảm, cảm xúc tuyệt vời.

Người ta cứ nghĩ, thiên nhiên tự nhiên là cái mà Hồ Chí Minh hướng tới, nhưng vẫn không, con người suy tư về vận mệnh của tổ quốc mới đó là tâm điểm của bức tranh:

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà

Nước nhà vẫn đang bị giầy xéo dưới gót giầy của kẻ xâm lược, nhân dân vẫn đang lầm than, è cổ chịu sự áp bức thì người lãnh tụ làm sao thậm chí ngon giấc được? Thiên nhiên tự nhiên có đẹp đến mấy, thơ mộng đến mấy, tiếng động có trong trẻo, có du dương đến mấy mà con người phải sống trong cảnh nô lệ, tù đày thì cũng không hề ý nghĩa gì cả. Hình bóng của người chiến sĩ cách mạng bỗng trở nên kì vĩ, lớn lao hơn khi nào hết. Không phải vì bóng dáng của Người trong đêm tối tĩnh mịch được ánh trăng cắt hình trên nền đất mà chính vì suy nghĩ, trăn trở lớn lao của Người với vận mệnh của non sông, tổ quốc.

Bài thơ khép lại bằng hình ảnh của người chiến sĩ cách mạng với suy tư về trận chiến nhưng lại mở ra trong thâm tâm người đọc một tấm lòng của con người hết lòng vì dân, vì nước, đấu tranh vì quyền tự do, dân chủ cho con người.

Bài tập 2: trang 148 sgk Ngữ Văn 7 tập một

Lập dàn ý cho bài phát biểu cảm tưởng về bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê.

Bài làm:
Dàn ý:

Mở bài: Ra mắt tác giả, tác phẩm và cảm nghĩ khái quát của bạn dạng thân về tác phẩm Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê.

Thân bài:

So sánh cảm hứng trong bài thơ Tĩnh dạ tứ (Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh) của Lí Bạch với bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê (Hồi hương ngẫu thư) của Hạ Tri Trương
Tĩnh dạ tứ là cảm xúc của một người con xa quê nhớ về quê nhà lúc nhìn ngắm ánh trăng trong đêm khuya thanh tĩnh
Hồi hương ngẫu thư là sự việc xót xa, cay đắng của người con lúc đứng ngay trên mảnh đất của quê nhà mình và lại bị xem như một người “khách” – một kẻ trọn vẹn xa lạ.
Sự thay đổi của người con xa quê sau 50 năm dốc sức gây dựng sự nghiệp: thành TS, làm quan và sống tại kinh đô Trường An, được vua, thái tử và quan lại trong triều yêu quý, kính trọng; mọi thứ thay đổi, chỉ duy nhất tấm lòng và giọng quê của ông là không thay đổi.
Thắc mắc hồn nhiên của đứa trẻ tạo nên con người ấy vừa buồn cười, vừa đau lòng: Tấm lòng thủy chung, ân nghĩa với quê nhà lại bị phủ nhận bởi chính thắc mắc hồn nhiên kia tạo nên tác giả thấy hụt hẫng, buồn rầu.
Kết bài: Xác định lại cảm xúc của bạn dạng thân về bài thơ

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Mong muốn nội dung bài viết trên giúp chúng ta có thêm nhiều kiến thức và kỹ năng về bài học. Chúc chúng ta học tốt và tiếp tục theo dõi những bài soạn văn cũng như phân tích, minh chứng, nghị luận, phát biểu cảm nghĩ,… trên Toplist.vn.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button