Toplist

Top 12 Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long hay nhất

Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long với bút pháp thẩm mỹ và nghệ thuật giản dị và đơn giản, nhẹ nhàng nhưng tuyệt vời đã khắc họa thành công hình ảnh những con người lao lực thông thường, tiêu biểu là anh thanh niên đang làm công tác và làm việc khí tượng trên đỉnh núi cao. Ở họ có những nét tính cách đáng yêu và dễ thương, đáng mến toát ra từ trong lao lực với công việc thầm lặng của tôi. Mời chúng ta đọc một số trong những bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” mà Toplist tổng hợp trong nội dung bài viết sau để thấy rõ hơn vẻ đẹp đó.

1


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 1

Trong văn học Việt Nam, văn minh có những cây bút văn xuôi chỉ chuyên về truyện ngắn và kí. Nguyễn Thàng Long (1925- 1991) là một trong số đó. Chính thức viết văn trong những năm cuối cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở liên khu V, Nguyễn Thành Long được xác minh như một cây bút truyện ngắn và kí đáng ghi chú trong những năm 60-70 với cả gần chục tập sách đã in.

Ông là một cây bút cần mẫn và trang nghiêm trong lao lực thẩm mỹ và nghệ thuật, lại rất chú trọng thâm nhập thực tiễn đời sống. Nhiều sáng tác của Nguyễn Thành Long là kết quả trực tiếp của những chuyến “thâm nhập thực tiễn” như vậy, nhưng truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa lại là một trường hợp đặc trưng.

Ngày hè năm 1970 theo lời kể tác giả, ông cùng một người bạn văn quyết định đi nghỉ ở Sa Pa. Vì thế mà nhà văn không vào những cơ quan, đơn vị của địa phương để tìm hiểu thực tiễn hay tìm gặp những “điển hình nổi bật tiên tiến” như những lần đi thực tiễn của những văn nghệ sỹ.

Nhưng điều như ý lại đó là do chỗ không lăm le tìm hiểu thực tiễn theo lối khá công thức lúc bấy giờ của giới văn nghệ sỹ mà Nguyễn Thành Long đã phát hiện mẩu truyện về người thanh niên công tác và làm việc ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn một mình giữa lặng lẽ của Sa Pa. Bằng sự nhạy cảm nghề nghiệp, nhà văn đã nắm lấy vật liệu thực tiễn ấy, bồi đắp thêm bằng sức tưởng tượng sáng tạo và truyền vào đấy những suy ngẫm, quan niệm về đời sống, về thẩm mỹ và nghệ thuật của một cay bút từng trải làm ra một truyện ngắn hay.

Thành công của Nguyễn Thành Long trong truyện ngắn này, có lẽ trước hết là đã tạo dựng một chất thơ trong sáng, làm ra không khí và sắc điệu riêng của tá phẩm được toát lên từ sự hợp lý giữa phong cảnh thiên nhiên tự nhiên đẹp lộng lẫy và mơ màng của Sa Pa với vẻ đẹp trong những suy nghĩ, cảm xúc và công việc của những nhân vật cùng mối quan hệ của họ.

Lặng lẽ Sa Pa có một tình tiết giản dị và đơn giản, xoay quanh trường hợp gặp gỡ bất thần giữa ông họa sỹ già, cô kĩ sư vừa mới ra trường với anh thanh niên một mình sống và thao tác ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn. Cuộc gặp gỡ chỉ trong chốc lát nhưng đã đủ để nhân vật chính xuất hiện gây được tuyệt vời và gợi ra những suy nghĩ, cảm xúc với nhiều âm vang ở những nhân vật khác trong truyện.

Sáng tạo được trường hợp ấy và lựa chọn được nhiều điểm nhìn trần thuật từ cái nhìn và tâm trạng người họa sỹ già – Một nghệ sỹ nhiều từng trải và chiêm nghiệm về cuộc đời và thẩm mỹ và nghệ thuật, thì thậm chí nói tác giả đã nắm chắc được sự thành công của đứa con tinh thần của tôi.

Truyện có 4 nhân vật: Bác lái xe, ông họa sỹ, cô kĩ sư và anh thanh niên. Họ thuộc hai thế hệ già và trẻ, nghề nghiệp không giống nhau nhưng ở họ có rất nhiều điểm rất thân thiện mà trước hết là những nét xin xắn trong suy nghĩ, trong thái độ so với cuộc sống thường ngày với công việc và với những người khác. Những nhân vật ấy (và cả những nhân vật chỉ được nói đến việc trong lời kể của người thanh niên) đều không được tác giả đặt tên.

Điều này hẳn không phải là không tồn tại dụng ý của tác giả: Nhà văn muốn thể hiện họ là những con người thông thường, bình dị trong cuộc gặp gỡ bất thần trên hành trình của một chuyến xe khách, như là chúng ta thậm chí gặp những con người như vậy ở nhiều nơi trên quốc gia. Những nhân vật trong truyện rất nhiều đều sở hữu màu sắc lý tưởng, nhưng họ cũng những hình ảnh những con người mang vẻ đẹp của một thời kì lịch sử hào hùng.

Nhân vật chính của truyện – anh thanh niên chỉ xuất hiện trong chốc lát nhưng vẫn là vấn đề sáng chói tối ưu nhất của bức tranh mà tác giả triệu tập thể hiện. Để sẵn sàng cho sự xuất hiện của anh ấy, tác giả đã qua lời bác lái xe để ra mắt về anh: Hai mươi bảy tuổi, người cô độc nhất trần gian, một mình trên trạm khí tượng ở đỉnh cao hai ngàn sáu trăm mét, rất “thèm người”…

Cách ra mắt ấy đã gây hứng thú và sẵn sàng tâm thế cho nhân vật ông họa sỹ trước cuộc gặp gỡ. Lúc xe dừng, người thanh niên xuất hiện với tầm vóc nhanh nhẹn tự nhiên và vóc dáng hơi nhỏ bé bỏng dường như không ó gì đặc trưng. Sức thu hút của anh ấy đó là ở thái độ và những suy nghĩ về cuộc sống thường ngày và công việc của một người một mình lặng lẽ của thiên nhiên tự nhiên.

Cái mà tác giả muốn làm tối ưu ở những nhân vật này không phải là những công việc khó khăn yên cầu phải có tinh thần trách nhiệm cao, mà là một thực trạng sống và thao tác thật đặc trưng: một mình trên đỉnh núi cao Yên Sơn quanh năm suốt tháng giữa cái lặng lẽ mênh mông của cỏ cây mây núi. Cái khó khăn, thử thách lớn nhất với anh đó là sự cô độc. Cái gì giúp anh vượt qua được thực trạng ấy?

Trước hết này là ý thức trách nhiệm và tình yêu với công việc. Công việc hằng ngày của anh ấy “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu”. Anh nắm rõ công việc thầm lặng của tôi là quan trọng và có ích cho mọi người, nó nối sát anh với mọi người và cuộc sống thường ngày chung của quốc gia. Anh yêu công việc của tôi: “Công việc của cháu gian truân thế đấy, chứ nếu cháu cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”.

Nét trẻ đẹp ở nhân vật này không chỉ có là ở cách sống có lí tưởng mà còn ở những suy nghĩ thâm thúy về công việc và cuộc sống thường ngày. Ví dụ điển hình, về sự việc cô độc, anh đã nghĩ thế nào? “Hồi chưa vào nghề, những đêm bầu trời đen kịt, nhìn kỹ mới thấy một ngôi sao sáng xa, cháu cũng nghĩ ngay ngôi sao sáng kia một mình một mình. Giờ đây làm nghề này, cháu không nghĩ như vậy nữa. Và lúc ta thao tác, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Huống chi, việc của cháu nối sát với việc của bao đồng đội, đồng chí dưới kia”.

Còn trên đây là về nỗi “thèm người” – như cách nói của bác ý lái xe, anh nghĩ “Con người thì a mà chả “thèm” hả bác? Mình sinh ra là gì, mình để ở đâu, mình vì ai mà thao tác?” Những nỗi “nhớ người” với anh, quyết không thể là nỗi nhớ “phồn hoa đô thị”. Trong cuộc sống thường ngày một mình của tôi, anh còn tìm thấy một nguồn vui, này là sách, mà anh thấy lúc nào đọc cũng như có người bạn để trò chuyện.

Chính vì toàn bộ những điều trên mà cuộc sống thường ngày của người thanh niên ấy giữa núi cao mây mù không buồn tẻ. Anh tổ chức cuộc sống thường ngày một mình ở trạm khí tượng thật ngăn nắp và chủ động: trồng hoa, trồng rau, nuôi gà, đọc sách ngoài những giờ thao tác có mối giao lưu thân thiết với bác lái xe, những cuộc gặp gỡ với mọi người.

Ở người thanh niên ấy còn tồn tại mọt nét rất đáng để mến nữa là sự việc cởi mở, chân thành với mọi người, khao khát được gặp gỡ, trò chuyện với người khác. Tình thân của anh ấy với bác lái xe, thái độ ân cần, nhiệt thành, sự săn sóc chu đáo của anh ấy với ông họa sỹ và cô nàng mới lần đầu gặp gỡ đã nói lên nét đáng mến ấy ở anh.

Trong truyện, ngoài nhân vật người thanh niên, những nhân vật phụ (bác lái xe, ông họa sỹ già, ô kĩ sư mới ra trường…) không chỉ có tham gia vào mẩu truyện, làm rõ rệt hơn cho nhân vật chính, mà còn làm phong phú và sâu hơn cho chủ đề truyện. Trong số đó, đáng ghi chú nhất là nhân vật ông họa sỹ già.

Tác giả đã hầu như “nhập” vào cái nhìn và tâm trạng của nhân vật này để trần thuật, bao hàm cả quan sát, miêu tả và suy ngẫm, phản hồi. Qua cái nhìn của ông họa sỹ, chân dung nhân vật chính được hiện ra rõ rệt hơn, đẹp hơn và khơi gợi những suy ngẫm về cuộc đời con người và thẩm mỹ và nghệ thuật.

Ngay những phút đầu gặp gỡ với người thanh niên, bằng sự từng trải của một người nghệ sỹ, ông xúc động đến bồn chồn vì đã “băt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ước được biết, một nét thôi đủ xác minh một tâm hồn, khơi gợi một ý sáng tác”. Và với ông “người nam nhi ấy đáng yêu và dễ thương thật, nhưng làm cho ông nhọc quá: với những điều làm cho tất cả những người ta suy nghĩ về anh và những điều anh suy nghĩ.

Và đúng như người họa sỹ đã nghĩ: “Những điều suy nghĩ đúng đắn khi nào cũng đều có những vang âm, khơi gợi bao điều suy nghĩ khác trong óc người khác”. Ví như, từ mẩu truyện với người thanh niên, ông họa sỹ đã suy nghĩ về thẩm mỹ và nghệ thuật với cả sức mạnh và sự bất lực của nó so với cuộc đời, về con người và mảnh đất Sa Pa.

Còn với cô kĩ sư trẻ mới ra trường thì cuộc gặp gỡ với anh thanh niên cùng với những điều anh kể đã khiến cho cô bàng hoàng, “cô hiểu thêm cuộc sống thường ngày một mình kiêu dũng tuyệt đẹp của người thanh niên, về cái toàn cầu của những con người như anh”. Quan trọng hơn thế nữa, cô hiểu và tin hơn vào con đường mà cô đã lựa chọn.

Như vậy qua cảm xúc và suy nghĩ của những nhân vật khác, hình ảnh người thanh niên như được soi rọi dưới một ánh sáng trong trẻo và rực rỡ khiến cho nó đẹp hơn, ánh lên nhiều màu sắc hơn. Này là cái thủ pháp mà người xưa gọi là “vẽ mây để nảy trăng”.

Lặng lẽ Sa Pa chưa phải là một truyện ngắn xuất sắc. Thậm chí ra những cụ thể chưa thật đắt, những chỗ tác giả đã nói thay nhân vật, phát biểu quá lộ liễu về chủ đề của tác phẩm. Nhưng dù sao truyện ngắn này cũng là một thành công đáng ghi nhận của cây bút truyện ngắn Nguyễn Thành Long.

Tác phẩm như một bài thơ về vẻ đẹp trong cách sống và suy nghĩ của những con người lao lực thông thường mà cao siêu, những mẫu người của một mức độ lịch sử hào hùng có nhiều gian truân, hi sinh nhưng cũng thật trong sáng xinh tươi. Từ hình ảnh những con người ấy cũng gợi lên cho ta những suy nghĩ về ý nghĩa cuộc sống thường ngày, của lao lực tự giác, về con người và về thẩm mỹ và nghệ thuật.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)




2


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 2

Giá như không tồn tại chuyến ô tô khách, có lẽ cũng chẳng mấy ai được đặt chân đến Sa Pa, để cảm nhận được vẻ đẹp thanh tú, cái “lặng lẽ” của một vùng núi non trùng điệp mù sương và mộng mơ tối đa nước Việt này.

Trong phiên bản đồ địa hình, Sa Pa nằm bên hữu ngạn sông Hồng, còn con đường sắt dọc từ sông lại nằm tại phía tả ngạn. Cho nên đã thành thông lệ, ai đến Sa Pa hãy đi đường sắt lên chót Lào Cai rồi từ Lào Cai lại đi ô tô khách leo dốc núi 80 km nữa mới đến Sa Pa. Chuyến xe khách Lào Cai – Sa Pa vô tình đang trở thành cầu nối, trở thành người dẫn chuyện.

Trên chuyến xe khách có ba nhân vật, ngoài người lái xe già trước cách mạng tháng Tám 1945 còn tồn tại ông họa sỹ già vui tính và cô kĩ sư nông nghiệp trẻ lần đầu đi Tây Bắc. Họ quen nhau trên một chuyến xe, dù sao cũng là một chuyện thông thường. Tuy nhiên tác giả Nguyễn Thành Long đã miêu tả họ thành ba nhân vật có tâm hồn trong sáng, dễ mến.

Truyện ngắn này tác giả đã viết vào những năm 60, không khí xã hội bấy giờ còn thấm đẫm hương vị ngọt ngào của cuộc sống thường ngày mới và những con người mới. Cho nên ta gặp ở trên đây một người lái xe già không hay cau có và lại vui tính, “có máu nghệ sỹ”, một ông họa sỹ già vẫn ham đi thực tiễn những vùng xa xôi để sáng tác, một cô kĩ sư nông nghiệp trẻ măng sẵn sàng đi đi lên Tây Bắc nhận công tác và làm việc.

Họ tuy là những người người xa lạ, gặp nhau lần đầu nhưng tâm hồn họ trong sáng, cùng chung mục đích ý tưởng, lại sẵn tình cảm chân thực nên họ đã gặp nhau. Cuộc trò chuyện giữa họ cho ta thấy thế nào là nét xin xắn của cuộc sống thường ngày mới. Tuy nhiên, tuy vậy có đến ba, nhưng họ vẫn không phải là nhân vật chính.

Phải chờ xe đi đến Sa Pa, nghỉ chân ở đấy ba mươi phút, ta mới có ĐK tiếp cận với nhân vật chính. Này là anh thanh niên mới hai mươi bảy tuổi, làm công tác và làm việc khí tượng kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên Sơn cao hai ngàn sáu trăm mét. Tất nhiên lúc gặp gỡ với người lái xe già đã từng quen biết, với ông họa sỹ già vui tính và cô kĩ sư trẻ, anh thanh niên này không hề tỏ ra ít nói chút nào, nhưng cái tên truyện lặng lẽ Sa Pa đó là dành riêng cho anh, bởi anh “lặng lẽ” thao tác một mình trên đỉnh núi cao, là “một con người cô độc nhất trần gian” (như lời ra mắt của người lái xe già), nhưng công việc lại liên quan đến toàn quốc.

Làm một công việc đo gió, đo mây dự báo thời tiết lặng lẽ, lặng lẽ trên đỉnh núi vao hai ngàn sáu trăm mét, giữa mênh mông đất trời sương tuyết, anh thanh niên vẫn yêu đời, đầy trách nhiệm chịu khó, kiêu dũng. Anh không để xẩy ra sơ suất nào trong trách nhiệm đã đành, anh còn biết tự tạo cho mình một cuộc sống thường ngày nền nếp, phong phú và thơ mộng: nuôi gà, trồng hoa, đọc sách.

Tuy vậy anh thanh niên vẫn thỉnh thoảng xuống núi tìm gặp người lái xe già cùng khách qua đường để vơi bớt nỗi đơn độc, nỗi “nhớ người”… Phía trên là một cụ thể rất người mà tác giả đã thâu tóm, phát hiện cũng chính vì đã là con người thì có lẽ ai chả sợ nỗi đơn độc. Nhưng cái phương pháp để gặp người của anh ấy thanh niên này cũng tương đối lạ lẫm.

Người lái xe già kể: “Cách trên đây bốn năm, có hôm tôi cũng đang đi như vậy này chợt thấy một khúc thân cây chắn ngang đường, phải hãm lại. Một anh thanh niên ở đâu chạy đến, hỏi với tôi và khách đi xe đẩy khúc cây ra ở một bên cho xe đi. Hỏi ở trên đây mà ai đẩy cây ra giữa đường thế này anh chỉ đỏ mặt”.

Thì còn ai nữa, chính anh ta chứ ai! “Thì ra anh ta mới lên nhận việc, sống một mình trên đỉnh núi, bốn bề chỉ có cây cối và mây mù lạnh lẽo, chưa quen, thèm người quá, anh ta kiếm kế dừng xe lại để gặp Cửa Hàng chúng tôi, nhìn trông và nói chuyến một lúc”. Và cái kế của anh ấy thanh niên đó đó là đẩy khúc câu ra giữa đường để xe khách phải tạm dừng. Ôi đó cũng là một chiếc kế sách lạ lẫm hết mức!

Nhưng này là mẩu truyện của 4 năm vừa qua, còn lúc này, hãy xem, anh ta vẫn “mừng quýnh” lúc thấy xe khách lên. Rồi lúc đưa khách lên chơi nhà, anh ta khẩn trương, tất bật đến từng phút đủ để làm những công việc cắt hoa, mới nước, kể về công việc và nghe chuyện của khách trong số giờ 30 phút, thời hạn mà chiếc xe khách thậm chí đỗ lại nơi trên đây.

Người đọc thấy anh ta nói hơi nhiều, nói nhanh, “nói xong chạy vụt đi cũng tất tả như lúc đến” cũng thậm chí nói tiếng người với những đồng bào của tôi, còn ngày thường thì anh ta hát to chăng nữa cũng chỉ có mây núi có mây núi nghe mà thôi. Tuy nhiên trong toàn bộ những lần gặp người, lần này còn có lẽ anh ta gặp may hơn.

Ngoài người lái xe già anh dã từng quen biết, anh lại gặp được một họa sỹ già vui tính “xúc động manh” vì rất quý trọng công việc và con người anh, và đặc trưng cô kĩ sư trẻ rất xúc động. Cô đã “bất giác đỏ mặt lên” lúc nghe người lái xe già kể chuyện về anh, lại xúc động đến lại một chiếc gì đó” lúc “tìm thấy người nam nhi tầm vóc bé bỏng nhỏ, nét mặt rạng rỡ từ trên sườn núi trước mặt chạy lại chỗ xe đỗ”.

Đến lúc anh thanh niên tặng hoa “… cô kĩ sư chỉ ô lên một tiếng! … quên mất nhát gan, cô chạy đến bên người nam nhi đang đang cắt hoa. Anh nam nhi rất tự nhiên như với một người bạn đã quen thân, trao bó hoa đã cắt cho tất cả những người phụ nữ, và cũng rất tự nhiên, cô đỡ lấy”.

Tác giả đã miêu tả rất tỉ mỉ sự diễn biến tâm lí trẻ của một cô nàng trẻ dễ xúc động. Vì tâm hồn cô đầy những khát vọng và ước mơ, nên cô nàng đã đón nhận mẩu truyện và bó hoa của người thanh niên “cô độc nhất trần gian” một cách thật lòng. Trong cả lúc người thanh niên nói những câu có lẽ hơi đột ngột: “Thôi hoàn thành tiết mục hái hoa – Người nam nhi bất chợt quyết định – bác lái xe chỉ cho ba mươi phút thôi. Hết năm phút rồi…” thì cô nàng vẫn “ôm nguyên bó hoa trong tay, tai lắng nghe”.

Để đến lúc đọc sách của anh ấy, lúc ông họa sỹ già đang thực hành sáng tác, cô nàng đã cảm thấy “bàng hoàng” về một chiếc gì đó chớm nở trong cô giúp cô xóa khỏi cái nhạt nhẽo của một tình cảm đã qua. Rồi vô tình hay hữu ý, cô đã để lại một chiếc khăn tay “kỉ niệm lần đầu gặp gỡ này. Một chiếc cỏn con gì rồi ra thậm chí hình thành mọt chút xíu dịu dàng êm ả, một chút xíu kiêu dũng trong cuộc sống thường ngày của anh ấy ta”.

Người đọc thậm chí cho rằng sự phát triển tình cảm của cô ấy gái hơi nhanh nhưng ai mà hiểu được trong thực trạng ấy, sự chia tay trong “bạt ngàn” Tây Bắc, rất thậm chí là không hội ngộ, lại không đưa người ta đến những cảm xúc tương tự. Cho nên cái bắt tay ở đầu cuối của cô ấy so với anh thanh niên cũng khác: “Cô chia tay ra cho anh nắm, cẩn trọng rõ ràng, như người ta lẫn nhau cai gì chứ không phải là cái bắt tay”.

Truyện ngắn của Nguyễn Thành Long có nhiều bất thần với những cụ thể vừa thực vừa lạ. Tác giả khôn khéo kể lại chuyện gặp gỡ theo mạch từ tồn, chậm rãi mà vẫn vui, hóm hỉnh. Ngôn từ đối thoại của truyện rất thích nghi vơi từng nhân vật: anh thanh niên vui khỏe hồn nhiên, cô kĩ sư e ấp dễ xao xuyến, ông họa sỹ già lịch duyệt rất tâm lí. Rõ ràng cuộc sống thường ngày là một dòng chảy đáng yêu và dễ thương đáng mến.

Những người trong sáng nhiệt tình sớm muộn gì họ sẽ có được dịp gặp gỡ và hòa cảm trong cùng một mục đích, ý tưởng chung. Và cuộc sống thường ngày thật đáng trân trọng biết bao lúc ở trên đỉnh Sa a kia, ngoài anh thanh niên kia còn tồn tại bao nhiêu người như ông kĩ sư vườn rau sáng tạo giống su hào mới, như đồng chí nghiên cứu và phân tích khoa học suốt ngày trong tư thế sẵn sàng chờ sét để lập phiên bản đồ sét đến mức “trán đồng chí cứ hói dần đi. Nhưng cái phiên bản đồ sét thì sắp xong rồi”.

Tác giả viết: “Trong cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ của Sa Pa… có những con người thao tác và lo nghĩ như vậy cho quốc gia”. Phải chăng này là chủ đề chính của truyện ngắn này mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

3


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 3

Trong cuộc sống thường ngày lao lực mới, con người là nòng cốt cơ phiên bản để sở hữu sự tạo dựng vững chắc. Những phẩm chất tốt đẹp sẽ xác minh vai trò làm chủ cuộc sống thường ngày mới. Nhân vật anh thanh niên trong thiên truyện Lặng lẽ Sa Pa là một người như vậy.

Để nhân vật anh thanh niên hiện rõ những đức tính đáng quý, Nguyễn Thành Long đã để ông họa sỹ thao tác đó qua điểm nhìn của tôi. Nội dung truyện giản dị và đơn giản, không tồn tại trường hợp thắt nút, gay cấn cho nên mẩu truyện giàu chất trữ tình hơn là tự sự. Sự xuất hiện của anh ấy thanh niên, tuy là nhân vật chính với nhiều triệu chứng tốt đẹp nhưng đến rất bất thần, gián tiếp qua lời kể của bác ý lái xe.

Và cũng như lúc đến, anh lại lặng lẽ khuất lấp vào mây mù trong cái tĩnh lặng muôn thuở của Sa Pa. Hình ảnh anh thanh niên với nhiều phẩm chất như nhã nhặn, yêu lao lực, tận tâm với công việc… toàn bộ thể hiện trên một bức họa lớn nhưng đến ông họa sỹ cũng phải thốt lên: ông biết rõ sự bất lực của thẩm mỹ và nghệ thuật. Con người bé bỏng nhỏ nhưng những nét đáng quý khiến cho anh trở nên lớn lao đến như vậy.

Trong lao lực, anh thanh niên hiện ra là một con tình nhân lịch sử hào hùng và sẵn sàng góp sức vì lao lực. Quan niệm rất mới lạ lúc anh nhận xét về công việc được xem là cô độc nhất trần gian này: lúc ta thao tác, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Từ quan niệm ấy, anh vượt qua chính mình mình để đi tìm niềm niềm vui sướng trong lao lực. Có lẽ chỉ có quan niệm như vậy mới khiến cho anh thấy mình không đơn độc, không một mình một mình.

Từ tâm sự của anh ấy thanh niên, ngay ông họa sỹ và khắp cơ thể đọc đều sửng sốt trước thái độ trân trọng, gắn bó với lao lực như đã ngấm sâu vào máu của con Người trẻ tuổi tuổi này: công việc của cháu gian truân thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn chết mất. Tự xác định với phiên bản thân về vai trò quan trọng không thể thiếu của lao lực so với mọi người nói tóm lại và đặc trưng so với chính mình anh.

Một suy nghĩ mới và độc đáo và khác biệt lúc anh lấy gian truân nhiều hay ít để xem ai một mình hơn, đơn độc hơn đứa bạn trên trạm đỉnh Phan-xi-păng ba nghìn một trăm bốn mươi hai mét kia mới một mình hơn cháu. Phải chăng chính những suy nghĩ và tâm sự vượt hơn cả tuổi tác như anh thanh niên đã giúp anh niềm vui sướng hơn lúc ý thức được mối liên quan giữa phiên bản thân với tập thể trong sự đóng góp cho quốc gia: cháu ở trên đây có trách nhiệm đo gió, đo mưa… phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu.

Trong công việc anh thấy được vai trò của tôi và hơn cả biết được mình vì ai mà lao lực. Những suy nghĩ ấy làm cho con người nhỏ bé bỏng này cảm nhận được niềm niềm vui sướng trong lao lực nhiều hơn thế nữa nữa. Thấy được vai trò của lao lực so với phiên bản thân nên anh đã có những thái độ tự giác và trang nghiêm so với lao lực. Công việc của anh ấy thanh niên rất đặc trưng với sự cô lập tuyệt đối.

Tuổi trẻ, sức xuân của anh ấy bị đánh đổi bởi công việc tẻ nhạt cắt vụn ngày đêm: công việc của cháu cũng quanh quẩn ở mấy chiếc máy ngoài vườn này thôi. Cháu lấy những số lượng báo về nhà bằng máy bộ đàm: bốn giờ, mười một giờ, bảy giờ tối và một giờ sáng. Bỏ mặc toàn bộ công việc vẫn được hoàn thành một cách xuất sắc.

Không phải là những người có lòng kiên trì, tự giác cao thì anh không thể làm đi làm việc lại công việc buồn chán này đặc trưng giờ ốp lúc một giờ sáng: gió tuyết và lặng im… chỉ trực đợi mình ra là ào ào xô tới. Trong cả thời tiết khắc nghiệt cũng không khuất phục được con tình nhân lao lực và sống rất có trách nhiệm so với lao lực.

Chẳng ai kiểm tra thường xuyên nhưng vẫn không vì thế mà anh lơ là, thao tác cho xong, cho nhanh. Công việc luôn luôn được hoàn thành đúng mực, tỉ mỉ, cẩn trọng với tinh thần trách nhiệm trang nghiêm tự giác cao. Anh thanh niên không chỉ có đẹp trong lao dộng mà anh còn đẹp trong lối sống.

Anh thanh niên được xem là một con người sống cởi mở, chân thành và hiếu khách. Ngay từ cách anh muốn tìm người trò chuyện, đẩy khúc thân cây chắn ngang đường để xe đi qua có dịp nghỉ chân, anh chạy xuống trò chuyện cho đỡ thèm người đã thấy trong đó một trái tim rộng mở muốn quen và muốn thân. Lúc được bác lái xe ra mắt những vị khách sẽ lên thăm nhà anh thì anh mừng ra mặt và chân thành, có thiện ý mời họ lên nhà anh trên đỉnh Yên Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét.

Ông họa sỹ, cô kĩ sư chỉ là những người xa lạ chưa một lần gặp mặt và cũng thậm chí trên đây là lần trước tiên và cũng là lần ở đầu cuối họ gặp nhau nhưng anh vẫn rất nhiệt tình trao bó hoa đã cắt cho tất cả những người phụ nữ rồi mời hai người uống thứ trà pha nước mưa, thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà anh.

Anh thân thiện vô cùng, đãi khách bằng những thứ dân dã nhưng rất quý so với phiên bản thân anh cũng tương tự hai vị khách đặc trưng từ dưới xuôi lên. Giữa họ giờ như không hề {khoảng cách} bởi chính tình người, sự tự nhiên của anh ấy thanh niên đã xóa đi sự xa lạ. Anh nói: cái này để ăn trưa cho bác, cho cô, và bác lái xe – một giỏ trứng thể hiện tình cảm rất chân thành.

Anh sống một mình không những không yên cầu sự quan, tâm của người khác mà chính mình anh lại rất quan tâm chu đáo với những người sống xung quanh.

Củ tam thất cháu vừa đào thấy, cháu gửi bác gái ngâm rượu uống, Hôm nọ bác chẳng bảo bác gái vừa ốm dậy là gì? Anh quan tâm đến khắp cơ thể anh chưa một lần gặp mặt, những người có lẽ chỉ qua lời kể của bác ý lái xe. Một con người biết cách sống tốt với mọi người chỉ giản dị và đơn giản là qua sự quan tâm rất chân thành. Ngay trong cuộc trò chuyện với ông họa sỹ việc anh thanh niên nhắc đi nói lại những chiếc máy vườn trạm khí tượng nào thì cũng thậm chí hiện sự nhã nhặn trong lối nói và lối nghĩ.

Không khoe mẽ, tự cao, anh coi mình cũng chỉ là con người thật thông thường và giản đơn như bao người khác. Vậy nên việc ông họa sỹ tay hí hoáy vào cuốn sổ tì trên đầu gối khiến cho anh phải ngăn lại bởi anh thấy phiên bản thân chưa xứng đáng với niềm vinh dự mà với anh thật lớn lao như vậy. Không những không để ông họa sỹ vẽ mình, anh còn ra mắt cho ông: ông kĩ sư vườn rau và đồng chí nghiên cứu và phân tích khoa học – họ cũng góp sức quên mình cho Tổ Quốc, cho xã hội, cho cuộc sóng mới.

Anh có suy nghĩ thật đúng đắn lúc thấy cuộc đời đẹp quá bởi có những người đang ngày đêm hết lòng hết sức lao lực bằng trách nhiệm và tinh thần cao. Một điều khiến cho ông họa sỹ và ngay chính người đọc cũng ngỡ ngàng vì sự sắp xếp cuộc sống thường ngày hết sức khoa học và ngăn nắp của anh ấy thanh niên. Hoa dơn, hoa thược dược, vàng, tím, đỏ, hồng phấn, tổ ong… – này là vườn của do bàn tay của chàng trai trẻ tuổi này tạo dựng nên.

Cuộc sống đời thường một mình mà muôn màu muôn vẻ rực rỡ sắc hoa. Phải là con những người có nghị lực sống phi thường thì mới thậm chí có đời sống tinh thần phong phú đến như vậy. Và trong cả lúc công việc trên trạm khí tượng này của anh ấy đã thậm chí xem là yên ổn thì ngày ngày anh vẫn nhờ bác lái xe mua sách dưới xuôi gửi lên, anh vẫn liên tù tì trau dồi thêm vốn kỹ năng và kiến thức để rồi anh lại thậm chí tìm ra một chiếc gì này mà góp sức hơn thế nữa cho một quốc gia thời kì thay đổi này.

Những con người như anh thanh niên đang ngày ngày làm phú quý thêm vào cho quốc gia Việt Nam. Anh là lớp Người trẻ tuổi tuổi tiếp bước lòng nhiệt huyết lao lực của lớp người đi trước như bác lái xe, ông họa sỹ… Anh thanh niên và chính vẻ đẹp tâm hồn của anh ấy đã tác động uy lực tới ông họa sỹ và đặc trưng cô kĩ sư dưới xuôi lên Sa Pa nhận công tác và làm việc.

Và không chỉ có những nhân vật trong truyện ngắn này mà ngay chính người đọc chúng ta cũng cần suy nghĩ nhiều hơn thế nữa nữa về công việc lao lực hiện tại của phiên bản thân và sẽ cần phải cố gắng gắng nhiều hơn thế nữa nữa theo hướng tích cực để xã hội sẽ tốt đẹp hơn, phát triển hơn bởi có những con người với nhiều phẩm chất cao quý như anh thanh niên.

Thiên truyện Lặng lẽ Sa Pa gấp lại để lại vấn vương cho từng người đọc. Quan trọng đặc biệt nhân vật anh thanh niên đã có sức mê hoặc, lay động tâm hồn mỗi người. Ngợi ca con người anh đó là cách chúng ta ngợi ca lao lực và không quên Đánh Giá lại phiên bản thân.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

4


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 4

Nguyễn Thành Long (1925-1991) quê quán ở Quảng Nam, cây bút truyện ngắn xuất sắc, nổi tiếng với những tác phẩm như: “Giữa trong xanh” (1972), “Ly Sơn mùa tỏi” (1980)… Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” rút trong tập “Giữa trong xanh”. Truyện mệnh danh những con người sống giữa non xanh lặng lẽ nhưng vô cùng sôi sục, hết lòng vì Tổ quốc, có trái tim nhân hậu rất đẹp.

Một bức tranh thiên nhiên tự nhiên rất đẹp, đầy chất thơ. Lào Cai miền Tây Bắc của Tổ quốc không hề hoang vu mà trái lại, rất hữu tình, tráng lệ. Lúc xe vừa “trèo lên núi” thì “mây hắt từng chiếc quạt trắng lên từ những thung lũng”. Trạm dừng là nơi “con suối có thác trắng xóa”.

Giữa màu xanh của rừng, những cây thông “rung tít trong nắng”, những cây tử kinh “màu hoa cà” hiện lên đầy thơ mộng. Có những lúc, cảnh tượng núi non vô cùng tráng lệ, này là lúc “nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây hừng hực như một bó đuốc lớn”. Sa Pa với những rặng đào, với đàn bò lang cổ đeo chuông… như dẫn hồn khác nước ngoài vào miền đất lạ kì thú.

Trên cái nền bức tranh thiên nhiên tự nhiên ấy, cuộc sống thường ngày của con người nơi miền tây Tổ quốc thân yêu càng thêm nồng nàn ý vị: “nắng chiều làm cho bó hoa càng thêm rực rỡ và làm cho cô nàng cảm thấy mình rực rỡ theo”. Thậm chí nói này là những nét vẽ rất tinh xảo và thơ mộng.

Bác lái xe vui tính, cởi mở, nhiệt tình với hành khách. Ông họa sỹ già say mê thẩm mỹ và nghệ thuật, “xin đồng đội hoãn buổi tiệc đến vào cuối tuần sau” để ông đi thực tiễn chuyến ở đầu cuối lên Lào Cai trước lúc về hưu. Lúc nào ông cũng trăn trở “phải vẽ được một chiếc gì suốt đời mình thích”.

Cô kĩ sư trẻ mới ra trường đã hăng hái xung phong lên Lào Cai công tác và làm việc, bước qua cuộc đời học trò chật hẹp. Bước vào cuộc sống thường ngày bát ngát mới tinh, cái gì cũng làm cho cô háo hức. Cô khao khát đất rộng trời cao, cô thậm chí đi bất kì đâu, làm bất kì việc gì…

Ông kĩ sư ở vườn rau Sa Pa suốt đời nghiên cứu và phân tích và lai tạo giống su hào to củ và ngọt để phục vụ dân số và xuất khẩu. Đồng chí cán bộ nghiên cứu và phân tích khoa học “suốt ngày chờ sét”, nửa đêm mưa gió hễ nghe sét là “choáng choàng chạy ra”, mười một năm không một ngày xa cơ quan, “không đi đến đâu mà tìm vợ”, lo “làm một phiên bản đồ sét riêng cho việt nam”, cái phiên bản đồ ấy “thật lắm của, thật vô giá. Trán đồng chí ấy cứ hói dần đi”.

Tiêu biểu nhất là anh thanh niên 27 tuổi, làm công tác và làm việc khí tượng kiêm vật lí địa trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m, “một trong những người cô độc nhất trần gian”, có trách nhiệm “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất” góp công dự báo thời tiết, phục vụ sản xuất và chiến đấu. Những đêm bão tuyết, rét ghê gớm, một mình một đèn bão ra “vườn” lấy số liệu vào lúc nửa đêm cả thân hình anh như bị gió chặt ra từng khúc”, xong việc, trở vào nhà, “không thể nào ngủ lại được”.

Anh đã thao tác với tinh thần trách nhiệm cao, với ý chí và nghị lực to lớn để vượt qua gian truân và đơn độc giữa non xanh. Chí tiến thủ là một nét xin xắn ở anh: đọc sách, tự học. Chịu khó và chịu khó: nuôi gà lấy trứng, trồng hoa… làm cho cuộc sống thường ngày thêm phong phú. Rất nhã nhặn lúc nói về tay, dành những lời tốt đẹp tuyệt vời nhất ngợi ca những tươi sáng nơi Sa Pa lặng lẽ.

Rất hiếu khách, anh mừng rỡ, quý mến lúc khách lạ đến chơi. Một bó hoa đẹp tặng cô kĩ sư trẻ, một làn trứng gà tươi biếu ông họa sỹ già, một củ tam thất gửi biếu vợ bác lái xe mới ốm dậy… là triệu chứng của một tấm lòng yêu quê nhà, đối xử chân tình với đồng loại. Anh sống và thao tác vì lí tưởng cao đẹp, vì quê nhà quốc gia thân yêu, như anh thổ lộ với ông họa sỹ già: “Mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà thao tác ?”. Vì thế sau lúc vẽ xong chân dung anh cán bộ khí tượng, họa sỹ nghĩ về anh: “Người nam nhi ấy đáng yêu và dễ thương thật…”.

Tóm lại, những nhân vật trên trên đây là hình ảnh những con người mới đã sống đẹp, giàu tình nhân ái, hết lòng phục vụ quốc gia và nhân dân. Sống lặng lẽ non xanh – nhưng họ chẳng lặng lẽ chút nào! Trái lại, cuộc đời của họ vô cùng sôi sục, đầy tâm huyết và giàu nhiệt tình cách mạng.

Đúng như Bác Hồ đã nói: Mỗi người tốt, việc tốt là một bông hoa đẹp. Đem tộc ta là một rừng hoa đẹp. Nhà văn Nguyễn Thành Long đã dành những lời tốt đẹp tuyệt vời nhất nói về những con người đang sống và góp sức giữa Sa Pa lặng lẽ. Mỗi người nơi non xanh ấy là một gương sáng, là một bông hoa ngát hương.

Truyện “Lặng lẽ Sa Pa” là một bài thơ bằng văn xuôi rất trong sáng, trữ tình. Trên cái nền tráng lệ của thiên nhiên tự nhiên rừng, suối Sa Pa hiện lên bao con người đáng yêu và dễ thương. Mỗi người chỉ một vài nét vẽ mà tác giả đã lột tả được tâm hồn, tính cách, tầm vóc của họ. Nguyễn Thành Long rất chân thực trong kể và tả, nhờ thế mà ta thấy những nhân vật như bác lái xe, ông họa sỹ già, cô kĩ sư trẻ, anh thanh niên… rất thân thiện và mến yêu.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

5


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 5

Truyện có bốn nhân vật: bác lái xe, ông họa sỹ, cô kĩ sư và anh thanh niên. Họ thuộc hai thế hệ già và trẻ, nghề nghiệp không giống nhau nhưng ở họ lại có nhiều điểm rất thân thiện mà trước hết là những nét xin xắn trong suy nghĩ, trong thái độ với cuộc sống thường ngày, với công việc và với những người khác. Những nhân vật ấy (và cả những nhân vật chỉ được nói đến việc trong lời kể của người thanh niên) đều được tác giả đặt tên.

Điều này hẳn không phải là không tồn tại dụng ý của tác giả. Nhà văn muốn thể hiện họ là những con người thông thường, bình dị trong một cuộc gặp gỡ bất thần trên hành trình của một chuyến xe khách, như là chúng ta thậm chí gặp những con người như vậy ở nhiều nơi trên quốc gia. Những nhân vật trong truyện rất nhiều đều sở hữu màu sắc lí tưởng, nhưng họ cũng là hình ảnh những con người mang vẻ đẹp của mỗi thời kì lịch sử hào hùng.

Nhân vật chính của truyện – anh thanh niên – chỉ xuất hiện trong chốc lát nhưng vẫn là vấn đề sáng tối ưu nhất của bức tranh mà tác giả triệu tập thể hiện. Để sẵn sàng cho sự xuất hiện của anh ấy: hai mươi bảy tuổi, người cô độc nhất trần gian, một mình trên trạm khí tượng ở đỉnh cao hai ngàn sáu trăm mét, rất “thèm người”… Cách ra mắt ấy đã gây hứng thú và sẵn sàng tâm thế cho nhân vật ông họa sỹ và cô kĩ sư trước cuộc gặp gỡ.

Lúc xe dừng, người thanh niên xuất hiện với tầm vóc nhanh nhẹn, tự nhiên và vóc dáng hơi nhỏ bé bỏng dường như không tồn tại gì đặc trưng. Sức thu hút của anh ấy ta đó là ở thái độ và những suy nghĩ về cuộc sống thường ngày và công việc của một người một mình giữa lặng lẽ của thiên nhiên tự nhiên.

Cái mà tác giả muốn làm tối ưu ở nhân vật này không phải là những công việc khó khăn yên cầu phải có tinh thần trách nhiệm cao, mà là một thực trạng sống và thao tác thật đặc trưng: Một mình trên đỉnh núi Yên Sơn quanh năm suốt tháng giữa cái lặng lẽ mênh mông của cỏ cây, mây núi. Cái khó khăn, thử thách lớn nhất với anh đó là sự cô độc. Cái gì đã giúp anh vượt qua được thực trạng ấy?

Trước hết, này là ý thức trách nhiệm và tình yêu so với công việc. Công việc của anh ấy là “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu”. Anh nắm rõ công việc thầm lặng của tôi là quan trọng và có ích cho mọi người, nó nối sát anh với mọi người và cuộc sống thường ngày chung với quốc gia.

Anh yêu công việc của tôi: “Công việc của cháu gian truân thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”.

Nét trẻ đẹp ở nhân vật này không chỉ có là ở cách sống có lí tưởng mà còn ở những suy nghĩ thâm thúy về công việc và cuộc sống thường ngày. Ví dụ điển hình, về sự việc cô độc, anh đã nghĩ: “Hồi chưa vào nghề, những đêm bầu trời đen kịt, nhìn kĩ mới thấy một ngôi sao sáng xa, cháu cũng nghĩ ngay ngôi sao sáng kia một mình một mình.

Giờ đây làm nghề này cháu không nghĩ như vậy nữa. Và lúc ta thao tác, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Huống chi việc của cháu nối sát với việc của bao đồng đội đồng chí dưới kia”. Còn trên đây là về nỗi “thèm người” – như cách nói của bác ý lái xe – anh nghĩ: “Còn người thì có lẽ ai mà chả “thèm” hở bác? Mình sinh ra là gì? Mình đẻ ở đâu? Mình vì ai mà thao tác?”. Nhưng nỗi “nhớ người”, với anh, quyết không thể là nỗi nhớ “phồn hoa đô thị”.

Trong cuộc sống thường ngày một mình của tôi, anh còn tìm thấy một nguồn vui, này là sách, mà anh thấy lúc nào đọc cũng như có người bạn để trò chuyện. Chính vì toàn bộ những điều trên mà cuộc sống thường ngày của người thanh niên ấy giữa núi cao mây mù không buồn tẻ. Anh tổ chức cuộc sống thường ngày một mình ở trạm khí tượng thật ngăn nắp và chủ động: trồng rau, trồng hoa, nuôi gà, đọc sách ngoài những giờ thao tác và có mối giao lưu thân thiết với bác lái xe, những cuộc gặp gỡ với mọi người.

Ở người thanh niên ấy còn tồn tại một nét rất đáng để mến nữa là sự việc cởi mở, thẳng thắn, chân thành với mọi người, khao khát được gặp gỡ, trò chuyện với những người khác. Tình thân của anh ấy với bác lái xe, thái độ ân cần, nhiệt thành, sự săn sóc chu đáo của anh ấy với ông họa sỹ và cô nàng mới lần đầu gặp gỡ đã nói lên nét đáng mến ấy ở anh.

Trong truyện, ngoài nhân vật người thanh niên, những nhân vật phụ (bác lái xe, ông họa sỹ già, cô kĩ sư mới ra trường) không chỉ có tham gia vào mẩu truyện, làm rõ rệt hơn cho nhân vật chính mà còn làm phong phú và sâu hơn cho chủ đề của truyện. Trong số đó, đáng ghi chú nhất là nhân vật ông họa sỹ già. Tác giả đã hầu như “nhập” vào cái nhìn và tâm trạng của nhân vật này để trần thuật, bao hàm và quan sát, miêu tả và suy ngẫm, phản hồi. Qua cái nhìn của ông họa sỹ, chân dung nhân vật chính như hiện ra rõ rệt hơn, đẹp hơn và khơi gợi những suy ngẫm về cuộc đời, con người và thẩm mỹ và nghệ thuật.

Như vậy, qua cảm xúc và suy nghĩ của những nhân vật khác, hình ảnh người thanh niên như được soi rọi dưới một ánh sáng trong trẻo và rực rỡ khiến cho nó như đẹp hơn, ánh lên nhiều màu sắc hơn. Này là cái thủ pháp mà người xưa gọi là “vẽ mây để nảy trăng”.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

6


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 6

Vẻ đẹp thẩm mỹ và nghệ thuật trong số sáng tác của Nguyễn Thành Long không nằm tại những phát hiện tinh tế và sắc sảo, táo bạo xung đột uy lực mà nghiêng về tạo dựng chất thơ nhẹ nhàng trong trẻo lặng thầm, kín kẽ nhưng vẫn có sức ngân vang sâu rộng lâu bền. Lặng lẽ Sa Pa tiêu biểu cho phong thái đó của ông. Tác giả đã ra mắt với chúng ta một vùng đất lặng thầm nhưng ở đó vẫn có những con người đang ngày đêm thao tác góp sức quên mình cho quê nhà quốc gia.

“Lặng lẽ Sa Pa” là một truyện ngắn nhưng tựa như một phiên bản nhạc nhẹ nhàng nhưng thú vị và chứa đựng bên trong nhiều ý vị thâm thúy. Nó mệnh danh vẻ đẹp của một cuộc sống thường ngày giản dị nhưng chất chứa tình người.

Mẩu chuyện kể lại một cuộc gặp gỡ ngắn ngủi trong số giờ gần đầy ba mươi phút đồng hồ thời trang giữa bốn người, giữa một không khí đẹp như hư ảo của Sa Pa đầy núi cao và mây trắng. Ở cái nơi lặng lẽ đến lạnh người ấy, kì lạ thay, tình con người lại thể hiện ra trọn vẹn nhất, êm ấm nhất.

Qua toàn bộ những lời lẽ đã nói với nhau giữa bốn người, một bác lái xe khách, một họa sỹ già sắp về hưu, một cô sinh viên mới tốt nghiệp, một anh cán bộ quan trắc khí tượng, người đọc đã hiểu ra ý nghĩa trong truyện mà nhà văn muốn bày tỏ: lòng tốt của con người so với công việc, so với quốc gia, so với nhau, khi nào cũng là điều quan trọng nhất, có sức mạnh nhất.

Nhân vật tuyệt vời là anh thanh niên quan trắc khí tượng, anh ta sống và thao tác một mình giữa một trạm khí tượng trên đỉnh đèo cao, xung quanh đầy những thứ máy đo gió, gió nổi, nhưng vắng bặt con người và tiếng động của con người, anh khao khát được gặp con người, được thì thầm với con người. Chả thế mà hồi đầu nhận công tác và làm việc, anh đã khuân một thân cây ra chắn ngang giữa đường xe chạy, cho xe tạm dừng, dù chỉ trong vài phút, để được cùng người lái xe khuân cái cây ấy, nói được dăm ba lời nói, để được tìm thấy người.

Thế nhưng toàn bộ những sự vất vả, khó nhọc, thiếu thốn với anh nào có kể gì, thấm tháp gì đâu so với sự lạnh lẽo buồn đơn độc đến “thèm người”. Ở chốn rừng sâu hoang vu vắng lặng, anh chỉ biết làm bạn với chim kêu vượn hót. Xuất phát từ lòng yêu nghề, tinh thần trách nhiệm tự giác, ý thức được trách nhiệm của tuổi trẻ: “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”. Ở anh còn tồn tại một tấm lòng nhiệt tình say mê nghề nghiệp, nghiên cứu và phân tích, sáng tạo và luôn luôn tìm thấy thú vui từ công việc. Anh từng tâm sự: “lúc ta thao tác, ta với công việc là đôi”.

Ngoài là những người có tri thức, có trình độ, anh thanh niên lại còn tồn tại một tâm hồn trong sáng, cao đẹp, yêu đời, yêu cuộc sống thường ngày, yêu nơi mình gắn bó, thao tác bằng phương pháp tự tạo ra thú vui từ công việc hiện thực – đẩy lùi buồn tẻ đơn độc như đọc sách – nghiên cứu và phân tích – trồng rau – trồng hoa, nuôi gà, nâng cấp cuộc sống thường ngày.

“Thèm người” anh thanh niên tìm cách gặp người, gặp bạn để trao đổi, trò chuyện thân thiện và cởi mở, luôn luôn quan tâm chu đáo đến người khác. Anh tự tạo ra một cuộc sống thường ngày ngăn nắp, khoa học, một thói quen chủ động trong mọi trường hợp và công việc. Trong tiếp xúc ở anh thanh niên toát lên một phong thái, một vẻ đẹp trong phong thái lời ăn tiếng nói nhã nhặn, vui vẻ, chân tình, nhã nhặn luôn luôn biết sống vì mọi người.

Sống trong cảnh đơn độc, giữa chốn hoang vu ấy người ta dễ trở nên buông thả, bất cẩn. Nhưng anh thanh niên nó lại là một con người đầy trách nhiệm với cả chính mình, với công việc, với mọi người. Ngôi nhà anh ở, không vì chỉ có một người mà tuềnh toàng, bừa bộn, trái lại, nó được sắp xếp nhỏ gọn, tươm tất, lại đẹp nữa, những thứ hoa tươi như lúc nào thì cũng sẵn sàng đón tiếp khách quý, tuy vậy không tồn tại khách nhưng ngày nào anh cũng chuẩn chỉnh vị tươm tất để đón khách của tôi.

Với anh công việc nói tóm lại dễ, chỉ việc đúng mực. Gian nan nhất là lần ghi và báo về lúc một giờ sáng. Rét, bác ạ. Ở trên đây có cả mưa tuyết đấy, nửa đêm đang nằm trong chăn, nghe chuông đồng hồ thời trang chỉ muốn đưa tay tắt đi… Xách đèn ra vườn, gió tuyết và lặng yên ở bên phía ngoài như chỉ chực mình ra là ào ào xô tới…

Anh ta đã không chưa, không chậm trễ một lần nào, dẫu lúc giữa ngày hay lúc nửa đêm, lúc gió lớn hay lúc tuyết rơi, cũng chính vì anh đã có ý thức một cách rành rõ và dứt khoát về công việc của tôi, một khâu nhỏ trong cả chuỗi công việc của mọi người. Dù mưa gió khó khăn gian truân anh vẫn quyết tâm hoàn thành trách nhiệm.

Thiếu một lượng thông tin nhỏ bé bỏng từ cái đài quan sát heo hút của anh ấy, biết đâu việc dự báo thời tiết cho tất cả một huyện, một tỉnh, một vùng, chả vì thế mà kém đúng mực đi, hoặc còn tệ hơn, sai lệch đi? Ai biết tác hại nào sẽ xẩy ra nếu người ta đang không dự báo trong lúc này sự xuất hiện của một đợt gió, một cơn giông, hay đôi lúc chỉ là một làn mây nhẹ nhàng?

Thật rất đúng lúc một đoàn đại biểu bộ đội không quân đã cử người đến thăm để cảm ơn anh vì công việc lặng lẽ của anh ấy đã góp thêm phần tạo thành thắng lợi. Con người thật sự không đơn độc và không thể đơn độc, cũng chính vì giữa con những người có biết bao mối quan hệ ràng buộc, tác động với nhau, nương tựa vào nhau để tồn tại. Anh cán bộ trẻ trên đài khí tượng này dẫu là một con người vô danh (có lẽ việc tác giả không đặt tên cho nhân vật là có dụng ý), nhưng thực là một con người với mọi ý nghĩa tốt đẹp của danh từ ấy, bởi anh đã sống với ý thức trách nhiệm khá đầy đủ của một con người.

Thật là đầy ý nghĩa lúc tác giả đưa vào mẩu truyện cụ thể về vườn hoa của chàng trai với bao nhiêu hoa đơn, hoa thược dược vàng tím, đỏ, hồng phấn, tổ ong… Đó không chỉ có là hoa của thiên nhiên tự nhiên, đó được xem là cái gì tốt đẹp tuyệt vời nhất của cuộc đời, đó đó là tâm hồn của anh ấy. Và chính anh đã hào phóng tặng nó cho mọi người, cho ông họa sỹ, cho cô kĩ sư mới ra trường… Từ cụ thể ấy toát lên một triết lí sống: hãy sống tốt đẹp, hãy đến với cuộc sống thường ngày, với mọi người bằng những gì tốt đẹp tuyệt vời nhất của tôi.

Chàng thanh niên xuất hiện trong truyện mang một vẻ đẹp trong sáng của người thanh niên thời đại mang trong mình những hiểu biết về tri thức, sống tận tụy, yêu nghề, yêu đời, hiểu được việc làm và vị trí của tôi từ này mà hoàn thành xuất sắc trách nhiệm được giao. Ở anh còn toả sáng và sưởi ấm cho bao tâm hồn khác dẫu chỉ một lần gặp gỡ ngắn ngủi cho những người đến Sa Pa.

Ông kỹ sư nông nghiệp ở vườn ươm su hào và ông kĩ sư nghiên cứu và phân tích phiên bản đồ chống sét đều là những người sống lặng thầm trên mảnh đất Sa Pa. Họ là những con người lao lực chân chính, cần mẫn, say mê, quên mình vì mục đích chung của mọi người. Họ đang làm ra cái “lặng lẽ” mà ngân vang sôi động ở Sa Pa.

Cô kĩ sư mới ra trường, hăm hở biết bao nhưng cũng e ngại và âu lo biết bao trước cuộc đời mà cô sắp bước tới. Suôn sẻ thay, ngay trên ngưỡng cửa của cuộc đời mình, cô đã có một cuộc gặp gỡ tốt lành. Cô sẽ giữ lại được mãi tuyệt vời này để mai sau, dẫu có gặp thất bại hay đắng cay, cô vẫn vững tin rằng cuộc đời thực ra rất đẹp vì trong đời có biết bao nhiêu con người tốt đẹp. Chuyến du ngoạn đã mang lại cho cô một động lực lớn để cô vượt qua những chông gai thử thách trong cuộc đời mà cô chưa đi qua.

Cuộc gặp gỡ giữa bốn người ra mắt ngắn ngủi mà thật thú vị, này là cuộc gặp gỡ của những con người trong sáng, thánh thiện. Cuộc gặp gỡ đã như kéo dãn dài ra thành vô tận vì tác động của nó so với mỗi con người rất rộng lớn lao. Cùng với ba con người ấy, cả bác lái xe già cũng là một con người rất đáng yêu và dễ thương. Bốn con người ấy, trọn vẹn không giống nhau về tuổi tác, quê nhà, nghề nghiệp nhưng rất dễ dàng thông cảm với nhau, cũng chính vì họ đều là những con người trung thực, yêu đời và điều này rất quan trọng, biết yêu thương và quan tâm đến với người khác.

Bác lái xe trong vai người dẫn truyện là vấn đề dừng cho mọi cuộc gặp gỡ, tình cảm nảy sinh trong cuộc gặp gỡ nhất là trong 30 phút ngắn ngủi giữa ông họa sỹ và cô kỹ sư là một kỉ niệm tốt đẹp. Bác là người am hiểu anh thanh niên hơn ai về cuộc sống thường ngày, sinh hoạt của anh ấy và chính bác đã tạo ra cho anh thanh niên những thú vui về tinh thần, đẩy lùi sự đơn độc, buồn vắng.

Ông họa sỹ là nhân vật hoá thân trong phòng văn, người xem trên đây là một chuyến du ngoạn như ý trong cuộc đời thẩm mỹ và nghệ thuật của tôi, ông có thời cơ vẽ lên một bức tranh trong đó có những con người mang tâm hồn cao siêu, đáng trân trọng hơn bất kì thứ gì. Còn so với cô kĩ sư trẻ, cô đã phát hiện ra nhiều điều mới mẻ trong chuyến du ngoạn đầu đời giúp cô nhận thức về tình yêu nghề nghiệp cuộc sống thường ngày vững tin hơn trong sự lựa chọn của tôi. Người ta gọi trên đây là những tâm hồn đồng điệu đến với Sa Pa.

Lặng lẽ Sa Pa không tồn tại những cụ thể đặc trưng, không tồn tại những nhân vật và hành vi lạ lùng, không tồn tại những gay go, nhưng nó lại có sức lôi cuốn người đọc đến lạ thường. Truyện ngắn như một lời kể chuyện duyên dáng về những điều vẫn ra mắt thông thường trong cuộc sống thường ngày thông thường. Cuộc đời thật là đáng sống, con người thật là tốt đẹp. Mỗi người cần phải sống tốt đẹp, bởi sống như vậy thật là niềm vui sướng. Đọc Lặng lẽ Sa Pa, điệp khúc ấy vang mãi trong hồn ta.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

7


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 7

Nguyễn Thành Long là một nhà văn chuyên viết truyện ngắn. Truyện ngắn của ông thực sự là sự việc chắt lọc hiện thực của cuộc sống thường ngày sôi động đang diễn ta hằng ngày trên quốc gia ta, tuy nhiên thường có những ẩn ý thâm thúy. Sau một chuyến du ngoạn nghỉ hè ở Sa Pa ông viết tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa”. Phía trên là một truyện ngắn hay có phong thái nhẹ nhàng mệnh danh phẩm chất tốt đẹp của những người lao lực mới đang ngày đêm lặng lẽ góp sức hết sức mình cho quốc gia.

Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” là kết quả của chuyến du ngoạn Lào Cai trong ngày hè 1970 của tác giả. Truyện rút từ tập Giữa rừng xanh in năm 1972. Truyện mệnh danh những con người sống đẹp. Trước hết trên đây là mẩu truyện về anh thanh niên sống một mình trên đỉnh núi cao “bốn bề chỉ có cây cối và mây mù lạnh lẽo”, anh vẫn chủ động gắn mình với cuộc sống thường ngày chung.

Qua công việc đo gió đo mưa, dự báo thời tiết hằng ngày, anh gắn bó với hàng chục triệu đồng bào miền xuôi. Ở nơi anh thao tác quanh năm vắng hẳn bóng người. Cảm hứng đơn độc, “thèm người” khiến cho anh có lần nghĩ kế lăn khúc cây chặn xe đò lại để gặp người, thì thầm vài câu cho đỡ nhớ. Một hành vi buồn cười mà thật cảm động và thật đáng yêu và dễ thương vì nó rất “người”.

Phẩm chất tối ưu của anh ấy là tinh thần trách nhiệm, tự giác vượt khó khăn để hoàn thành trách nhiệm. Mỗi lần có bốn lần đi “ốp”, anh không chưa lần nào dù ban ngày hay đêm, lúc gió lớn hay lúc tuyết rơi. Anh còn tồn tại trách nhiệm với phiên bản thân. Qua đó ta thấy ở anh một mẫu người lao lực chịu khó, chịu thương chịu khó, tự tìm thấy thú vui và niềm vui sướng trong công việc phục vụ cho đời.

Qua cuộc tiếp xúc với ông họa sỹ và cô kĩ sư anh còn thể hiện một tác phong bộc trực vô tư hồn nhiên, nhã nhặn ra mắt người khác mà anh cho rằng đáng vẽ hơn. Anh tặng thuốc tốt cho vợ bác lái xe, tặng hoa cho cô nàng và tặng cả một làn trứng để mang tiễn những người khách chỉ vô tình gặp gỡ.

Yêu con người, yêu cuộc sống thường ngày gắn bó với công việc liên tù tì học hỏi quan sát qua sách vở, này là cách sống, là tác phong thao tác của cán bộ khoa học trẻ luôn luôn có tinh thần cầu tiến trong thời đại ngày này. Giữa khung cảnh Sa Pa lặng lẽ, nhân cách của anh ấy cũng lặng lẽ tỏa sáng.

Những nhân vật khác trong truyện cũng sống đẹp, cũng đáng quý đáng yêu và dễ thương không kém. Này là bác lái xe gắn bó suốt ba mươi năm với con đường từ Hà Thành đi Sa Pa khúc khuỷu, mấp mô, lắm đèo, nhiều dốc. Này là ông họa sỹ già môt đời theo đuổi thẩm mỹ và nghệ thuật.

Này là cô kĩ sư trẻ hăm hở bước vào đời như con chim khao khát trời rộng. Rồi ông kĩ sư ở vườn rau Sa Pa tự tay thụ phấn hoa cho su hào to củ để “nhân dân miền Bắc ăn được ngon hơn”, anh cán bộ nghiên cứu và phân tích về sét, suốt mười năm không một ngày xa cơ quan, để hoàn thành tấm phiên bản đồ sét cho quốc gia.

Sa Pa lạnh lẽo nhưng quan hệ giữa người với người thật đầm ấm, nồng hậu. Bốn con người trọn vẹn không giống nhau về quê nhà tuổi tác, nghề nghiệp nhưng rất dễ dàng thông cảm với nhau, bởi họ đều là những con người trung thực, yêu đời và biết yêu thương quan tâm đến người khác. Bác lái xe làm “môi giới” cho cuộc gặp gỡ.

Anh thanh niên “thèm người” tặng củ tam thất cho vợ bác lái xe, tặng hoa cho cô nàng, tặng trứng cho mọi người. Ông họa sỹ coi “cô nàng như con”, vẽ anh thanh niên và muốn “đặt được chính tấm lòng nhà họa sỹ vào giữa bức tranh đó. Cô kĩ sư “để quên” chiếc khăn tay làm kỉ niệm đẹp cho anh thanh niên… Cách triệu chứng của mỗi người không giống nhau nhưng đều thể hiện mối quan hệ tốt đẹp, thấm đượm tình người. Vì vậy đọc truyện lòng ta như ấm lại với một mối đồng cảm thâm thúy.

“Lặng lẽ Sa Pa” là một truyện ngắn hay, cho thấy mối quan hệ giữa người với người, giữa người với công việc thật đẹp. Những vẻ đẹp của tâm hồn, của tính cách nhân vật, của cảnh thiên nhiên tự nhiên được tái hiện trong tác phẩm bằng một lối viết văn nhẹ nhàng mà lôi cuốn và có chiều sâu tư tưởng. Từ những vẻ đẹp đó, người hâm mộ sẽ tự soi vào mình để sống tốt hơn. Này là ý nghĩa giáo dục của tác phẩm.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

8


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 8

Lặng lẽ Sa Pa một trong những tác phẩm xuất sắc trong phòng văn Nguyễn Thành Long. Tác phẩm được sáng tác trong một lần tác giả đi công tác và làm việc tại Lào Cai. Tác phẩm là lời mệnh danh cuộc sống thường ngày và con người lao lực bình dị, lặng lẽ góp sức tuổi xuân cho quốc gia. Bằng một giọng văn tình cảm, nhẹ nhàng Nguyễn Thành Long đã tạo thành một thiên truyện thấm đẫm chất trữ tình từ khung cảnh thiên nhiên tự nhiên đến con người.

Chất trữ tình trong tác phẩm trước hết là ở bức tranh thiên nhiên tự nhiên thẫm đẫm chất thơ, mơ mộng và đầy lãng mạn. Mỗi lúc nhắc đến Sa Pa có lẽ người ta chỉ nghĩ đến những khung cảnh lạnh lẽo, với mưa phùn rả rích, cái lạnh thấm vào da thịt và cảnh vật. Nhưng Sa Pa dưới ngòi bút Nguyễn Thành Long lại hiện lên rất khác, rất mộng mơ, trữ tình.

Này là những rặng đào, với những chú bò cổ đeo chuông đang thủng thẳng gặm cỏ ở thung lũng hai phía đường. Và cả một thiên đường đã vẽ ra trước mặt tác giả, bằng con thị lực tinh xảo và vô cùng tài hoa, người nghệ sỹ già đã vẽ ra trước thị lực người đọc thật tuyệt mĩ: “Nắng lúc này chính thức len tới, đốt cháy rừng cây. Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc, dưới cái nhìn che phủ của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng.

Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên những vòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luôn luôn cả vào gầm xe”. Bằng điểm nhìn từ trên cao hạ thấp dần xuống dưới người họa sỹ đã thâu tóm trọn vẹn cái thần, cái hồn của cảnh vật. Bức tranh thiên nhiên tự nhiên Sa Pa tươi sáng, rực rỡ với tia nắng ngập đầy đã khiến cho cả không khí trở nên êm ấm, và dường như tia nắng vàng óng ả kia như những cái mật ong, rót xuống triền thung lũng, cỏ cây khiến cho chúng ngọt ngào hơn khi nào hết. Hòa trong khung cảnh ấy là cái bồng bềnh, lãng đãng trôi của những đám mây. Chính trong khung cảnh đó đã tạo thành cuộc gặp đầy chất trữ tình ở phía sau.

Chất chữ tình của tác phẩm không chỉ có ở khung cảnh nên thơ, lãng mạn mà còn toát lên từ chính cuộc sống thường ngày của người thanh niên “cô độc” trên đỉnh Yên Sơn. Anh thanh niên quê quán ở Lào Cai, anh hai mươi bảy tuổi – cái tuổi đầy hoài bão, mơ ước được bay nhảy, nhưng anh lại lựa chọn cho mình một cuộc sống thường ngày rất khác đó là làm công việc việc khí tượng một mình tại đỉnh Yên Sơn hoang vu.

Bác lái xe vẫn gọi anh là người cô độc nhất trần gian, lần anh thèm người quá phải lấy khúc gỗ chắn ngang đường, lần ấy cũng tạo thành cơ duyên để anh được gặp bác lái xe, sau là ông họa sỹ và cô kĩ sư. Anh thèm được trò chuyện, được quan tâm và yêu thương, chứ không phải sự thèm người và chốn phồn hoa đô hội đơn thuần. Anh thanh niên đã từng quan niệm, phiên bản thân và công việc là một đôi, vậy sao thậm chí gọi là một mình được, lúc trò chuyện cùng bác họa sỹ.

Dưới con thị lực trong phòng họa sỹ, đầy mộng mơ mà cũng hết sức thực tiễn, cuộc sống thường ngày anh thanh niên hiện lên thật giản dị, mộc mạc mà cũng hết sức thơ mộng. Anh thanh niên sống trong một ngôi nhà ba gian nhỏ, bàn ghế được sắp xếp nhỏ gọn, thật sạch cùng những phương tiện, dụng cụ thao tác của anh ấy: biểu đồ, thống kê, máy bộ đàm. Và nơi nhỏ góc phòng đó là chiếc giường đơn và cái giá sách.

Sống một mình nhưng cuộc sống thường ngày của anh ấy hết sức nhỏ gọn ngăn nắp. Anh thao tác đúng giờ, dù giờ ốp có vào trong 1 giờ đêm giá rét anh vẫn dạy tiến hành trách nhiệm của tôi. Để làm cho đời sống thêm phong phú, sau những giờ thao tác mệt nhọc anh thanh niên còn nuôi gà và có một giá sách hết sức đồ sộ nhờ sự giúp sức của bác ý lái xe. Anh thanh niên biết làm cho cuộc sống thường ngày của tôi thêm phong phú, ý nghĩa, biết liên tục trau dồi tri thức cho phiên bản thân.

Cuộc sống đời thường của anh ấy đâu chỉ có có ngăn nắp, nhỏ gọn mà ta còn thấy một nét vẽ rất khác trong cung cách sinh hoạt ấy, này là cuộc sống thường ngày đầy mộng mơ, lãng mạn với vườn hoa vô vàn màu sắc trước cửa nhà. Những bông hoa dơn, hoa thược dược rực rỡ,… không khỏi làm cho cô kĩ sư xúc động, tự nhiên nhận lấy bó hoa người nam nhi trao tặng cho cô.

Quả là dưới con thị lực của người nghệ sỹ, mọi sự vật đều trở nên nên thơ hơn, trữ tình hơn. Và chính trong khung cảnh đầy lãng mạn ấy đã bồi đắp, làm cho cô kĩ sư vững tâm hơn với lựa chọn của tôi, bỏ lại sau sống lưng mối tình nhạt nhẽo, đem thanh xuân của tôi góp sức cho quốc gia.

Không những lãng mạn, thơ mộng, chất trữ tình còn toát lên từ chính tính cách của anh ấy thanh niên. Anh là người chu đáo, hết sức quan tâm đến mọi người, nào củ tam thất dành riêng cho vợ bác lái xe tẩm bổ, nào là giỏ trứng cho bố con cô họa sỹ ăn dọc đường và bó hoa to anh dành tặng cho cô kĩ sư, đã đưa về cho cô biết bao niềm tin và động lực về quyết định của tôi. Không những vậy anh được xem là những người có trách nhiệm với công việc.

Mưa gió, cái lạnh thấu da cũng không thể cản bước đi anh, anh vẫn hoàn thành những giờ ốp, báo điều độ về cho “nhà” hoàn thành trách nhiệm được giao. Niềm niềm vui sướng của anh ấy thật giản dị và chân thành, này là lúc báo được đám mây khô, giúp ta tiêu diệt lực lượng địch. Và anh được xem là một con người hết sức nhã nhặn. Lúc nhận thấy bác họa sỹ vẽ mình anh đã vội vàng xua tay và ra mắt những người đáng để vẽ hơn. Những nét tính cách xinh tươi đó đã góp thêm phần làm ra chất trữ tình đậm nét cho tác phẩm.

Cả tác phẩm bàng bạc chất thơ, thẫm đẫm tình người từ khung cảnh cho tới con người lao lực. Bằng những cảm nhận tinh xảo và hết sức tài hoa, Nguyễn Thành Long đã đưa về một chiếc nhìn mới về thiên nhiên tự nhiên Sa Pa, một chiếc nhìn đúng về thế hệ trẻ trong thời kì xây dựng quốc gia. Anh thanh niên đó là thay mặt đại diện tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam, góp sức tuổi xuân, sức lực vì quê nhà, tổ quốc.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

9


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 9

“Lặng lẽ Sa Pa” là truyện ngắn trong phòng văn Nguyễn Thành Long sáng tác năm 1970. Truyện Thành lập và hoạt động trong thực trạng miền Bắc đang thúc đẩy công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, là hậu phương lớn cho tiền tuyến miền Nam. Thành lập trong mức độ ấy, truyện mang dấu tích của một thời điểm lịch sử hào hùng mà mọi người dân đều sở hữu ý thức sống và cống hiến cho cái chung và dường như quên đi chính mình mình. Người thanh niên làm khí tượng trong truyện là một điển hình nổi bật cho thế hệ thanh niên chỉ biết xả thân mình cho quốc gia. Đọc “Lặng lẽ Sa Pa”, chúng ta chợt thấy mình như lắng lại trong chiều sâu xúc cảm.

Truyện chính thức thật tự nhiên theo vòng xoay của bánh chiếc xe chở khách lên Tây Bắc và lời kể của người lái xe. Hình ảnh người thanh niên chạy xuống đón xe lúc xe ngừng đã ngay lập tức làm người đọc phải ghi chú: “người nam nhi tầm vóc bé bỏng nhỏ, nét mặt rạng rỡ”. Phải, chính người nam nhi ấy là nhân vật chính trong truyện, là người làm ra những điều bất thần không những chỉ cho tất cả những người họa sỹ già và cô kĩ sư trẻ mà còn cho khắp cơ thể đọc.

Giá trị của “Lặng lẽ Sa Pa” là ở trong phần tác phẩm đã khắc họa được chân dung của những con Người trẻ tuổi tuổi dám nghĩ, dám làm, dám sống đầy khả năng và nghị lực, sống tốt cho mình và cho mọi người. Nhân vật trước tiên phải nhắc đến là anh thanh niên hai mươi bảy tuổi đời, sống và thao tác một mình trên đỉnh Yên Sơn cao hai ngàn sáu trăm mét. Anh đã sống thật đặc trưng và nghĩ suy thật đặc trưng ở cái lứa tuổi tưởng chừng chưa “chín” ấy.

Sống một mình trên đỉnh núi mây mờ quanh năm chứa đựng, mọi người phong cho anh biệt hiệu “người cô độc nhất trần gian”, nhưng anh vẫn vui vẻ và yêu đời, sống tốt. Nhìn vườn hoa quanh nhà anh với đủ những loại hoa rực rỡ, nhìn căn phòng ngăn nắp, thật sạch của anh ấy, người ta buộc phải hiểu trên đây là một con người trang nghiêm, có chiều sâu.

Càng phải hiểu điều đó hơn thế nữa lúc nghe những lời anh tâm sự. Anh cũng là người, cũng biết buồn, biết sợ. Lúc mới lên thao tác, anh buồn đến nỗi khiêng cây chắn ngang đường để chặn xe lại, để gặp mọi người, vì anh “thèm người lắm”. Ôi, cái xúc cảm “thèm người” ấy mới chân thực làm sao! Quả thực làm sao mà sống nổi lúc quanh ta không tồn tại ai.

Còn nữa, anh quan niệm cũng thật thú vị: “Lúc ta thao tác, ta với công việc là đôi”, và sách nữa, sách cũng là bạn, là người để anh tâm sự, trò chuyện. Suy nghĩ như vậy, anh cảm thấy thuyên giảm đơn độc. Rõ ràng, con người ấy sống bằng ý chí, bằng một tình yêu thật lớn với cuộc đời.

Chính cách sống và nghĩ suy của anh ấy đã làm cho tất cả những người hoạ sĩ già và cô nàng trẻ phải suy ngẫm. Người họa sỹ già đang cảm thấy mình như trẻ lại với ước ao làm được thật nhiều việc có ý nghĩa. Còn cô nàng, “trong cô dâng lên xúc cảm hàm ơn”, có lẽ, chính anh đã thắp sáng lên trong cô bao hoài bão, bao ước nguyện thánh thiện được dâng hiến sức lực của tôi cho cuộc đời.

Nhân vật thứ hai trong truyện có lẽ nên nói về cô nàng này. Cô vừa ra trường, nhận công tác và làm việc tại công ty Nông nghiệp Lai Châu. Chính tác giả đã xác minh về cô: “Cô là thanh niên thì ra trường thậm chí đi bất kì đâu, làm bất kì việc gì, nhận bất kì lương hưởng, tiếp đón thế nào, cô thấy lòng cô cũng nhẹ nhàng”. Như vậy, chính cô nàng cũng là một mẫu người dám xông pha, dám sống cao hơn cuộc sống thường ngày chật hẹp của đời thường.

Lần đầu xa Hà Thành, cô thấy mình háo hức, đầy những xúc cảm kì lạ. Cô bấy giờ đó là anh của những năm tháng trước, ở cô, người đọc có quyền tin tưởng rồi trên đây, tại một nơi nào đấy, cô cũng sẽ vui vẻ hoàn thành mọi công việc được giao, ở buổi lúc đầu bước vào đời, cô gặp anh để một lần nữa thấy được hướng đi đúng cho mình và bước đi uy lực, can đảm hơn.

Như vậy, hai Người trẻ tuổi tuổi ấy đã gặp nhau trong niềm say mê chung so với công việc, trong ý thức chung về sự việc góp sức cho quốc gia. Niềm mê say tràn trề nhựa sống ấy của họ làm bừng lên sức trẻ cho tác phẩm. Và chính người họa sỹ ở vào tuổi đã sẵn sàng về hưu lại muốn mình được tiếp tục sống và thao tác cho đời. Ông dự định đi “thực tiễn” chuyến ở đầu cuối rồi về cùng đồng đội liên hoan tiễn biệt. Nhưng đến trên đây, ông bỗng cảm nhận mình còn phải sống và hiến dâng. Ông quyết sẽ trở lại, để “biết cái yên lặng lúc một giờ sáng chon von trên cao nó thế nào”.

Thành lập năm 1970, trong không khí hai miền đang hăng say xây dựng và chiến đấu, “Lặng lẽ Sa Pa” đã từ trong lặng lẽ mà tạo thành những âm vang rất riêng, góp thêm phần giúp cho mọi người nhìn nhận người mà sống tốt hơn, dâng hiến nhiều hơn thế nữa. Hình ảnh chàng trai và cô nàng với những suy nghĩ và việc làm của họ nghe cứ như một huyền thoại làm cho lớp trẻ ngày này chợt giật mình để nghĩ suy về tay nhiều hơn thế nữa. Liệu chúng ta có dám tự nguyện sống và hành vi, suy nghĩ như họ không? Này là thắc mắc mà chúng ta, những học viên cần phải ghi nhận vấn đáp cho một ngày không xa của tương lai mình.

Bằng giọng kể chân thực, hồn hậu mà cũng thật giản dị, bằng phương pháp xây dựng truyện theo một trình tự tự nhiên trước – sau, bằng phương pháp phối hợp miêu tả cảnh với tình, tác giả Nguyễn Thành Long đã khôn khéo đưa người đọc đến với đỉnh cao Yên Sơn ngập tràn mây và gió, để tiếp xúc và hiểu được những con người thật sự lí tưởng, để yêu thêm cuộc sống thường ngày, yêu thêm công việc.

“Lặng lẽ” và lại không lặng lẽ, tác phẩm của Nguyễn Thành Long đã để lại tiếng vang cho thời điểm hôm nay. Hy vọng, đó sẽ là những vang vọng trong tâm hồn của nhiều thế hệ thanh niên mai sau.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

10


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 10

Nguyễn Thành Long là một cây bút chuyên viết về truyện ngắn. Ông cũng có nhiều tác phẩm nhưng tiêu biểu trong này là tác phẩm Lặng Lẽ Sa Pa. Truyện ngắn này là kết quả một chuyến du ngoạn công tác và làm việc ở Lào Cai năm 1970. Qua mẩu truyện nhà văn muốn mệnh danh những phẩm chất của những thế hệ thanh niên góp sức hết mình cả tuổi trẻ, tình yêu cho Tổ Quốc trong thời kì thay đổi đi lên xã hội chủ nghĩa ở Miền Bắc.

Lặng lẽ Sa Pa nói được nhà văn xây dựng một trường hợp truyện khá giản dị thông thường thế nhưng qua đó những nhân vật với tính cách tốt đẹp của tôi lại được thể hiện rõ rệt và tự nhiên. Này là cuộc gặp gỡ bất thần của anh ấy thanh niên trên núi Sa Pa và ông họa sỹ già và cô kĩ sư trẻ.

Cuộc gặp gỡ ấy ta thấy tuyệt vời với hình ảnh anh thanh niên và những phẩm chất của tôi. Qua đó nhà văn muốn mệnh danh hình ảnh những thế hệ thanh niên sẵn sàng hi sinh tuổi tác của tôi để góp sức hết mình cho tổ Quốc. Anh thanh niên hiện lên trong cách nhìn và sự Đánh Giá của những nhân vật phụ như ông họa sỹ, cô kĩ sư bác lái xe.

Đến với Sa Pa Nguyễn Thành Long không quên nói đến việc những cảnh đẹp thiên nhiên tự nhiên nơi trên đây. Nào là tia nắng tới đốt cháy rừng cây, mây trời thì như từng cục lăn tròn, những cây thông cao quá đầu thì rung tít trong nắng. Thậm chí nói chỉ việc vài nét chấm phá mà nhà văn đã mang đến cho chúng ta một khung cảnh Sa Pa có nắng, có gió, có mây và có thông.

Mây gần người như rơi xuống đường cái, lăn vào cả bánh xe. Nói tóm gọn khung cảnh ấy thật tựa như một chốn bồng lai tiên cảnh. Cứ thế Sa Pa hiện lên với những vẻ đẹp trong sáng nhất, trong trẻo mộng mơ nhất. Bức tranh dường như có đủ cả đường nét, hình khối và màu sắc.

Xe dừng nghỉ tại chỗ và chính số giờ ấy đã làm cho cuộc gặp gỡ giữa họ ra mắt. Họ dành riêng cho nhau một số giờ ngắn nhưng lại thậm chí biết hết chỗ ở cũng như là công việc của anh ấy thanh niên kia. Anh thanh niên xuất hiện gián tiếp qua lời nói của bác ý lái xe rằng anh là một người “cô độc nhất trần gian” và anh mắc bệnh “thèm người” và ông họa sỹ nếu gặp thì thế nào thì cũng thích vẽ cho mà xem.

Và rồi không cần ai phải nói đến việc nữa mà người ta đã dành riêng cho nhau ba mươi phút, ông họa sỹ trong lúc này vẽ một bức tranh kí họa về chân dung của anh ấy thanh niên áy còn cô kĩ sư có chút bàng hoàng và biết ơn anh. Để rồi lúc họ đi anh lại lặng lẽ một mình trong mây ngàn gió núi ấy.

Nhân vật anh thanh niên quả thật đã để lại trong ta biết bao nhiêu là niềm thương mến. Anh hai mươi bảy tuổi, anh sống và thao tác trên đỉnh núi cao 2600 mét. Công việc của anh ấy là theo dõi những diễn biến của thời tiết để báo vệ bảo vệ mùa màng sản xuất cho tất cả những người dân.

Trách nhiệm ấy vô cùng cao siêu mặc thời tiết khắc nghiệt “Nửa đêm dù mưa tuyết, gió lạnh, đúng giờ ốp thì cũng phải trở dậy ra ngoài trời thao tác”. Cũng chính vì thực trạng sống ấy cho nên anh phải lặng lẽ một mình không tồn tại ai ở trên đó với anh cả. Anh sống trong cảnh heo hút, thế nhưng tâm hồn anh vẫn tươi trẻ sáng sủa yêu đời đến thế.

Có lẽ mỗi chúng ta thấy được ở nhân vật này một tình cảm yêu công việc rất rộng lớn. Sống trong cảnh đơn độc không tồn tại ai cạnh bên thế nhưng anh vẫn quyết tâm thao tác ở đó để góp sức sức lực của tôi cho công cuộc đưa quốc gia đi lên. Lúc có người hỏi thì anh nói “Lúc làm ta với công việc là đôi”. Có lẽ chính vì thế mà người ta thì thấy anh đơn độc còn anh thì không hề thấy điều đó. Anh không cần ai thúc giục vẫn tận tụy với công việc của tôi.

Sống một mình như vậy nhưng anh vẫn xây dựng cho mình được một nếp sống rất văn minh thật sạch nhỏ gọn. Cái sự nhỏ gọn của anh ấy làm cho nhiều cô nàng còn phải thua xa. Chính vì thế mà ông họa sỹ và cô kĩ sư không khỏi ngạc nhiên về điều đó. Không những thế anh còn tồn tại cả trà để pha. Ngoài công việc anh còn nuôi gà, trồng hoa và thật ngạc nhiên lúc anh cầm những cành hoa ấy tặng cho cô kĩ sư trẻ. Cô chỉ biết đỏ mặt ngượng nghịu e thẹn trước hành vi vô cùng ga lăng lãng mạn của anh ấy. Anh có thói quen đọc sách và chính vì thế mà anh không hề cô độc.

Qua trên đây ta thấy anh thanh niên là một người rất cởi mở với khách, thân thiện giúp người. Anh biết vợ bác lái xe ốm thì đã đem tặng cho bác củ tam thất về cho bác gái. Chỉ việc bấy nhiêu thôi đã làm cho ông họa sỹ cô kĩ sư có cái nhìn khâm phục anh thanh niên ấy. Anh nhã nhặn nhận những lời khen của bác ý lái xe như vậy là không xứng đáng.

Về những nhân vật phụ trong truyện thì họ có vai trò làm cho nhân vật anh thanh niên hiện lên một cách tự nhiên chân thành. Bác họa sỹ thì sẽ xuất hiện thêm một bức tranh chân dung tuyệt vời còn cô kĩ sư thì nhận ra sau nhưng mẩu truyện của anh ấy thanh niên về cuộc sống thường ngày. Cô nhận thấy mỗi tình xưa nay nay của tôi là nhạt nhẽo. Còn Bác lái xe thì luôn luôn là tình nhân cuộc sống thường ngày và đã quá thân thiết với anh thanh niên kia.

Như vậy nhà văn Nguyễn Thành Long đã mang đến cho chúng ta một hình ảnh anh thanh niên hết lòng vì công việc. Anh thanh niên ấy không tồn tại một chiếc tên ví dụ không phải nhà văn không nghĩ ra được một chiếc tên cho anh mà này là ý đố thẩm mỹ và nghệ thuật. Nhà văn muốn nói tới biết bao nhiêu thanh niên góp sức cho tổ quốc quên mình trong xã hội ấy.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

11


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 11

Nguyễn Thành Long là nhà văn trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp. Ông là cây bút chuyên viết truyện ngắn và kí đáng ghi chú trong những năm 60-70 của thế kỉ XX. Những truyện ngắn của Nguyễn Thành Long không gân guốc mà pha chất kí, mang vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng.

Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” là một minh chứng tiêu biểu cho nét phong thái đó. Tác phẩm kết quả của chuyến du ngoạn thực tiễn lên Lào Cai vào ngày hè năm 1970 trong phòng văn. Qua thiên truyện, nhà văn muốn ra mắt với chúng ta về một mảnh đất giàu đẹp ở phía Tây tổ quốc, ở đó có những con người lao lực bình dị đang miệt mài góp sức thầm lặng cho quê nhà, quốc gia.

Đọc nhan đề truyện “Lặng lẽ Sa Pa”, người đọc cứ ngỡ tưởng nhà văn sẽ đi sâu vào việc khắc họa một bức tranh thiên nhiên tự nhiên, một vùng đất hứa mơ mộng, nơi tham quan nghỉ ngơi nổi tiếng của con người, nhưng đằng sau những núi rừng bạt ngàn mây phủ ấy lại là cuộc sống thường ngày sôi sục của những con người lao lực, trẻ tuổi, trẻ lòng đầy trách nhiệm, đang ra sức góp sức tài trí và sức lực thầm lặng cho quê nhà, quốc gia thêm giàu đẹp.

Này là những con những người có lối sống đẹp, giàu ước mơ, giàu lí tưởng, khát vọng và đặc trưng họ là những những người có khả năng, có trí tuệ nghề nghiệp mà tiêu biểu là nhân vật anh thanh niên làm công tác và làm việc khí tượng thủy văn kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m.

Trước hết, truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” được xây dựng dựa trên trường hợp truyện độc đáo và khác biệt, này là cuộc gặp gỡ giữa mấy người khách trên chuyến xe với anh thanh niên làm công tác và làm việc khí tượng trên đỉnh Yên Sơn ở Sa Pa. Với cách tạo ra trường hợp ấy, tác giả để mẩu truyện được phát triển tự nhiên. Những nhân vật tự hiện hình nổi sắc lên qua cái nhìn, Đánh Giá, tuyệt vời của nhân vật khác. Từ đó, góp thêm phần làm tối ưu lên chủ đề tác phẩm: lời ngợi ca những con người lao lực thông thường mà đáng quý xung quanh ta.

Trước tiên là nhân vật anh thanh niên. Là nhân vật chính trong truyện nhưng anh thanh niên lại không xuất hiện một cách trực tiếp ngay ở mở đầu câu truyện và lại xuất hiện qua lời ra mắt của bác ý lái xe với ông họa sỹ và cô nàng lúc họ nghỉ ngơi thư dãn bên dọc đường. Điều đó cho thấy cách dẫn truyện rất khôn khéo của Nguyễn Thành Long, đồng thời cùng lúc cũng làm cho nhân vật hiện lên tự nhiên, chân thực, khách quan qua cái nhìn và Đánh Giá của nhân vật khác.

Cuộc gặp gỡ vô tình giữa anh thanh niên và ông họa sỹ, cô kĩ sư tuy rất ngắn ngủi nhưng người đọc cũng đủ cảm nhận thật thâm thúy thực trạng sống, thao tác và những phẩm chất tốt đẹp, cũng như những góp sức thầm lặng của anh ấy thanh niên so với quê nhà, quốc gia.

Đúng như nhà văn đã nói về tác phẩm của tôi: “Nghĩ cho cùng Lặng Lẽ Sa Pa là một chân dung…”. Này là chân dung xinh tươi – khuôn mặt tinh thần – có sức tỏa sáng của người thanh niên hai mươi bảy tuổi, làm công tác và làm việc khí tượng trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2.600 mét giữa rừng núi Sa Pa.

Dưới cái nhìn của bác ý lái xe, anh thanh niên được gọi bằng một chiếc tên vô cùng đặc trưng “người cô độc nhất trần gian”. Cách gọi ấy quả thực rất đúng với thực trạng sống của anh ấy lúc mà quanh năm suốt tháng, bốn bề anh chỉ biết làm bạn với cỏ cây, mây núi Sa Pa. Buồn tẻ tới mức anh phải hạ cây chắn ô tô lại để được trông thấy và nghe thấy tiếng người nói vì “thèm người quá”.

Công việc của anh ấy là: “Đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mấy, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu”. Công việc này đỏi hỏi phải tỉ mỉ, đúng mực và phải có tinh thần trách nhiệm cao. Nửa đêm, đúng giờ “ốp” thì dù mưa tuyết hay lạnh giá thế nào thì vẫn phải trở dậy ra ngoài trời làm công việc đã qui định.

Nhất là lúc thời tiết khắc nghiệt trên cao, lúc thao tác xong thì trở về không tài nào ngủ được nữa. Nhưng có lẽ, cái gian truân nhất với chàng trai trẻ này là sự việc đơn độc, quanh năm suốt tháng không tồn tại một bóng người qua lại. Thế nhưng anh không hề cảm thấy buồn tẻ, chán nản hay một phút buông lơi trách nhiệm với công việc. Bởi anh tâm niệm: “Lúc ta thao tác, ta với công việc đôi, sao gọi là một mình được. Huống chi công việc của cháu nối sát với bao đồng đội đồng chí dưới kia, công việc của cháu gian truân thế đáy, chứ cất nó đi cháu buồn chết mất”.

Anh coi công việc đó là người bạn sát cánh đồng hành với mình trong cuộc sống thường ngày.Thậm chí anh hiểu sự góp sức của tôi và nó sợ dây để gắn kết anh với mọi người xung quanh anh. So với anh, niềm vui sướng là lúc được góp sức, tận tụy với công việc. Lúc biết một lần vô tình phát hiện ra một đám mây khô mà không quân ta hạ được bao nhiêu là phản lực Mĩ trên cầu Hàm Rồng, anh thấy mình “thật niềm vui sướng”.

Niềm vui so với anh thật ý nghĩa biết bao lúc anh cảm thấy mình đã góp thêm phần vào thắng lợi của quốc gia trong kháng chiến chống Mĩ. Có lẽ, chính những suy nghĩ với thái độ sống tích cực ấy đã khiến cho anh vượt qua khó khăn trong thực trạng sống và công việc của tôi mà hướng tới cuộc sống thường ngày đẹp và ý nghĩa hơn.

Tuy nhiên sống có một mình trên núi cao, tuy nhiên trong cuộc sống thường ngày thường ngày, anh luôn luôn sống có kỉ luật cao, luôn luôn sống nhỏ gọn, ngăn nắp, đúng giờ giấc. Còn trong công việc anh luôn luôn tôn trọng nghề nghiệp của chính mình. Ngày nào thì cũng thế, nửa đêm đúng giờ “ốp”, dù mưa tuyết lạnh giá thế nào anh cũng trở dậy ra ngoài trời thao tác.

Anh thao tác điều độ, đúng mực đủ bốn lần trong ngày vào lúc bốn giờ, mười một giờ, bảy giờ tối và một giờ sáng. Để bớt đi đơn độc và tự thưởng thú vui tinh thần của chính mình, anh tự trồng hoa, nuôi gà, cấy rau… Trong tiếp xúc với mọi người, ở anh toát lên một phong thái đẹp, một nét xin xắn trong động tác cử chỉ, hành vi, lời nói nhã nhặn, vui vẻ, chân tình, chu đáo và nhã nhặn: anh tặng củ tam thất cho vợ bác lái xe bị ốm, tặng hoa và tặng trứng cho cô kĩ sư nông nghiệp và ông họa sỹ già. Và lúc chia tay thì anh cảm thấy thật lưu luyến và không quên hẹn hội ngộ mọi người…

Thậm chí nói, ở anh thanh niên hình ảnh tiêu biểu thay mặt đại diện cho những con người ở Sa Pa, là chân dung của người lao lực mới mang trong mình sự hiểu biết về tri thức, sống tận tụy với công việc, luôn luôn sáng sủa, tin tưởng uy lực trong cuộc sống thường ngày với một lí tưởng sống có ích cho cuộc đời. Chính điều đó đã giúp anh hoàn thành công việc xuất sắc, tỏa nắng và sưởi ấm cho mọi người xung quanh, ngay từ giây phút gặp gỡ lúc đầu.

Cạnh bên nhân vật anh thanh niên, trên mảnh đất Sa Pa thơ mộng còn tồn tại những con người lao lực khác, họ cũng đều có một lối sống đẹp: sự góp sức thầm lặng trong công việc, làm giàu đẹp cho quê nhà. Này là ông kĩ sư nông nghiệp ở vườn rau su hào, anh kĩ sư nghiên cứu và phân tích phiên bản đồ sét trên đỉnh núi cao trên ba nghìn mét, mười một năm ròng túc trực, quên cả niềm vui sướng riêng để hoàn thành phiên bản đồ sét giúp tìm tài nguyên cho quốc gia.

Toàn bộ những con người ấy đều lao lực chịu khó, chịu thương chịu khó với một sức chịu đựng mềm dẻo, bền vững và có tinh thần trách nhiệm với sự phát triển của quốc gia, quê nhà. Tuy lặng lẽ, lặng lẽ, lẩn khuất trong mây khói, sương núi Sa Pa nhưng luôn luôn vang vọng, sôi động uy lực, vươn lên thắng lợi, xác minh giá trị phiên bản thân với cuộc đời.

Và một vài nhân vật nữa cũng cần phải nhắc tới trong mẩu truyện, này là bác lái xe, ông họa sỹ già, và cô nàng kĩ sư. Tuy trên đây là nhân vật phụ trong truyện nhưng lại có một vai trò không thể thiếu trong diễn biến tình tiết. Nhờ có bác lái xe mà diễn biến truyện mới được mở ra một cách tự nhiên, bác là cầu nối cuộc gặp gỡ giữa người miền xuôi với miền ngược, tạo thành cuộc gặp gỡ bất thần và thú vị giữa anh thanh niên với ông họa sỹ, cô nàng kĩ sư nông nghiệp.

Từ đó, toàn bộ những suy ngẫm, phẩm chất, hành vi của nhân vật tong truyện được mở ra, để lại một tuyệt vời, kỉ niệm đẹp trong trái tim mọi người về mảnh đất Sa Pa giàu mơ ước. Còn ông họa sỹ đó là sự hóa thân trong phòng văn, lúc phát hiện ra chân lí của thẩm mỹ và nghệ thuật và cảm hứng sáng tác. Còn cô nàng kĩ sư nông nghiệp trẻ tuổi vừa ra trường, trong chuyến du ngoạn đầu đời của tôi, cô đã tìm được nguồn động lực trong công việc của riêng mình, từ đó vững tin hơn trong cuộc sống thường ngày và sự lựa chọn nghề nghiệp của cô ấy.

Đọc tác phẩm, chúng ta nhận ra những nhân vật trong truyện đều không tồn tại một chiếc tên ví dụ, chỉ được tác giả gọi chung chung bằng việc lấy tên nghề nghiệp đặt tên cho nhân vật của tôi. Điều này là một dụng ý thẩm mỹ và nghệ thuật trong phòng văn: ngợi ca những con người vô danh đang lặng lẽ góp sức cho quốc gia.

Họ ở mọi lứa tuổi, nghề nghiệp, ở mọi nơi trên dải đất chữ S này, họ lặng lẽ dâng hiến sức lực và trí tuệ của tôi cho đời, cho công việc, cho quốc gia quê nhà thêm giàu đẹp, vui vẻ. Đó cũng là vẻ đẹp của con người Việt Nam trong những năm kháng chiến chống giặc ngoại xâm và xây dựng cuộc sống thường ngày mới, xây dựng Chủ nghĩa xã hội.

Xét về mặt thẩm mỹ và nghệ thuật, truyện đã xây dựng được trường hợp truyện phù hợp, cách kể chuyện phù hợp, tự nhiên theo ngôi thứ ba nhưng cơ bản qua điểm nhìn của nhân vật họa sỹ, miêu tả nhân vật từ nhiều điểm nhìn. Tác phẩm có sự phối hợp giữa tự sự, trữ tình với phản hồi. Chất trữ tình là một trong những yếu tố tạo thành sức mê hoặc và góp vào thành công của truyện.

Nó toát ra ngay từ nhan đề, từ phong cảnh thiên nhiên tự nhiên đẹp và thơ mộng của núi rừng Sa Pa được miêu tả qua cái nhìn của họa sỹ, từ vẻ đẹp trong cuộc sống thường ngày một mình giữ thiên nhiên tự nhiên lặng lẽ của anh ấy thanh niên, từ sự miệt mài, hăng say góp sức trong lặng lẽ mà khẩn trương của con người nơi trên đây.

Từ cuộc gặp gỡ vô tình mà để lại nhiều dư vị trong trái tim ba nhân vật, từ những suy nghĩ về con người, cuộc sống thường ngày, về thẩm mỹ và nghệ thuật của những nhân vật. Chất trữ tình còn tạo thành lời văn mượt mà, trau chuốt đầy chất thơ, giàu chất họa, tiếng động nhẹ nhàng, êm ái mà đầy suy tư, một từ ngữ như được chắp cánh thơ, nâng người đọc đến những cảm xúc thẩm mĩ thâm thúy.

Khép lại thiên truyện, âm vang của núi rừng Sa Pa cứ ngân nga, réo rắc, cuộn xoáy trong trái tim người đọc những cánh rừng ngút ngàn. Và ẩn sau cái màu xanh mênh mông ấy là những con người lao lực bình dị, vô danh mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác và làm việc khí tượng trên đỉnh núi Yên Sơn. Họ là những con người mang vẻ đẹp trí tuệ với một lý tưởng sống, một lối sống đẹp, có ích với sự hi sinh thầm lặng đáng quí trọng, đáng ngợi khen.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

12


Bình An

Bài văn phân tích tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long số 12

Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa được Nguyễn Thành Long sáng tác năm 1970. Lúc này miền Bắc đang trong thời kì xây dựng xã hội chủ nghĩa, làm hậu phương lớn cho miền Nam. Trong chuyến du ngoạn thực tiễn dài ngày ở Lào Cai, được trực tiếp thả mình vào cuộc sống thường ngày lao lực, chiến đấu của con người nơi trên đây tác giả đã viết lên tác phẩm này. Tác phẩm là lời xác minh về vẻ đẹp của người lao lực và ý nghĩa của những công việc thầm lặng so với Tổ quốc.

Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa có tình tiết hết sức giản dị và đơn giản, xoay quanh trường hợp là cuộc gặp gỡ ngắn ngủi của giữa ông họa sỹ già, cô kĩ sư trẻ và anh thanh niên làm công tác và làm việc khí tượng trên đỉnh Yên Sơn. Qua trường hợp ấy vẻ đẹp phẩm chất của những nhân vật từ từ được hé mở.

Mở đầu tác phẩm là khung cảnh Sa Pa vô cùng nên thơ, trữ tình với những rặng đào, những đàn bò lang cổ có đeo chuông ở những đồng cỏ trong thung lũng hai phía đường, khiến cho mọi người ngỡ ngàng trước đẹp một cách kì lạ của mảnh đất này. Những hàng thông xanh rì rung tít trong nắng như những ngón tay bằng bạc, cây tử quang, với tia nắng vàng tươi len tới đốt cháy rừng cây, rồi tinh nghịch xua mây cuộn tròn lại thành từng cục, lăn trên những vòm lá ướt sương.

Vẻ đẹp huyền ảo của mây khói hòa trong màu xanh rì của những loài cây đã tạo thành chất thơ, chất trữ tình cho tác phẩm. Đến với căn nhà nhỏ của anh ấy thanh niên, người đọc cũng không khỏi ngỡ ngàng, bất thần trước vườn hoa rực rỡ màu sắc: hoa dơn, hoa thược dược,… những con ong cái bướm dập dờn bay lượn. Thiên nhiên tự nhiên nơi trên đây thật đa dạng và phong phú, phong phú, nó là sự việc hòa quyện của vẻ đẹp nên thơ với vẻ hùng vĩ.

Trong bức tranh thiên nhiên tự nhiên ấy, anh thanh niên hiện lên thật xinh tươi, mang trong mình những phẩm quý báu, đáng trân trọng. Anh thanh niên thao tác trên đỉnh Yên Sơn quanh năm suốt tháng mây mù chứa đựng. Công việc của anh ấy là đo gió, đo mưa, tính mây,.. dự báo thời tiết mỗi ngày để phục vụ cho sản xuất và chiến đấu. Công việc của anh ấy tuy thầm lặng, những có ý nghĩa to lớn với sản xuất, chiến đấu.

Anh thanh niên trước hết là người thiết tha yêu cuộc sống thường ngày. Tình yêu cuộc sống thường ngày ấy thể hiện qua tình cảm gắn bó, sự quan tâm chân thành của anh ấy với những người xung quanh. Những ngày đầu mới lên công tác và làm việc, anh nhớ và thèm người nên đã đẩy khúc gỗ chắn ngang đường để xe tạm dừng. Hành vi ấy của anh ấy cho thấy khao khát được tiếp xúc, được sẻ chia, trò chuyện với mọi người.

Không những vậy những hành vi nhỏ của anh ấy như đưa củ tam thất cho bác lái xe, tặng hoa hay giỏ trứng cho những người lần đầu gặp gỡ lại càng cho thấy rõ trái tim biết yêu thương và sẻ chia với những người xung quanh. Anh thanh niên là những người có trái tim nhân hậu, biết yêu thương và sẻ chia với mọi người. Trong thực trạng sống đơn độc, chỉ có một mình làm bạn với cây cối nhưng anh luôn luôn thể hiện tinh thần sáng sủa.

Anh trồng hoa trước nhà, chăn nuôi để xua đi cuộc sống thường ngày nhàm chán, buồn tẻ. Anh tổ chức cuộc sống thường ngày nhỏ gọn, ngăn nắp làm cho ông họa sỹ cũng phải ngỡ ngàng, bất thần. Không những vậy anh còn làm phú quý vốn tri thức của phiên bản thân bằng việc đọc sách mỗi ngày. Dù cuộc sống thường ngày vật chất còn nhiều khó khăn, thiếu thốn nhưng anh thanh niên biết cách vượt qua, tìm cách làm phong phú đời sống tinh thần cho phiên bản thân.

Vẻ đẹp phẩm chất của anh ấy thanh niên còn thể hiện ở phương diện anh là người sống có lí tưởng, có niềm say mê và trách nhiệm với công việc. Dù tuổi đời còn trẻ, anh không sợ cái buồn, anh đồng ý sống và thao tác trên đỉnh núi cao mấy nghìn mét. Hẳn là anh phải có tình yêu công việc tha thiết mới đồng ý và thậm chí vượt qua nỗi đơn độc để nhận trách nhiệm thiêng liêng ấy.

Anh có những quan niệm về công việc và niềm vui sướng rất đẹp: ta với công việc là đôi hay niềm niềm vui sướng của anh ấy là lúc thao tác, dự báo thời tiết đúng mực giúp người nông dân sản xuất, giúp không quân bắn rơi máy bay địch. Dù công việc gian truân, có những lần đi ốp vào trong 1 giờ sáng, mưa gió cũng không làm anh chùn bước, anh vượt qua cái gió, cái lạnh để hoàn thành công việc của tôi. Anh là những người có trung thực và ý thức trách nhiệm cao siêu với nghề.

Toàn bộ những vẻ đẹp ấy đều bắt nguồn từ lí tưởng sống đẹp của anh ấy: anh muốn góp sức mình vào công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Anh không thấy đơn độc một mình vì luôn luôn có những người đồng nghiệp sát cánh đồng hành bên anh như ông kĩ sư vườn rau, cán bộ lập phiên bản đồ sét. Toàn bộ họ đều kiên trì, bền vững và thầm lặng với công việc của tôi. Anh thanh niên là thay mặt đại diện tiêu biểu cho vẻ đẹp của những người đang thầm lặng góp sức xây dựng cuộc sống thường ngày mới cho quê nhà, quốc gia.

Ngoài nhân vật anh thanh niên ta cũng không thể nhắc không đến một ông họa sỹ dày dặn kinh nghiệm lâu năm trong nghề sống, có tình yêu tha thiết với công việc. Dù tuổi đã cao nhưng trước lúc về hưu ông vẫn muốn đi tìm cảm hứng thẩm mỹ và nghệ thuật cho mình. Ông là những người có tâm hồn nhạy cảm để phát hiện ra vẻ đẹp Sa Pa và con người nơi trên đây. Ông họa sỹ hội tụ khá đầy đủ vẻ đẹp phẩm chất của người họa sỹ chân chính.

Cô kĩ sư trẻ xuất hiện góp thêm phần tô đậm vẻ đẹp của anh ấy thanh niên nhưng cũng là nét vẽ không thể thiếu về vẻ đẹp của con người mới. Cô mang trong mình lí tưởng cao siêu, nhiệt huyết tuổi trẻ: bỏ lại mối tình nhạt nhẽo, xa mái ấm gia đình xung phong công tác và làm việc ở vùng núi cao. Cô mang trong mình khả năng nghị lực phi thường. Trong khi cũng cần nhắc đến ông kĩ sư vườn su hào, cán bộ phiên bản đồ sét những con người góp sức thầm lặng cho quốc gia.

Tác phẩm được trần thuật ngôi thứ ba, những nhân vật được nhìn nhận một cách khách quan, chân thực. Truyện có sự phối hợp giữa tự sự, miêu tả và phản hồi, làm cho tác phẩm thâm thúy hơn. Ngoài ra tác phẩm thẫm đẫm chất trữ tình, với từ ngữ nhẹ nhàng, giản dị, chân thực, giàu chất suy tư.

Lặng lẽ Sa Pa là thiên truyện ngắn giàu chất trữ tình, bàng bạc chất thơ. Tác phẩm đã xây dựng thành công vẻ đẹp của thế hệ trẻ mức độ quốc gia xây dựng cuộc sống thường ngày mới mà tiêu biểu là anh thanh niên. Qua đó tác phẩm xác minh vẻ đẹp của người lao lực và ý nghĩa của những hi sinh, góp sức thầm lặng

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Qua truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long, bạn đọc cảm nhận được vẻ đẹp bình dị của những nhân vật đồng thời cùng lúc thấu hiểu tư tưởng: công việc đẹp lại ý nghĩa và thú vui trong cuộc sống thường ngày. Chúc chúng ta có những bài văn phân tích thật hay.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button