Toplist

Top 18 Bức tranh Đông Hồ không thể thiếu trong nhà dịp Tết

“Dù ai kinh doanh trăm nghề / Nhớ đến tháng chạp thì về buôn tranh”
Mỗi dịp Tết đến xuân về những bức tranh treo Tết lại ngập tràn khắp nơi. Tranh Tết không riêng gì người lớn mà trong cả trẻ em cũng yêu thích. Thời nay thú chơi tranh ngày Tết không hề được chú trọng hoặc lối chơi tranh cũng khác xa xưa rất nhiều. Những dòng tranh dân gian truyền thống lâu đời rất nổi tiếng của Việt Nam như Đông Hồ, Hàng Trống… được nhiều khác nước ngoài quốc tế vô cùng yêu thích, nhưng so với nhiều người Việt hiện nay lại… trở nên xa lạ.
Sau phía trên Toplist sẽ reviews những bức tranh Đông Hồ không thể thiếu trong nhà mỗi dịp Tết.

1


Bùi Diễm Hoàng My

Chăn trâu thổi sáo

Nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế đã có một ý tưởng thật thú vị: Một tàu lá sen dựng đứng như chiếc ô; Con trâu đang nghển cổ thưởng thức tiếng sáo, tư thế và tầm vóc của nó khiến cho ta dường như nghe được tiếng sáo du dương vang vọng giữa bầu trời trong xanh lồng lộng. Một cuộc sống đời thường vô cùng thanh thản, yên ả.

Lúc xem “Chăn trâu thổi sáo” người thưởng thức dường như thả tâm hồn mình về vùng đất nào khác thoải mái, khoáng đạt nhất. Ngoài ra bức tranh còn tồn tại chữ “Hà diệp cái thanh thanh” (Lọng lá sen xanh xanh). Trong dân gian vẫn tồn tại lưu truyền một chiếc tựa khác cho bức tranh này là “Thiên thanh lộng suy địch” (Trời xanh trong tiếng sáo).

Bức tranh vẽ nên hình ảnh một chú nhỏ nhắn ngồi đè lên trên những bông sen trên sống lưng trâu, đang say sưa thả hồn mình theo tiếng sáo. Con trâu (không hề có chút sự ràng buộc của sợi dây nào) đang ngóc đầu lên như muốn đồng cảm với con người.

Trên đầu chú nhỏ nhắn có một chiếc lá sen được cường điệu to hơn thông thường nhưng vẫn hợp lý cân đối. Chúng ta thậm chí tìm thấy những ý tưởng về trí tuệ và nhân phiên bản trong bức tranh. Sự an bình của cuộc sống đời thường thường nhật toát ra từ hình tượng của bức tranh. Đó đó là tính nhân phiên bản của bức tranh. Có người nói hình tượng chiếc lá sen che trên đầu chú nhỏ nhắn như hình tượng của cây nêu – hình tượng của Thái cực – sự vươn lên hòa nhập trọn vẹn vào thiên nhiên tự nhiên.

Lời chú thích được lưu truyền trong dân gian của bức tranh cũng minh họạ cho ý tưởng này: “Thiên thanh lộng suy địch” (Trời xanh trong tiếng sáo). Lúc tâm hồn của con người trở nên thanh thản, vô tư như thuở nhỏ nhắn buông trong tiếng sáo, bao trùm cả trời xanh, hòa nhập vào vũ trụ. Nhưng cũng đều có người lại nói bức tranh nói về ý chí tiến thân. Rất lâu rồi có rất nhiều những cậu nhỏ nhắn tuy vậy thông minh nhưng tài năng của họ mãi không được trọng dụng. Có một cậu nhỏ nhắn kia là thần đồng, cậu rất chán ghét cơ chế phong kiến lúc bấy giờ và đã bày ra một trò chơi rất dễ dàng thương: Lấy sống lưng trâu làm kiệu, lấy lá sen làm lọng, tạo ra một chiếc kiệu rất sang trọng mà chỉ bọn vua quan mới có. Cậu nhỏ nhắn luôn luôn có mong muốn mình đỗ đạt làm quan. Trên đây quả là một bức tranh ý nghĩa và thích hợp để treo trong nhà dịp Tết phải không?

“Chăn trâu thổi sáo” – Nguồn: Sưu tầm
Trung tâm làm tranh Đông Hồ




2


Bùi Diễm Hoàng My

Dạ xướng ngũ canh hoà (Gà gáy năm canh)

“Dạ xướng ngũ canh hòa” (Gà gáy năm canh) là một bức tranh Đông Hồ rất nổi tiếng. Tối ưu lên này là hình ảnh chú gà trống với tư thế vô cùng oai phong lẫm liệt, quật cường, không chút ngần ngại lo sợ quân thù. Đồng thời cùng lúc gà trống cũng thể hiện một đức tính vô cùng cao quý này là chữ Tín: Hằng ngày gà trống luôn luôn luôn luôn gáy đúng canh năm dù rằng mưa gió cũng không sai. Gà trống là người bạn thân thiết của người dân quê, luôn luôn thức tỉnh mọi người dậy đúng giờ bằng tiếng gáy oai vệ của tôi.

5 chữ Hán trong bức tranh Tức là Nhân – Nghĩa – Lễ – Trí – Tín:

  • Nhân: Lòng yêu thương so với muôn loài vạn vật.
  • Nghĩa: Cư xử với mọi người công bình theo lẽ phải.
  • Lễ: Sự tôn trọng, hòa nhã trong lúc cư xử với mọi người.
  • Trí: Sự thông biết lý lẽ, phân biệt thiện ác, đúng sai.
  • Tín: Giữ đúng lời, đáng tin cậy.

Treo “Dạ xương ngũ canh hòa” trong nhà gia chủ mong muốn thể hiện phiên bản thân là một người luôn luôn đúng giờ, đồng thời cùng lúc cũng mang nhiều điều tốt lành cho năm mới.

“Gà gáy năm canh” – Nguồn: Sưu tầm
Hình ảnh gà hồ trong tranh Đông Hồ

3


Bùi Diễm Hoàng My

Vinh Hoa – Phú Quý

Trên đây là 2 bức tranh Đông Hồ rất quan trọng đặc biệt vì chúng phải luôn luôn đi với nhau thành cặp thì mới không thiếu ý nghĩa. Cặp tranh “Vinh hoa – Phú Quý” mang ý nghĩa thâm thúy với mong muốn chúc tụng cũng như cầu may cho mái ấm gia đình có một cuộc sống đời thường giàu sang, không thiếu “vinh hoa – phú quý” điều này đồng nghĩa với việc mái ấm gia đình có đông con, nhiều cháu (người xưa có quan niệm nhà đông con đó là nhà có phúc). Ngoài ra cặp tranh còn mang hàm ý chúc cho mái ấm gia đình có không thiếu cả nếp lẫn tẻ (tức là có trai, có gái) như vậy thì mới tròn đầy.

Chính vì những ý nghĩa tốt đẹp đó nên cặp tranh Vinh hoa – Phú quý” thường được mua về để treo trong nhà dịp tết như một lời chúc cho sự thành đạt, no ấm của gia chủ và đó cũng là lời chúc cho mái ấm gia đình được giàu sang, phú quý, con cháu đề huề với không thiếu cả trai lẫn gái.

Cặp tranh
Cặp tranh “Vinh hoa – Phú Quý” – Nguồn: Sưu tầm
Ra mắt về Làng tranh Đông Hồ

4


Bùi Diễm Hoàng My

Đám cưới chuột

“Đám cưới chuột” có lẽ là bức tranh quan trọng đặc biệt nhất của làng tranh Đông Hồ. Bức tranh vẽ nên trạng thái tham ô, nhận hối lộ như chú mèo mải nhận chim, nhận cá mà quên cả trọng trách chính của tôi là phải đi bắt chuột. Ngoài ra bức tranh còn thể hiện cảnh sống của những người dân thấp cổ nhỏ nhắn họng, muốn sống cuộc sống đời thường bình yên thì phải cống nạp cho bọn tham quan, cường hào ác bá.

Rất lâu rồi là như vậy và ngày này vẫn tồn tại những “con mèo” gian ác, tham nhũng vẫn đang ngày ngày tìm cách vơ vét, bóc tách lột của nhân dân. Vì vậy bức tranh “Đám cưới chuột” luôn luôn mang ý nghĩa thâm thúy cùng với giá trị nhân văn, tính hiện thực thâm thúy và cả giàu tính chiến đấu.

Chính vì ý nghĩa quan trọng đặc biệt của tôi nên Đám cưới chuột” thường được mua về để treo ở cơ quan, trong nhà như một lời lưu ý, nhắc nhở và răn dạy những những người có chức có quyền phải sống phải đạo và nó cũng là lời răn dạy những thế hệ trẻ trong nhà cần phải ghi nhận đối nhân xử thế, biết tránh xa tham lam tiêu cực để sở hữu được thành công vững chắc và kiên cố, giữ vững đức hạnh cho thế hệ mai sau.

“Đám cưới chuột” – Nguồn: Sưu tầm
Bài hát “Đám cưới chuột” lấy ý tưởng từ bức tranh quan trọng đặc biệt này

5


Bùi Diễm Hoàng My

Hứng dừa

“Hứng dừa” có lẽ là một bức thú vị của làng tranh Đông Hồ. Hình ảnh cây dừa sẽ là hình tượng của niềm vui sướng lứa đôi. Hình tượng quả dừa cùi trắng, nước trong đó là một tình yêu trong trắng của đôi trai gái. Trong bức tranh ta thấy trên thân cây dừa có một chàng trai to khoẻ, vạm vỡ đang hái liền hai trái dừa đưa xuống cho cô nàng đang vén váy lên hứng dừa (phía trên cũng khá được xem là một cụ thể thẩm mỹ vô cùng diệu kỳ trong làng tranh).

Có một thắc mắc thú vị được đưa ra ở phía trên là: Tại vì sao chàng trai lại không hái từng quả một rồi đưa xuống cho cô nàng đứng ở dưới sử dụng tay để đón? Chàng trai có lẽ rằng là một người rất tinh nghịch và tinh quái. Chàng đã hái tận 2 trái dừa và đưa xuống, nếu cô nàng mà sử dụng tay để đón thì rất khó và chắc khỏe sẽ bị rơi, 2 quả dừa theo đó sẽ bị tách ra làm đôi, đồng nghĩa với niềm vui sướng cũng từ này mà ra đi. Cô nàng lúc này không hề cách nào khác phải vén váy lên để hứng trọn lấy 2 trái dừa, tức là hứng trọn niềm vui sướng của chính mình.

Có một bài thơ được viết trong bức tranh như sau (đọc từ phải qua trái):
“Khen ai khéo dựng lên dừa
Đấy trèo phía trên hứng cho vừa một đôi”

“Hứng dừa” luôn luôn được rất nhiều tình nhân thích. Bức tranh thuộc dòng tranh truyền thống lâu đời mang ý nghĩa về niềm vui sướng đủ đầy, như mong muốn ngập tràn, tình yêu đôi lứa xinh đẹp… thậm chí treo trang trí ở nhiều nơi như phòng khách, cơ quan,…

“Hứng dừa” – Nguồn: Sưu tầm
Mẩu truyện vui bên bức tranh “Hứng dừa”

6


Bùi Diễm Hoàng My

Đàn lợn âm dương

Hình ảnh con lợn trong tranh dân gian Đông Hồ có lẽ là một trong những con lợn được tạo hình đẹp tuyệt vời nhất. Vì Đông Hồ là một làng tranh giữa một vùng quê, nên đã có một chiếc nhìn rất đẹp, rất tình về một vật nuôi tượng trưng cho sự ấm no, sung túc. Chỉ việc nói về những bức tranh dân gian vẽ con lợn gần như chắc khỏe người ta luôn luôn nghĩ ngay đến những bức tranh Đông Hồ, điều đó thực sự dễ hiểu vì tranh Đông Hồ là một dòng tranh nổi tiếng còn tồn tại đến ngày này, trong lúc những dòng tranh khác không ít mai một và biến mất.

Trong “Đàn lợn âm dương” hình những con vật luôn luôn được viền bởi những nét khắc rất chắc khoẻ mà cũng rất quyến rũ và mềm mại, không những đẹp mà còn đúng cả về Đặc điểm hình thể. Con lợn nào cũng đều có trên mình những xoáy âm dương để thể hiện cho sự sinh sôi và phát triển. “Đàn lợn âm dương” là bức tranh duy nhất được in ba phiên bản màu. Lợn trong tranh Đông Hồ mang một ý nghĩa rất riêng lẻ: Thể hiện sự sung túc và thịnh vượng, cầu chúc cho một năm mới phát tài phát lộc. Vì vậy mà bức tranh cũng mang những sắc thái rất vui vẻ và dí dỏm như những người bạn và người thân trong nhà.


“Đàn lợn âm dương” đẹp và rực rỡ, đầy sự cách điệu lạ thị lực: Những khoáy tròn âm dương trên sống lưng. Có lẽ rằng người thợ đã vẽ với tâm hồn của một người người nghệ sỹ đã nhìn những xoáy lông thông thường trên mình lợn mà vẽ thành cái khoáy âm dương trong triết học cổ. Cái hồn của làng quê bình dị, thân thiết như toát lên qua bức tranh, để những người con đất Việt dù rằng có đi đâu xa vẫn luôn luôn nhớ về nơi “chôn nhau cắt rốn” của chính mình.

“Đàn lợn âm dương” – Nguồn: Sưu tầm
Hình ảnh gà lợn trong tranh Đông Hồ

7


Hien Hoang

Vinh quy bái tổ

Tranh dân gian Đông Hồ sang trọng – Vinh Quy Bái Tổ thường được mua về để treo trang trí trong nhà như một lời chúc cho sự thành đạt của gia chủ, nó cũng là lời nhắc nhở động viên đầy ý nghĩa cho những thế hệ trẻ trong nhà nỗ lực nỗ lực học tập vươn tới thành công.

Vinh Quy Bái Tổ không những là vinh dự cho vị tân khoa, cho phụ thân mẹ họ hàng, làng xóm mà được xem là dịp để vị tân khoa bỏ bày lòng biết ơn so với tổ tiên, phụ thân mẹ và thầy dạy tuân theo đạo lý Việt Nam: “Công phụ thân, nghĩa mẹ, ơn thầy”. Dân tộc Việt Nam rất hãnh diện với truyền thống lâu đời văn hóa truyền thống này.

Chính vì ý nghĩa đó nên Tranh dân gian Đông Hồ sang trọng – Vinh Quy Bái Tổ thường được mua về để treo trang trí trong nhà như một lời chúc cho sự thành đạt của gia chủ, nó cũng là lời nhắc nhở động viên đầy ý nghĩa cho những thế hệ trẻ trong nhà nỗ lực nỗ lực học tập vươn tới thành công.

Tranh dân gian Đông Hồ sang trọng – Vinh Quy Bái
Tranh dân gian Đông Hồ sang trọng – Vinh Quy Bái
Tranh dân gian Đông Hồ sang trọng – Vinh Quy Bái

8


Hien Hoang

Lễ trí – Nhân nghĩa

Bức tranh Đông Hồ nổi tiếng Lễ Trí Nhân Nghĩa là thể hiện ước nguyện cho thế hệ trẻ lúc lớn lên có không thiếu đức tính Lễ trí, nhân nghĩa. Bức tranh nhỏ nhắn trai ôm cóc với ngụ ý cầu chúc em nhỏ nhắn sẽ học hành hiển đạt. Tranh Nhân nghĩa vẽ hình em nhỏ nhắn ôm cóc. Trong văn chương truyền miệng Việt Nam, chắc cũng chưa ai quên hình ảnh con cóc trong truyện “Cóc kiện trời”, hoặc câu ca dao:

“Con cóc là cậu ông trời

Ai mà đánh cóc thì trời đánh cho”

Ông Trời – chúa tể của vũ trụ – linh thiêng là thế, uy vũ là thế mỗi lúc con người gặp chuyện gì không vừa ý lại kêu trời. Vậy mà cóc được xem là cậu của ông trời mới oai chứ! Đúng là “oai như Cóc”. Tranh có chú thích chữ “nhân nghĩa” ấy đó là lời cầu chúc cho những cháu nhỏ nhắn được tặng tranh có được cái Nhân, cái Nghĩa như con cóc tía trong truyện cổ: Mình mẩy tuy thậm chí xấu xí, nhỏ nhắn nhỏ tuy vậy dám lên kiện cả ông trời để đòi mưa cho dân làng. Có câu chú thích trên tranh là “Nhân Nghĩa”. Từ Nhân Nghĩa ấy đó là tình người, tình yêu thương cũng như chú Cóc: Tuy mình mẩy xấu xí nhưng dám cả gan kiện trời để đòi mưa cho dân làng. Ước nguyện cho cậu nhỏ nhắn trai lúc lớn lên sẽ trở thành người tài tốt để thậm chí bảo vệ, đòi quyền lợi công bình cho những người xung quanh. Ấy đó là một phần Nhân Nghĩa của “Trai tài ôm cóc tía”.

Lễ Trí - Nhân Nghĩa
Lễ Trí – Nhân Nghĩa
Lễ Trí – Nhân Nghĩa

9


Hien Hoang

Tứ quý vịt sen

Tranh tứ quý vịt sen thuộc dòng tranh tứ quý truyện trong tranh dân gian Đông Hồ. Bộ tứ quý vịt sen là mẩu truyện cảm động về lòng chung thủy sắt son tấm gương sáng đạo vợ ông xã của lưỡng quốc trạng nguyên Tống Trân. Chính thức với bức tranh đôi chim Hỉ Thước bay lượn bên khóm trúc (quân tử) mai (giai nhân) quấn quýt giúp người xem liên tường ngay đến “trúc mai tuy vậy hỷ” một cuộc hôn nhân niềm vui sướng.

Bức thứ 2 trong bộ tranh Đông Hồ tứ quý này là hình ảnh đôi vịt trong hồ sen phía trên là bức bảo áp xuyên liên – Nói lên sự thông đạt trong thi cử đỗ đạt luôn luôn giành vị trí đứng đầu. Nó còn tồn tại ý nghĩa hấp thụ tài khí từ ngoài vào. Rất thích hợp treo trong nhà.

Bức thứ 3 trong bộ tranh Đông Hồ tứ quý này là hình ảnh của hoa cúc và chim phượng là hình ảnh vợ ông xã son sắc thủy chung. Hoa cúc là một trong bốn loài hoa quyền quý và cao sang trong văn hóa truyền thống Trung Quốc, tượng trưng cho sự trường thọ, sự cao thượng, phúc lộc dồi dào. Hoa cúc cũng thay mặt đại diện cho chí quân tử. Người thời xưa yêu hoa cúc vì nó là loài hoa : “Diệp bất ly chi, hoa vô lạc địa”. Lá hoa cúc không khi nào rụng khỏi cành, dù đã héo quắt. Hoa cúc cũng không chịu rụng, dù héo khô vẫn bám lấy cành như người quân tử suốt đời không rời xa lý tưởng của tôi. Bức tranh vẽ đôi chim phượng nhưng vẫn không cùng cành để nói đến việc cảnh chia xa nhưng vẫn thủy chung son sắc dù trong bất kể thực trạng nào.

Bức thứ 4 trong bộ tranh là hình ảnh Đàn gà bên hoa hồng. Hoa hồng là loài hoa nở bốn mùa hình tượng cho sự sung túc, ấm cúng phối kết hợp cùng hình ảnh chú gà trống cùng gà mái và đàn gà con đang kiếm ăn cho bộ tứ quý truyện một chiếc kết thật đẹp một mái ấm gia đình sum vầy niềm vui sướng mãi bên nhau sau lúc trải qua nhiều thăng trầm trong cuộc sống đời thường.

Tranh tứ quý vịt sen
Tranh tứ quý vịt sen
Tranh tứ quý vịt sen
Tranh tứ quý vịt sen

10


Hien Hoang

Tranh em nhỏ nhắn ôm tôm, ôm cá

Tranh em nhỏ nhắn ôm tôm, ôm cá dân gian Đông Hồ Thể hiện thú vui trong năm mới được ôm một chú cá chép đẫy đà. Hình tượng Cá trong văn hóa truyền thống dân gian Việt Nam tượng trưng cho cái chữ, cho việc học và thăng tiến trong sự nghiệp.

Trước hết là tranh em nhỏ nhắn ôm tôm, ôm cá dân gian Đông Hồ, miêu tả một em nhỏ nhắn mũm mĩm khôi ngô đang ôm tôm. Tôm là hình tượng xuất hiện trong hội họa thời xưa nhưng rất hiếm. Chính vì vẽ Tôm không hề giản dị, nhưng vẫn có những họa sỹ cực kỳ thích vẽ tôm. Hình ảnh tôm thân thiện với cuộc sống đời thường của người dân và trở thành những món ăn giàu chất đủ dinh dưỡng trong đời sống. Nhưng tôm xuất hiện trong bức tranh cậu nhỏ nhắn ôm tôm của dòng tranh đông hồ còn mang ý nghĩa riêng của nó. Ví như Đặc điểm của loài tôm là sống ở dưới nước dịch chuyển trong nước bằng phương pháp khua chân dưới nước. Tôm lại thậm chí bò bằng chân lúc ở trên cạn, nhiều lúc còn bơi ngược bằng phương pháp gập người để nhảy xa hơn. Trên đây là những Đặc điểm ẩn dụ cho tính cách của con người, thậm chí thích ứng với mọi thực trạng và có những điểm riêng vượt trội hơn để nổi trội, năng động để tiến tới thành công.

Tranh Đông Hồ: Em nhỏ nhắn gái ôm cá cũng thuộc dòng tranh Đông Hồ chúc tụng. Thể hiện thú vui trong năm mới được ôm một chú cá chép đẫy đà. Hình tượng Cá trong văn hóa truyền thống dân gian Việt Nam tượng trưng cho cái chữ, cho việc học và thăng tiến trong sự nghiệp.

Tranh em bé ôm tôm ôm cá dân gian Đông Hồ
Tranh em nhỏ nhắn ôm tôm ôm cá dân gian Đông Hồ
Tranh em nhỏ nhắn ôm tôm ôm cá dân gian Đông Hồ

11


Hien Hoang

Tranh hội làng dân gian

Tranh hội làng dân gian Đông hồ truyền thống lâu đời thể hiện lòng biết ơn so với tổ tiên, những những người có công với nước nhà, với địa phương theo đạo lý “uống nước nhớ nguồn” đồng thời cùng lúc bức tranh còn thể hiện cảnh sinh hoạt của người dân thôn quê. Hội làng còn được xem như là món ăn tinh thần và chính điều này tạo ra những giá trị tư tưởng mang đậm văn hóa truyền thống Việt.

Thời nay mọi người vẫn giữ nét trẻ đẹp văn hóa truyền thống dân tộc và vẫn tổ chức những ngày lễ, hội làng theo phong tục nên bức tranh “Hội làng” này luôn luôn có ý nghĩa thâm thúy giá trị nhân văn, cùng những đạo lý làm người nhắc nhở con cháu phải “uống nước nhớ nguồn”.

Tranh Đông hồ hội làng dân gian
Tranh Đông hồ hội làng dân gian
Hình ảnh minh họa

12


Hien Hoang

Tranh tứ quý hạc dân gian

Tranh tứ quý hạc dân gian Đông hồ truyền thống lâu đời ý nghĩa của bộ tranh là chúc mái ấm gia đình luôn luôn luôn luôn niềm vui sướng, mạnh khỏe, an khang, thịnh vượng, vạn thọ trường xuân. Một bức tranh “quý” để treo trong phòng khách của mái ấm gia đình.

Tranh tứ quý hạc dân gian Đông hồ truyền thống lâu đời thuộc loại tứ bình (bốn bức) khổ lớn, vẽ cảnh tứ thời: Xuân, hạ, thu, đông. Mỗi mùa có một loài cây, loài hoa đặc trưng. Ngày xuân: Hoa mai, hoa lan, hoa đào. Mùa hạ: Hoa sen, hoa hồng, hoa lựu. Ngày thu: Hoa cúc, hoa phù dung. Ngày mùa đông: Cây trúc, cây thông (tùng). Mỗi loài hoa, loài cây lại tương ứng với một loài chim.

Vẽ hoa ấy phải đi với chim ấy mới là đúng quy tắc, đúng luật. Như vẽ hoa mai phải vẽ với chim khổng tước (mai/điểu), hoa hồng với chim công (hồng/công), hoa cúc với gà (kê/cúc), cây thông với chim hạc (tùng/hạc) v.v…Tuy nhiên trong tranh dân gian Đông hồ vẫn có những cách vẽ ngẫu hứng phá luật để làm bức tranh thêm giàu màu sắc như: Vẽ cây Tùng đi với chim Công, hoa hồng đi với chim Phượng, phù dung đi với chim Loan Phượng, hạc đi với mai/đào.

Tranh tứ quý hạc dân gian Đông hồ
Tranh tứ quý hạc dân gian Đông hồ
Tranh tứ quý hạc dân gian Đông hồ
Tranh tứ quý hạc dân gian Đông hồ

13


Hien Hoang

Gà trống hoa hồng

“Gà trống hoa hồng” là bức tranh nói về sự việc no ấm, bội thu của mùa màng, mang đến cho con người cuộc sống đời thường niềm vui sướng, ấm no. Trên đây sẽ là những lời cầu mong giản dị, thiết thực ai cũng mong muốn, vì vậy mọi người thường treo bức tranh này để trang trí trong nhà. Gà trống hoa hồng là bức tranh mang thể hiện cuộc sống đời thường hằng ngày của người nông dân. So với người dân Việt Nam thì những chú gà trống là con vật nối liền với tuổi thơ, với cuộc sống đời thường mái ấm gia đình. Tiếng gáy báo hiệu một ngày mới, một khởi đầu mới. Con gà sẽ thức tỉnh mặt trời chiếu sáng cho cuộc sống đời thường đủ đầy, no ấm với nghề trồng lúa nước của người dân thôn quê.

Hơn hết so với người dân Việt Nam thì chú gà trống là hình tượng của ngũ đức của nam nhi: Văn, võ, dũng, nhân, tín. Là những đức tính rất cần phải có của một bậc dũng sĩ quân tử mà người đàn ông nào thì cũng muốn có. Hoa hồng thì mang ý nghĩa của vinh hoa phú quý, sự sung túc, no ấm… Gà trống ngậm hoa hồng vì vậy có ý nghĩa chúc tụng và được mua rất nhiều trong dân gian.

Chính vì ý nghĩa đó nên cặp Tranh dân gian Đông Hồ – Gà trống hoa hồng thường được mua về để treo trong nhà như lời chúc cho một khởi đầu mới, công việc khô giòn thông, cầu cho mái ấm gia đình no ấm.

Tranh dân gian: Gà trống hoa hồng
Tranh dân gian: Gà trống hoa hồng
Tranh dân gian: Gà trống hoa hồng
Tranh dân gian: Gà trống hoa hồng

14


Hien Hoang

Tranh đàn gà mẹ con

Đàn gà mẹ con” cũng là một bức tranh nổi tiếng thường được mọi người treo trang trí trong nhà với mong muốn cầu chúc sự bình an, vô sự cho mái ấm gia đình, mong cho mái ấm gia đình được con cháu đuề huề, vợ ông xã sớm có con, viên mãn niềm vui sướng.

Chẳng thể thiếu một bức tranh dân gian Đông Hồ treo Tết. Thiếu tranh đông hồ trên vách là thiếu luôn luôn không khí Tết so với cuộc sống đời thường của người dân lúc bất giờ. Mỗi bức tranh về đàn gà, hay đàn lợn đều mang ý nghĩa tài lộc, đông con cháu sum vầy niềm vui sướng, ấm no.

Treo bức tranh đàn gà trong nhà ngày Tết là ước nguyện của con người về một mái ấm niềm vui sướng. “Nhà đông con là nhà có phúc” đó là mong trong nhà có đông con nhiều cháu. Trong năm mới con cháu đều khỏe mạnh là cuộc sống đời thường sung túc đề huề. Ngoài ra được xem là ý nghĩa về tình mẹ thương con, một mẹ thậm chí chăm được nhiều con. Nhưng nhiều con chẳng thể chăm được một mẹ. Đó đó là đạo lý mà những con cần phải hiểu. Nhất là những lớp trẻ thế hệ tương lai hiện nay.

Tranh dân gian Đàn gà mẹ con
Tranh dân gian Đàn gà mẹ con
Tranh dân gian đàn gà mẹ con

15


Hien Hoang

Thầy đồ cóc

Bức tranh Thầy đồ cóc thuộc dòng tranh dân gian làng Đông Hồ. Vào phiên chợ tết những bà mẹ Việt Nam thường mua cho con bức tranh này với hy vọng con mình sẽ chăm chỉ học hành, ngày một thông minh sáng lán. Trong bức tranh là cả một toàn cầu của cóc, nhái, ễnh ương rất sống động trong lớp học với một thầy ếch lớn ngồi chễm chệ trên chiếc sập đang dạy học. Hình tượng sinh vật nhưng chúng lại có hành vi nhân cách hóa như người.

Trên bức tranh có dòng chữ “Lão Oa độc giảng” tức là ông Ếch một mình giảng dạy (Oa thậm chí dịch là “ếch” tuy nhiên trong dân gian vẫn gọi tranh này là “Thầy đồ Cóc”, chữ “độc” trong tranh dịch là đọc, nhưng cũng đồng âm với “độc” là cô độc, một mình). Hình tượng con cóc đã tồn tại và thông dụng từ rất rất lâu trong nền văn hiến Lạc Việt. So với những nhà phân tích hoặc những ai đó đã từng tìm thấy những chiếc trống đồng, thạp đồng Lạc Việt chắc không quên hình ảnh con cóc trên những vật thể này. Cóc đã từng oai vệ với vai trò là “cậu ông trời” trong những mẩu truyện dân gian Việt Nam, tuy nhiên trong bức tranh dân gian này cóc chỉ từ tốn làm một ông giáo già ngồi dạy học.

Tranh “Thầy đồ cóc” là một bức tranh nổi tiếng thể hiện ý nghĩa chúc tụng, thường được mọi người tặng cho những cháu nhỏ hay những em học viên để chúc sự siêng năng, ham học hỏi, thông minh sáng dạ trong học tập.

Thầy đồ cóc
Thầy đồ cóc
Thầy đồ cóc

16


Hien Hoang

Tranh thiên hạ thái bình

“Thái bình để múa như công

Thái bình để đẹp như bông hoa hồng

Thái bình ai cũng ước mong

Ta yêu tranh điệp làng Đông Hồ nhiều.”

Công còn thường gọi là chim khổng tước thuộc họ trĩ. Trong tử vi, Công được xem là thay mặt đại diện của Phượng Hoàn hiện diện trên trái đất. Chim Công để lại tuyệt hảo cho những người xem bằng bộ lông tuyệt đẹp. Bộ lông công có gam màu óng ánh, xòe ra hình quạt rất đẹp. Chim công mà có bộ lông đẹp xòe rộng là chim công đực. Còn chim công cái thì không tồn tại đuôi đẹp được như vậy. Thời phong kiến chỉ có những quan Ngũ phẩm trở lên trên mới được phép cài lông công trên mũ. Vì thế chim công luôn luôn là hình tượng của quan chức, tiền tài, uy quyền.

Bức tranh thuộc dòng tranh Tết chúc tụng “Thiên hạ thái bình” khắc họa hình ảnh chú công rực rỡ bên gốc hoa hồng với ngụ ý cầu mong cho nước nhà thịnh vượng, thái bình, ấm no.

Tranh thiên hạ thái bình
Tranh thiên hạ thái bình
Tranh thiên hạ thái bình

17


Thành Đạt

Đánh đu

Chơi đu thường ra mắt vào những ngày Tết gia truyền hay trong những ngày liên hoan đầu xuân ở những hội làng. Từ những ngày trước Tết, những làng cử người đi tìm chọn những cây tre to đẹp tuyệt vời nhất để dựng cột đu. Cây đu thường được dựng giữa bãi đất rộng ở sân đình làng.

Bức tranh truyền tải được nét trẻ đẹp văn hóa truyền thống của người nông dân Việt Nam. Là mong ước có được sự giao hoa giữa trời đất, thời tiết yên lành cho mùa màng bội thu. Qua trò chơi với hình ảnh đôi nam nữ tham gia, thể hiện tình cảm đôi lứa trong sáng, tình yêu thắm thiết đượm nồng trong không khí vui xuân. Trò chơi đu quay còn thể hiện khát vọng đoạt được chiếng thắng, khát khao vươn cao bay cao của tuổi trẻ. Bức tranh Đánh Đu mang hình ảnh diệu kỳ, đậm màu của Việt Nam. Ý nghĩa tranh dân gian Đông Hồ Đánh đu thật giản dị, thân thiện bình dị và cũng rất thâm thúy lúc hướng cho thế hệ tương lai bay cao bay xa hơn với khát vọng, sức trẻ, tình yêu.

Đánh đu
Đánh đu
Đánh đu

18


Thành Đạt

Mục đồng thả diều

Ở bức tranh thả diều cũng miêu tả cạnh cậu nhỏ nhắn khôi ngô đang thả diều trên sống lưng trâu. Trên bức tranh còn tồn tại hàng chữ là: “Nhất tướng phúc lộc điền”, nghĩa là: “Được mùa nhất người dân”. Hình ảnh cậu nhỏ nhắn thả diều là một nét trẻ đẹp văn hóa truyền thống giản dị, bình yên của những làng quê xưa…

Bức tranh Mục đồng thả diều với khung cảnh yên bình ở làng quê thể hiện khát vọng bình yên của người nông dân. Cầu cho mưa thuận gió hòa để mùa màng được bội thu. Hình ảnh cậu nhỏ nhắn ngoan ngoãn, thông minh, trợ giúp phụ huynh đi chăn trâu. Còn biết sáng tạo, thông minh, khôn khéo trong việc làm diều, thả diều trên sống lưng trâu. trong năm mới có dược những cậu nhỏ nhắn thông minh, mưu trí này là cả thú vui của mái ấm gia đình. Nhìn chung bức tranh thể hiện mong ước cuộc sống đời thường luôn luôn an yên, ấm no niềm vui sướng, và con cái thành đạt, thông mình, yêu thương lễ phép và ngoan ngoãn.

Tranh mục đồng thả diều
Tranh mục đồng thả diều
Tranh mục đồng thả diều
Tranh mục đồng thả diều

Trên đây có lẽ rằng là những bức tranh vô cùng quen thuộc với chúng ta phải không? Nếu như khách hàng đang làm cho đầu đau với việc trang trí ngôi nhà của tôi ngày Tết ra làm sao thì hãy thử chọn cho mình một bức tranh Đông Hồ nhé! Săn chắc sẽ đẹp và ý nghĩa lắm đấy!

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button