Toplist

Top 12 Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” của Hữu Thỉnh lớp 9 hay nhất

Bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh Thành lập và hoạt động gần thời điểm cuối năm 1977, lúc nước nhà mới thống nhất hòa bình in trong tập “Từ chiến hào đến thành phố” đã gây tuyệt hảo mạnh mẽ và tự tin với người đọc bởi lời thơ trong sáng, dung dị, hình ảnh sinh động, nhiều cảm xúc. Bài thơ là những cảm nhận tinh xảo cùng với sự quan sát tỉ mỉ về biến chuyển của đất trời từ cuối hạ sang thu, từ đó thể hiện tình yêu thiên nhiên tự nhiên thiết tha của một tâm hồn nhạy cảm và thâm thúy. Đặc biệt quan trọng, khổ thơ đầu là nỗi niềm bâng khuâng, xao xuyến, ngỡ ngàng của tác giả lúc nhận ra bước đi ngày thu về ngập ngừng trong không khí vườn ngõ. Mời chúng ta tìm hiểu thêm một trong những bài văn phân tích khổ thơ đầu bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh để cảm nhận vẻ đẹp của sự chuyển mùa kì diệu này.

1


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 1

Bốn mùa trong thiên nhiên tự nhiên đều mang trong nó những nét xinh quyến rũ rất riêng những có lẽ ngày thu dễ đem lại trong tâm nhiều dư vị, cảm xúc nhất và trở thành nguồn cảm hứng bất tận để người nghệ sỹ chắp bút, cất lên tiếng lòng trước sự việc kỳ diệu đầy quyến rũ của thiên nhiên tự nhiên. Cái lạnh đầu mùa, những hoạt động tinh xảo của thiên nhiên tự nhiên qua từng ngọn cây, kẽ lá đã đi vào những trang thơ với toàn bộ những gì tinh xảo nhất, Và vẻ đẹp ấy đã được nhà thơ Hữu Thỉnh phát hiện, viết nên những vần thơ thu bâng khuâng, xao xuyến lòng người. Và nó được thể hiện rõ nhất qua khổ đầu của bài thơ “Sang thu”.

Hữu Thỉnh tên thật là Nguyễn Hữu Thỉnh, ông sinh ra ở mảnh đất Vĩnh Phúc. Trái đất thẩm mỹ và nghệ thuật trong thơ ông mang nhiều dấu ấn đậm nét. Này là thành quả một đời tích lũy của tư duy thẩm mỹ và nghệ thuật mạnh mẽ và tự tin, hiệu suất cao. Dọc con đường thơ, Hữu Thỉnh đã nỗ lực tìm kiếm liên tù tì, thay đổi sáng tạo từ truyền thống lịch sử sang văn minh. Và “Sang thu” là một trong những tác phẩm thể hiện rõ nhất tinh thần ấy của ông. Năm 1977, “Sang thu” Thành lập và hoạt động, nằm trong tập thơ “Từ chiến hào đến thành phố” (1991). “Sang thu” là một bức thông điệp lúc giao mùa. Mùa hạ dần qua, ngày thu tới, khoảnh khắc ấy được diễn tả bằng sự rung cảm tinh xảo, sự trải nghiệm thâm thúy ở trong nhà thơ.

Trong thơ ca, nhiều nhà thơ đã sử dụng những hình ảnh hình tượng để diễn tả ngày thu đang gần kề. Với Xuân Diệu đó sắc “mơ phai” của lá dệt trên muôn cây:

Phía trên ngày thu tới, ngày thu tới

Với sắc mơ phai dệt lá vàng

(Phía trên ngày thu tới)

Và với Hữu Thỉnh là vị “hương ổi” của vườn quê phả vào trong làn gió đặc trưng của ngày thu. Cái hương vị nồng nàn ấy luôn luôn khiến cho con tim ta xao xuyến:

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Hữu Thỉnh thể hiện sự tài tình lúc sử dụng từ ngữ một cách điêu luyện. Chữ “bỗng” bật ra trong sự bất thần đầy thú vị. Thu đã về với đất trời, với lòng người mà không hề báo trước. Với hai câu thơ với hàng loạt những hình ảnh mang tính chất biểu trưng, Hữu Thỉnh đã mang đến cho chúng ta những cảm nhận thâm thúy mùi vị của thiên nhiên tự nhiên. Này là mùi thơm của hương ổi, cái lạnh nhè nhẹ chạm vào da thịt của gió se. Vì sao không phải là những hương vị khác như ngô đồng trong thơ Bích Khê, mùi hương cốm mới trong thơ Nguyễn Đình Thi. Với Hữu Thỉnh, ngày thu đến với ông qua mùi thơm của hương ổi, thứ mùi thơm dân dã, bình dị của đồng quê. Nó không rõ ràng như hương ngô đồng,hay nồng nàn như mùi cốm mới mà nó là thứ hương thoảng qua. Hương vị ấy đơn sơ, mộc mạc, gợi những gì làng quê nhất. Gió se là làn gió nhè nhẹ lướt quá, mang theo một hơi lạnh. Huy động khứu giác để cảm nhận mùi thơm của hương ổi, xúc giác để cảm nhận cái lạnh của gió se, ngày thu như lan tỏa khắp không khí nơi vườn thôn, ngõ xóm. Có lẽ rằng, phải yêu thiên nhiên tự nhiên, gắn bó với mảnh đất nơi miền quê lắm thì Hữu Thỉnh mới viết được những vần thơ nhưng vậy?

“Phả” vốn là một động tác mạnh gợi một chiếc gì đó đột ngột, nó diễn tả cái vận tốc của gió, vừa diễn tả sự bất chợt trong cảm nhận. Một chiếc gì đó thật nhẹ nhàng, êm ái. Nó gợi tưởng tượng về hương ổi chín, về việc vận động của gió đưa hương. Hương ổi thơm như hòa quyện lại, luồn vào trong gió se. Một câu thơ ngắn mà chứa cả gió cả hương Câu thơ ngắn mà có cả gió cả hương. Những đặc trưng thu ấy chỉ tìm được ở những vùng quê miền Bắc, bởi vậy chỉ qua hai câu thơ, ta đã thấy tình cảm gắn bó với quê nhà ở trong nhà thơ. Ngày thu trong thơ Hữu Thỉnh không chỉ là là hương ổi, là gió se mà được xem là hình ảnh những màn sương sớm:

Sương chùng chình qua ngõ

Sương được miêu tả như một thực thể hữu hình có sự vận động – một sự vận động chậm rãi. Không chỉ có cảm nhận ngày thu bằng khứu giác, xúc giác mà giờ phía trên nhà thơ còn huy động cả thị giác để toàn tâm, toàn ý cảm nhận ngày thu về. Nghệ thuật và thẩm mỹ nhân hóa cùng với việc sử dụng từ láy khiến cho ngày thu như có ý chậm lại, ghé thăm vào cụ thể từng con phố, ngõ xóm nhỏ không muốn đi. Toàn bộ tạo thành một bức tranh thu nơi thôn quê yên ả, thanh thản. Nhà thơ đã đón nhận thu về bằng cả tấm lòng và tâm hồn mình. Những tín hiệu gây tuyệt hảo mới lạ bởi sự mong manh, mơ hồ, không rõ rệt. Phải vậy chăng mà nhà thơ, lúc đã cảm nhận những nét riêng của ngày thu, vẫn tồn tại dè dặt để thốt lên rằng:

Hình như thu đã về

Hai chữ “hình như” gợi ra một xúc cảm đầy mơ hồ, mong manh tương tự như một sự tự vấn lòng mình. Thế nhưng thực ra là một lời thông tin – một thông tin rất nhẹ nhàng, ý vị. Ngày thu giờ phía trên như xâm chiếm cả không khí, thời hạn. Bằng cái nhìn tinh xảo, nhạy cảm của một nhà thơ, chỉ với một khổ thơ với hai mươi tiếng đã để lại cho tất cả những người đọc biết bao rung động về khoảnh khắc giao mùa của đất trời thật ngỡ ngàng, quyến rũ nhưng cũng thật ấm cúng.

Thu trong thơ Hữu Thỉnh sâu lắng và nhẹ nhàng, nó vương vấn, thoảng qua mãi trong tâm hồn người đọc về một tiết thu ở đồng quê Bắc Bộ Có một chiếc gì thật êm, êm ả dịu dàng toát lên từ đoạn thơ ấy. Với việc sử dụng từ ngữ tinh xảo cùng với những liệu pháp nhân hóa, ẩn dụ, “Sang thu” đã thể hiện một bút pháp thẩm mỹ và nghệ thuật thanh, nhẹ, những rung động mang mác, bâng khuâng trong thơ Hữu Thỉnh lúc khắc họa thành công khoảnh khắc giao mùa của đất trời và những rung động của lòng người. Hơn cả cái khoảnh khắc giao mùa rung động lòng người ấy, là cả một tiếng lòng của một con người thiết tha yêu quê nhà, luôn luôn hướng về những gì thân thuộc, thân thiện nhất, một tiếng thu nồng nàn thiết tha.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)




2


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 2

Ngày thu mang đến cho tâm hồn con người những gì nhẹ nhàng và dịu êm nhất. Mùa của sự tĩnh lặng và những rung động thâm thúy nhất khơi gợi nhiều những suy nghĩ tâm tư rung động của mỗi nhà văn nhà thơ. Nếu như ngày thu đi vào thơ Nguyễn Khuyến bình dị, thân thiện; đi vào thơ Nguyễn Đình Thi là tiếng vọng từ nước nhà ngàn đời thì ngày thu của Hữu Thỉnh qua bài thơ “Sang thu” thật đẹp, thật nên thơ và trữ tình, và tấm lòng ở trong nhà thơ cũng thật duyên. Bài thơ đã phác họa thành công sự chuyển mùa kỳ diệu của đất trời và của lòng người đặc biệt quan trọng biệt qua khổ thơ:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió dịu.

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”

“Sang thu” là bài thơ ngũ ngôn của Hữu Thỉnh thể hiện một bút pháp thẩm mỹ và nghệ thuật thanh, nhẹ, tài hoa, diễn tả những cảm nhận, những rung động man mác, bâng khuâng của tác giả trước vẻ đẹp và sự thay đổi kì diệu của thiên nhiên tự nhiên trong buổi chớm thu. Đối tượng người tiêu dùng được cảm nhận là cảnh sắc ngày thu nơi đồng quê trên miền Bắc nước nhà ta. Khổ trện mở đầu cho bài thơ Sang thu là những cảm xúc khơi nguồn cảm hứng sáng tác của tác giả. Nếu như Xuân Diệu chính thức ngày thu với tín hiệu đầu thu là sắc “mơ phai” của lá được bàn tay tạo hóa “dệt” nên giữa muôn ngàn cây:

“Phía trên ngày thu tới, ngày thu tới

Với áo mơ phai dệt lá vàng.”

Tuy nhiên với Hữu Thỉnh là “hương ổi” của vườn quê dược “‘phả vào” trong làn gió thu se lạnh. Cái hương vị nồng nàn ấy nơi vườn nhà mà tuổi thơ mỗi chúng ta sẽ mang theo mãi trong tâm hồn, đi suốt cuộc đời:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió dịu.”

Câu thơ có hương vị ấm nồng của chớm thu ở một miền quê nhỏ .Tín hiệu trước hết để tác giả nhận ra ngày thu là “hương ổi”. Mùi hương quê nhà mộc mạc “phả” trong gió thoảng bay trong không khí .”Phả” là một động từ mang ý tác động được sử dụng như một cách xác minh sự xuất hiện của hơi thu trong không khí: “hương ổi”, một mùi hương không dễ nhận ra, bởi hương ổi không phải là một mùi mùi thơm ngào ngạt, nồng nàn mà chỉ là một mùi hương thoảng đưa êm dịu trong gió đầu thu, nhưng cũng đủ để thức tỉnh những cảm xúc trong tâm người.Cảm hứng bất chợt đến với nhà thơ: “bỗng nhận ra” -một sự bất thần mà như đã mong chờ sẵn từ lâu lắm .Câu thơ không chỉ là tả mà còn gợi liên tưởng đến màu vàng ươm , mùi thơm lựng , vị giòn, ngọt, chua chua nơi đầu lưỡi của trái ổi vườn quê.“Hương ổi” được hữu hình trong bài “Sang thu” là một chiếc mới trong thơ, đậm dà màu sắc dân dã của Hữu Thỉnh.

Không chỉ có cảm nhận ngày thu bằng khứu giác, xúc giác mà nhà thơ còn cảm nhận màn sương thu trong phút giao mùa. Màn sương hình như cũng muốn tận thưởng trọn vẹn khoảnh khắc vào thu nên chùng chình chưa muốn dời chân:

“Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”

Tác giả sử dụng thành công từ láy tượng hình “chùng chình” gợi xúc cảm về việc lưu luyến ngập ngừng, làm ta như thấy một sự sử dụng dằng, gợi cảnh thu sống động trong tĩnh lặng, thư thả, yên bình. “Chùng chình” là việc ngắt quãng uyển chuyển, hoạt động chầm chậm hay cũng chinh là việc rung động trong tâm hồn nhà thơ? Một chút ngỡ ngàng, một chút bâng khuâng, nhà thơ phát hiện ra vẻ đẹp rất riêng của không khí ngày thu. “Hình như” là một từ tình thái diễn tả tâm trạng của tác giả lúc phát hiện sự hiện hữu của ngày thu. Nếu những từ ngữ “bỗng nhận ra” biểu lộ cảm xúc ngạc nhiên thì hai chữ “hình như” thể hiện sự phỏng đoán một nét thu mơ hồ vừa chợt phát hiện và cảm nhận. Sự góp mặt của màn sương sáng sớm cùng với hương ổi đã làm cho nhà thơ giật mình thảng thốt.

Không phải là những hình ảnh đã trở nên ước lệ nữa mà là cụ thể thật mới mẻ, bất thần. Xưa nay, màu thu thường gắn sát với hình ảnh lá vàng rơi ngoài ngõ, lá khô kêu xào xạc… Và ta ngỡ như chỉ những sự vật ấy mới đó là Đặc điểm của ngày thu. Nhưng đến với “Sang thu” của Hữu Thỉnh, người đọc chợt nhận ra một làn hương ổi, một màn sương, một dòng sông, một đám mây, một tia nắng. Những sự vật thân thiện thế cũng làm ra những đường nét riêng của ngày thu Việt Nam và chính điều này đã làm ra sức mê hoặc của “Sang thu”.

Đoạn thơ mở đầu diễn biến mạch theo mạch cảm xúc tự nhiên của tác giả vào lúc sang thu.Nghệ thuật và thẩm mỹ nhân hóa và ẩn dụ, cách lựa chọn từ ngữ khá tinh xảo là những thành công của Hữu Thỉnh để lại dấu ấn đẹp và thâm thúy trong “Sang thu”. Cách sử dụng thể thơ ngũ ngôn thể hiện một cách cảm, cách nghĩ, cách diễn đạt mới mẻ, hàm ngọt ngào và lắng đọng và hồn nhiên. “Sang thu” là một tiếng lòng trang trải, gửi gắm, báo ngày thu của quê nhà nước nhà; một tiếng thu nồng hậu, thiết tha.

Bài thơ gợi cho ta tưởng tượng một bức tranh thiên nhiên tự nhiên xinh đẹp vào thời điểm giao mùa hạ – thu ở vùng nông thôn Bắc Bộ. Những câu thơ của Hữu Thỉnh như có một chút gì đó thâm trầm, kín mít, rất phù hợp với cách nghĩ, cách nói của nguời thôn quê. Bài thơ giúp ta cảm nhận được tình cảm thiết tha, tâm hồn tinh xảo ở trong nhà thơ giàu lòng yêu thiên nhiên tự nhiên ở trong nhà thơ.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

3


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 3

Cuối hạ, thu đến mang theo những cảm xúc bất chợt để lại trong tâm người những bồi hồi, xao xuyến về một ngày thu nồng nàn, êm ái. Ngày hạ đi để nhường chỗ cho nàng thu êm ả dịu dàng bước tới, sự chuyển mình giữa hai mùa thật nhẹ nhàng và ngập ngừng như lưu luyến, vấn vương một chiếc gì đó của thời đã qua. Khoảnh khắc ấy thật đẹp, nhưng vẫn không phải ai cũng đơn giản nhận thấy. Riêng nhà thơ Hữu Thỉnh thì khác, ông đã có một chiếc nhìn thật tinh tường, một cảm nhận thật sắc nét và một cách sống hòa phù hợp với thiên nhiên tự nhiên nên mới thậm chí vẽ lại bức tranh in dấu sự chuyển mình của đất trời qua bài thơ “Sang Thu” – linh hồn của cả bài thơ chỉ vẻn vẹn trong hai từ thế thôi, tuy vậy ý nghĩa thâm thúy chất chứa trong hai từ ngắn ngủi ấy lại tương đối nhiều. Và có lẽ những ý nghĩa đó, lại triệu tập nhiều hơn thế nữa vào khổ thơ đầu bài thơ:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”.

Dẫu biết rằng thời hạn bốn mùa luôn luôn luân chuyển hết xuân đến hạ, thu sang rồi đông tới, thế nhưng ta vẫn cảm thấy ngỡ ngàng lúc quên đi nhịp sống sôi động mỗi ngày mà lắng nghe tiếng ngày thu đi để cảm nhận thời khắc đặc biệt quan trọng bước chuyển mùa của thiên nhiên tự nhiên. Sang thu của Hữu Thỉnh giúp ta chiêm ngưỡng và ngắm nhìn lại những giây phút giao mùa tinh xảo đầy ý vị mà xưa nay nay ta hững hờ. Này là lúc hồn ta run lên những cảm nhận dung dị.

Chỉ với bốn câu thơ ngắn mở đầu, Hữu Thỉnh đã mang đến cho chúng ta những cảm nhận thâm thúy về thiên nhiên tự nhiên. Những tín hiệu của ngày thu với những nét phác họa tài hoa: hương ổi, gió se, sương chùng chình giản dị mà hiện lên đầy quyến rũ. Không phải là sắc “mơ phai” hay hình ảnh “con nai vàng ngơ ngác” mà là hương ổi thân quen nơi vườn mẹ đã thức tỉnh những giác quan tinh xảo nhất ở trong nhà thơ:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se”

Từ “bỗng” được gieo lên trong niềm ngỡ ngàng, ngạc nhiên. Từ lúc nào nhỉ, thu về? Toàn bộ đến với tác giả nhẹ nhàng, mà đột ngột quá, thu về với đất trời quê nhà, với lòng người mà không hề báo trước. Để rồi trong giây phút ngỡ ngàng ấy, nhà thơ mới chợt nhận ra hương ổi. Vì sao lại là hương ổi mà không phải là những hương vị khác? Người ta thậm chí đưa vào bài thơ về ngày thu những hương vị ngọt ngào của ngô đồng, cốm xanh, hoa ngâu,… nhưng Hữu Thỉnh thì không. Giữa tiết trời cuối hạ đầu thu, ông nhận ra hương vị chua chua, ngòn ngọt của những quả ổi chín vàng ươm.

Hương ổi, thứ mùi thơm quê mùa, dân dã. Hương ổi không nồng nàn. Này là thứ hương dìu dịu, nhè nhẹ. Hương vị ấy đơn sơ, mộc mạc, đồng nội, rất quen thuộc của quê nhà. Thế mà ít ai nhận ra sự mê hoặc của nó. Bằng cảm nhận tinh xảo, bằng khứu giác, thị giác, nhà thơ đã chợt nhận ra dấu hiệu của thiên nhiên tự nhiên lúc ngày thu lại về. Chúng ta thật sự rung động trước cái “bỗng nhận ra” ấy của tác giả. Có lẽ rằng nhà thơ phải gắn bó với thiên nhiên tự nhiên, với quê nhà lắm nên mới có được sự cảm nhận tinh xảo và nhạy cảm như vậy!

Dấu hiệu của sự chuyển mùa còn được thể hiện qua ngọn gió se mang theo hương ổi chín. Gió se là một làn gió nhẹ, mang chút hơi lạnh, còn được gọi là gió heo may. Ngọn gió se se lạnh, se se thổi, thổi vào cảnh vật, thổi vào lòng người một xúc cảm mơn man, xao xuyến. Từ “phả” được sử dụng trong câu thơ mới rất dị làm sao! “Phả” là một động tác mạnh gợi một chiếc gì đó đột ngột. Nó diễn tả được vận tốc của gió, vừa thêm phần thể hiện sự bất chợt trong cảm nhận: hương ổi có sẵn mà chẳng ai nhận ra, thế mà Hữu Thỉnh đã bất chợt nhận ra và xao xuyến trước cái hương đồng gió nội ấy.

Câu thơ ngắn mà có cả gió cả hương. Hương là hương ổi, gió là gió se. Phía trên là những nét riêng của ngày thu vùng đồi trung du miền Bắc. Gợi được như vậy hẳn cái tình quê của Hữu Thỉnh phải đậm đà lắm. Câu thơ: “Bỗng nhận ra hương ổi. Phả vào trong gió se” còn tồn tại cái xúc cảm ngỡ ngàng bồn chồn: bỗng nhận ra. Nhận ra hương ổi tương tự như một sự phát hiện nhưng ở phía trên là phát hiện ra mùi hương vẫn vương vấn mà xưa nay nay con người hờ hững. Chính vì sự phát hiện ra cái thân thiện xung quanh mình cho nên con người mới có xúc cảm ngỡ ngàng đôi chút bồn chồn ấy. Không chỉ có có “hương ổi’ trong “gió se” mà tiết trời sang thu còn tồn tại hình ảnh:

“Sương chùng chình qua ngõ”

Một hình ảnh đầy tuyệt hảo. Sương được cảm nhận như một thực thể hữu hình có sự vận động – một sự vận động chậm rãi. Từ chùng chình gợi lên nhiều liên tưởng. Tác giả nhân hóa làn sương nhằm mục đích diễn tả sự cố ý đi chậm trễ của nó lúc hoạt động. Nó bay qua ngõ, giăng bắc và giậu rào, vào hàng cây khô trước ngõ đầu thôn, làm ta như thấy một sự sử dụng dằng, gợi cảnh thu sống động trong tĩnh lặng, thư thả yên bình. Nó có cái vẻ duyên dáng, yểu điệu của một làn sương, một hình bóng của thiếu nữ hay của một người đàn bà nào đấy. Đâu phải có thế, cái hay của từ láy “chùng chình” được xem là gợi tâm trạng sương dềnh dàng hay lòng người đang tư lự, hay tâm trạng của tác giả cũng “chùng chình”?.

Khổ thơ thứ nhất khép lại bằng câu thơ “Hình như thu đã về”. Từ “hình như” không Có nghĩa là không khỏe mạnh, mà là thể hiện cái ngỡ ngàng, ngạc nhiên và có chút bâng khuâng. Từ ngọn gió se mang theo hương ổi thơm chín, vàng ươm đến cái duyên dáng, yểu điệu của một làn sương cứ chùng chình không vội vàng trước ngõ, tác giả đã nhận được dần nhận ra sự chuyển mình nhẹ nhàng nhưng khá rõ rệt của tiết trời và thiên nhiên tự nhiên trong khoảnh khắc giao mùa bằng đôi thị giác tinh xảo và tâm hồn nhạy cảm của một thi sĩ yêu thiên nhiên tự nhiên, gắn bó với cuộc sống thường ngày nơi làng quê.

Khổ thơ ngắn mà đã để lại cho ta biết bao rung động. Ta như cảm thấy một hồn quê, một tình quê đi về trong câu chữ làm lòng ta ấm cúng. Hình ảnh quê nhà như càng thêm thân thiện, yêu mến.

Ngày thu lặng lẽ và nhẹ nhàng. Những hình ảnh thơ cứ vương vấn mãi trong hồn. Có một chiếc gì thật êm, êm ả dịu dàng toát lên từ đoạn thơ ấy. Quả thực ta thấy lòng thanh thản vô cùng và lại vô cùng nôn nao nhớ đến những miền quê xa vắng trong nắng thu lúc đọc mấy câu thơ của Hữu Thỉnh.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

4


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 4

“Sang thu” là một bài thơ xuất sắc của Hữu Thỉnh. Khổ thơ mở đầu bài thơ đã để lại cho tất cả những người đọc những cảm nhận thâm thúy:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”.

Từ “bỗng” đã thể hiện được sự ngạc nhiên, bất thần của tác giả. Chữ “bỗng” được tác giả đặt ở đầu bài thơ như để đánh động mọi giác quan, mọi cảm nhận của người hâm mộ để nhận ra sự chuyển mình của trời đất. Và vào khoảnh khắc ấy hương ổi vừa ngọt ngào vừa nồng nàn đã thức tỉnh giác quan của thi nhân. Ổi phải chín đến nhường nào, thơm ngon đến nhường nào thì mùi hương của nó mới đủ “phả vào trong gió se”.

Mùi hương ấy đã lan tỏa trong cái rét nhè nhẹ của đất trời, tạo thành một hương ổi ngọt ngào, thanh mát. Nhận ra hương ổi tương tự như một sự phát hiện nhưng ở phía trên là phát hiện ra mùi hương vẫn vương vấn mà xưa nay nay con người hờ hững. Chính vì sự phát hiện ra cái thân thiện xung quanh mình cho nên con người mới có xúc cảm ngỡ ngàng đôi chút bồn chồn ấy.

Phân tích khổ thơ trước hết trong bài thơ Sang thu của Hữu ThỉnhTiếp nối những tín hiệu của ngày thu là hình ảnh: “sương chùng chình qua ngõ”. Sương trong câu thơ của Hữu Thỉnh được cảm nhận như một thực thể hữu hình có sự vận động chậm rãi. Từ láy “chùng chình” khiến cho người đọc liên tưởng đến sự thư thả, yên bình trong cái tĩnh lặng của thiên nhiên tự nhiên. Hình ảnh sương chùng chình qua ngõ cùng với hương ổi phả vào trong gió se là những hình ảnh ngày thu ở thôn quê êm ả thanh thản.

Như vậy, thu đến đã được cảm nhận bằng cả khứu giác và thị giác. Thắc mắc có vẻ dè dặt: “Hình như thu đã về” nhưng thật ra là một lời thông tin rất nhẹ nhàng rằng thu đang đi tới với toàn bộ chúng ta. Câu thơ không phải là một lời xác minh hay một tiếng reo vui mà nó mang chút gì đó thâm trầm, kín mít của người dân thôn quê.

Chỉ bốn câu thơ nhưng lại để trong tâm người đọc biết bao rung động. Bốn câu thơ còn chứa đựng trong này là bức tranh thiên nhiên tự nhiên thôn quê lúc thu về. Điều này đã khiến cho đoạn thơ càng trở nên thân thiện, thân thuộc.

Bằng nét vẽ gợi tả, Hữu Thỉnh đã giúp người đọc cảm nhận được sự chuyển mình của ngày thu. Đồng thời cùng lúc qua phía trên người đọc cũng thấy được thời gian làm việc quan sát tinh xảo, ngòi bút miêu tả rất dị của tác giả. Chính điều đó đã thêm phần làm ra thành công và tạo vị trí trong tâm người hâm mộ.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

5


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 5

Hữu Thỉnh là một nhà thơ viết nhiều và hay viết nhiều về con người và cuộc sống thường ngày thiên nhiên tự nhiên. “Sang thu” là một tác phẩm tiêu biểu viết về ngày thu của ông. Bài thơ không chỉ là có hình ảnh thiên nhiên tự nhiên sang thu mà còn tồn tại bóng dáng con người trước ngày thu cuộc đời.

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”.

Sự thay đổi đất trời lúc sang thu hoặc tín hiệu sang thu (làn gió se) mang theo “hương ổi” nhà thơ ngỡ ngàng bâng khuâng xao xuyến trước vẻ đẹp của thiên nhiên tự nhiên trong khoảnh khắc giao mùa (“bỗng”, “hình như”).

Những biến chuyển trong không khí lúc sang thu được nhà thơ cảm nhận bằng nhiều giác quan và sự rung động tinh xảo. “Hương ổi” lan vào không khí phả vào gió se, động từ “phả” là nét diệu kỳ của hương ổi, mùi hương ổi lan tỏa vào trong gió với một không khí rộng. “Sương đầu thu” giăng mắc nhẹ nhàng hoạt động chầm chậm nơi ngõ xóm, tác giả đã sử dụng thẩm mỹ và nghệ thuật nhân hóa rất diệu kỳ qua động từ “chùng chình”. “Dòng sông” trôi thanh thản gợi vẻ êm dịu của bức tranh thiên nhiên tự nhiên; những cánh chim chính thức vội vã, tác giả đã sử dụng thẩm mỹ và nghệ thuật nhân hóa kết phù hợp với thẩm mỹ và nghệ thuật đối và những từ láy đã mở ra một không khí cao rộng, khoáng đãng.

Cảm hứng giao mùa được diễn tả thú vị qua đám mây mùa hạ “vắt nửa mình sang thu” phía trên là hình ảnh sáng tạo, rất dị và tạo nét riêng cho tác phẩm. Có lẽ ngày thu đang tới ngõ xóm báo hiệu ngày thu đang tới rất gần. Nắng cuối hạ vẫn tồn tại nồng, còn sáng nhưng nhạt dần. Những cơn mưa cũng vơi bớt, tiếng sấm cũng không hề bất thần. Tác giả sử dụng từ ngữ vô cùng tinh xảo qua từ “vẫn tồn tại bao nhiêu”, “vơi dần”, “cũng bớt”. Hình ảnh sương thu chùng chình nơi ngõ xóm gợi liên tưởng con người bâng khuâng xao xuyến bịn rịn trước ngày thu của cuộc đời.

Lúc sang thu bớt đi tiếng sấm bất thần. Cũng thậm chí hiểu hình ảnh hàng cây đứng tuổi không biến thành bất thần, giật mình bởi tiếng sấm nữa. Với hình ảnh có giá trị tả thực về hình tượng thiên nhiên tự nhiên này nhà thơ muốn gửi gắm suy ngẫm của tôi: Lúc con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những vang động của cuộc đời.

Với cách sử dụng từ ngữ rất dị, cảm nhận tinh xảo thâm thúy, hình ảnh thơ đẹp, từ ngữ tinh xảo giọng thơ êm đềm. Sang thu thể hiện cảm nhận tinh xảo của những chuyển biến nhẹ nhàng của khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu của miền Bắc. Qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên tự nhiên gắn bó với quê nhà của tác giả và triết lí về con người và cuộc đời.

Sang thu là một bài thơ diệu kỳ viết về thời điểm chuyển mùa từ cuối hạ sang đầu thu. Bài thơ vừa thể hiện tài năng sự cảm nhận tinh xảo của tình yêu đồng thời cùng lúc thể hiện tình cảm ở trong nhà thơ với thiên nhiên tự nhiên ngày thu. Đọc bài thơ chúng ta càng yêu hơn ngày thu thiết tha nồng hậu của quê nhà.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

6


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 6

Ngày thu một trong bốn mùa trong năm, đã đi vào rất nhiều tác phẩm thi ca nổi tiếng. Được những thi nhân ưu tiên đặt cho biệt danh nàng thu. Trong số đó có nhà thơ Hữu Thỉnh. Bằng cái nhìn mộc mạc chân thực của tôi Hữu Thỉnh đã tạo thành một Sang thu đầy bất thần và quyến rũ. Trong số đó có khổ thơ trước hết:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”

Ngày thu được nghe đến là một trong những mùa đẹp tuyệt vời nhất trong năm. Nó không tồn tại cái nắng oi ả của mùa hẹ, cái lúc nào cũng ẩm ướt của ngày mùa đông hay đỏng đảnh của ngày xuân, ngày thu bình dị và thân quen đến lạ. Có rất nhiều thi nhân đã tìm tới ngày thu như một điểm gặp mặt tuy nhiên hay nhất và thân thiện nhất thì không thể không nhắc đến Sang thu ở trong nhà thơ Hữu Thỉnh.

Từ “Bỗng” mở ra ở đầu bài thơ như một chiếc giật mình đầy bất thần. Sở dĩ tác giả đặt từ bỗng ngay đầu bài là có dụng ý thẩm mỹ và nghệ thuật khác. Trong cái chuyển mình của trời đất mọi giác quan đều phải nghiêng mình đánh động. Này là mùi hương ổi nhẹ nhàng và tinh xảo. Ngày thu đến không phải đưa tới từ không khí mà chính thức từ khứu giác. Không biết hương ổi đã ủ chín từ lúc nào lặng lẽ tỏa hương tự lúc nào nhưng vào khoảnh khắc này nó đã vươn mình thức tỉnh sự chuyển mình của không khí và giác quan của thi nhân. Mùi thơm ấy mạnh tới nỗi nó trở nên ngào ngạt phả vào gió se. Thứ mùi thơm đó quyến rũ, nồng nàn đến nhường nào mới đủ sức lan tỏa trong một không gian gian rộng lớn đến vậy.

Gió se ở phía trên là gió se lạng heo may mỗi dịp đầu thu đến nó khiến cho gai gai nơi cánh tay. Nếu như nhà thơ Xuân Diệu đã từng có những câu từ mạnh mẽ và tự tin để miêu tả luồng gió se “Những luồng run rẩy rung rinh lá”. Thì gió thu trong thơ Hữu Thỉnh lại rất đỗi êm ái êm ả dịu dàng. Để miêu tả về những làn sương thu nhà thơ cũng sử dụng những câu chữ vô cùng tinh xảo:

“Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”

Từ láy “chùng chình” mang nét gợi hình đầy cảm xúc. Chùng chình ở phía trên nghĩa là chậm trễ, nhà thơ đã khôn khéo nhân hóa hình ảnh sương như những đứa trẻ tinh nghịch náu mình trong ngõ, chùng chình chẳng muốn xuất hiện thêm.

Bằng ấy thứ cảm nhận đã mang nhà thơ đến với một nhận định mơ hồ “hình như thu đã về”. Từ hình như là một câu xác minh mơ hồ không dám chắc. Nhà thơ cũng cảm thấy giật mình trước sự việc thay đổi ngỡ ngàng của thời hạn và không khí. Giữa cái khoảnh khắc giao hòa chuyển mình vĩ đại ấy thi nhân vẫn tồn tại đang lâng lâng huyền ảo.

Thậm chí nói khổ thơ trước hết của bài Sang thu là một cảm nhận vô cùng tinh xảo ở trong nhà thơ về việc chuyển biến của đất trời. Khổ thơ đã tạo thành một điểm vượt trội một nét chấm phá rất dị trong những vần thơ diễn tả về thu tinh xảo và đẹp tuyệt vời nhất.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

7


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 7

Khổ thơ trước hết của bài thơ “Sang thu” đặc biệt quan trọng êm ả dịu dàng tinh xảo, nó diễn tả những thay đổi tinh vi của đất trời và lòng người trong thời khác giao mùa được mong chờ rất nhiều trong năm.

“Sang thu” là một áng thơ xinh xắn dâng tặng Nàng Thu của một thi nhân – một thi nhân yêu quý ngày thu như bao thi nhân khác – Hữu Thỉnh. Bài thơ có khổ thơ mở đầu thật hay:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”.

Những câu thơ mở đầu bài thơ giản dị đến bất thần:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se”.

“Bỗng” là tự nhiên, là bất thần, bất chợt. Đặt chữ “bỗng” ở đầu khổ thơ, đầu bài thơ để toàn bộ giác quan của ta được đánh động, phải giật mình mà ghi chú đón nhận mọi thay đổi của đất trời. Đổi khác trước hết thu hút sự ghi chú ở trong nhà thơ là mùi hương nồng nàn của trái ổi chín thơm lừng. Ổi đã chính thức ủ mình để chín tự lúc nào và cũng lặng lẽ toả hương tự lúc nào nhưng vào khoảnh khắc này hương ổi mới đủ nồng nàn thức tỉnh giác quan của thi nhân. Mùi thơm ấy rất mạnh, rất nồng nàn, ngào ngạt có vậy mới “phả vào trong gió se”. Ổi phải chín đến nhường nào, thơm ngon đến nhường nào mùi thơm của nó mới đủ mạnh để tạo ra một sự lan toả như vậy trong không khí.

Thứ mùi thơm ấy lại lan toả trong làn gió se nhè nhẹ ren rét. “Gió se” là gió heo may, chúng đến với nhân gian vào mỗi dịp đầu thu làm tẽ tê, gai gai những cánh tay trần thướt tha. Trước Cách mạng, Xuân Diệu đã từng mang gió se đến cho tất cả những người đọc với những thoáng rùng mình ớn lạnh: “Những luồng run rẩy rung rinh lá”. Nhưng câu thơ của Hữu Thình lại dắt ngày thu đến bên ta êm ái, êm ả dịu dàng biết bao. Viết về những làn sương ngày thu, nhà thợ cũng đều có cách viết thật duyên dáng: “Sương chùng chình qua ngõ”. “Chùng chình” là cố ý làm chậm lại. Thủ pháp nhân hoá đã biến sương thành những cô bé xíu, cậu bé xíu nghịch ngợm đung đưa náu mình trong ngõ xóm, chùng chình chẳng muốn tan đi.

Làng quê yêu mến dìu bước đi thi nhân đi từ hương ổi đến gió se… Rồi lúc lạc giữa làn mây sớm chùng chình thì nhà thơ không nén nổi niềm xúc động, ông khe khẽ thì thầm: “Hình như thu đã về”. Từ “hình như” diễn tả tâm trạng ngỡ ngàng do dự rất tinh xảo ở trong nhà thơ lúc ngỡ ngàng nhận ra “thu đã về”.

Khổ thơ trước hết của bài thơ “Sang thu” đặc biệt quan trọng êm ả dịu dàng tinh xảo, nó diễn tả những thay đổi tinh vi của đất trời và lòng người trong thời khắc giao mùa được mong chờ rất nhiều trong năm: từ hạ chuyển sang thu. Khổ thơ đã thêm phần quan trọng tạo thành bài thơ “Sang thu”, một áng thơ thu duyên dáng và tài tình trong thi đề ngày thu quen thuộc của văn học Việt Nam.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

8


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 8

Là người con của quê nhà Vĩnh Phúc, Hữu Thỉnh đã ghi tạc vào lòng người những vần thơ thiết tha, rung động tâm hồn bao người với đề tài ngày thu quen thuộc. Tuy nhiên, giữa ông và những nhà thơ khác vẫn có những nét riêng lẻ. Này là cách cảm nhận đầy tinh xảo về việc chuyển mình của đất trời lúc bước sang thu qua bài thơ “Sang thu” được sáng tác năm 1977. Dòng cảm xúc trước hết được tái hiện sắc nét qua khổ thơ thứ nhất:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về.”

Phía trên thậm chí được xem là khổ thơ hay và để lại dấu ấn sâu đậm cho từng ai lúc đọc “Sang thu”. Đất trời chuyển mình, mỗi năm có bốn mùa rõ rệt: xuân, hạ, thu, đông. Mùa nào cũng từng từng một lần được đặt chân đến mảnh đất của thơ ca Việt Nam. Ấy vậy mà thi nhân vẫn luôn luôn dành sự ưu tiên cho ngày thu dịu nhẹ. Nhà thơ Nguyễn Khuyến đã từng xác minh tên tuổi của tôi với ba bài thơ: “Thu vịnh”, “Thu điếu” và “Thu ẩm”. Hay ông hoàng thơ tình – Xuân Diệu cũng từng từng gửi gắm tình cảm của tôi qua “Phía trên ngày thu tới” và còn cả Lưu Trọng Lư với “Tiếng thu”. Mỗi sáng tác lại là một cảm nhận, một cách nhìn riêng lẻ. Với Hữu Thỉnh ngày thu của ông được hé mở cùng những nét vẽ đậm sắc màu của vùng đồng bằng Bắc Bộ:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se”

Hương ổi có lẽ đã quá thân quen với những người con của làng quê Việt Nam. Thân quen là thế nhưng rồi vô tình người ta lại vô tình quên khuấy nó để rồi trong khoảnh khắc giao mùa mới bất giác nhận ra. “Bỗng” rồi “phả”, hai động từ được đặt trực tiếp ở đầu câu như một sự phối hợp tuyệt vời nhất, cùng nhau viết lên tâm trạng ở trong nhà thơ. Phải chăng này là sự ngỡ ngàng, bồn chồn lúc bất chợt nhận ra tín hiệu của ngày thu? Động từ “phả” dường như đang triệu tập làm bật lên mùi thơm nồng nàn từ vườn ổi chín lan tỏa rộng khắp, hòa cùng gió se – gió hơi lạnh và khô, chạm tới khứu giác ở trong nhà thơ. Ông như đang mở rộng lòng mình để kịp đón nhận và tận thưởng hết sự chính thức nhẹ nhàng của một ngày thu nơi đồng bằng Bắc Bộ. Không chỉ có có hương ổi hay gió thu mà trong dòng cảm nhận về những tín hiệu trước hết được xem là sương thu:

“Sương chùng chình qua ngõ”

Câu thơ như khoác trên mình một diện mạo mới qua thẩm mỹ và nghệ thuật nhân hóa “chùng chình”. Đọc đến phía trên ta mới cảm nhận hết được nét đẹp của tiết trời chớm thu. Sương vẫn hoạt động chậm rãi, từ từ như cô nàng còn rụt rè, e ngại điều gì đó. Đường làng được xung quanh bởi một màn sương mờ ảo, cảnh vật yên tĩnh không thấy ở đâu bất kì một “vết nứt” nào. Từ đó gợi mở về một làng quê trong cuộc sống thường ngày bình yên, tĩnh lặng, cảnh vật thì lung linh, huyền ảo và cũng thật dân dã.

Có hương ổi, có gió se, có sương thế nhưng toàn bộ đang trong sự vận động vô cùng chậm rãi. Mọi thứ cứ mơ hồ như vậy khiến cho lòng người cũng dấy lên một chút gì đó mơ hồ, lưỡng lự:

“Hình như thu đã về”

Dường như câu thơ lại là một thắc mắc tác giả tự đề ra để chất vấn lòng mình: thu đã về hay chưa? Thu về từ lúc nào, từ đâu? Ông đang rớt vào lòng không tin. Đó đó là một chút bồn chồn đậm màu thi sĩ lúc cảm nhận thời khắc đất trời chuyển mình sang thu.

Khác với Hữu Thỉnh, Xuân Diệu lại có cái nhìn rất mạnh mẽ và tự tin trước sự việc khởi đầu của ngày thu: “Phía trên ngày thu tới, ngày thu tới”. Tuy rằng không mạnh mẽ và tự tin như Xuân Diệu nhưng cái do dự, ngập ngừng của Hữu Thỉnh lại rất hay bởi cảm nhận của ông là cảm nhận thâm trầm và kín mít vô cùng. Từ cảm nhận tinh xảo ấy, phải chăng hương ổi, gió se, sương thu đang trở thành cái riêng lẻ của ngày thu? Tuy đã cảm được nhưng vẫn không hề khỏe mạnh và có lẽ thu đang tới rồi nhưng chưa trọn vẹn rõ rệt.

Khổ thơ với kết cấu ngắn gọn chỉ với hai mươi chữ nhưng đã để lại sâu đậm trong tâm bạn đọc biết bao rung cảm về một hồn quê nơi đồng bằng Bắc Bộ đã làm ấm lòng người. Qua phía trên được xem là một phát hiện về những tín hiệu tiêu biểu và đặc trưng lúc mới chớm ngày thu cùng tâm trạng ngỡ ngàng bồn chồn rất thi sĩ ở trong nhà thơ.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

9


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 9

Trong dòng thơ ca cách mạng Việt Nam, Hữu Thỉnh là một tiếng thơ khá rất dị. Ông sinh ra ở vùng quê Vĩnh Phúc, gia nhập quân đội năm 1963 rồi trở thành một cán bộ văn hóa truyền thống, tuyên huấn trong quân đội. Sáng tác của ông phần nhiều viết về cuộc sống thường ngày nông thôn, về ngày thu quê nhà. Trong số đó, bài thơ Sang thu được ông viết vào năm 1977, in trong tập thơ “Từ chiến hào đến thành phố”. Bài thơ đã diễn tả thật tinh xảo sự thay đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu, từ đó, thể hiện trái tim yêu thiên nhiên tự nhiên, yêu quê nhà nước nhà sâu đậm của tác giả. Khổ đầu bài thơ mở ra một không khí bình dị mà huyền ảo của buổi giao mùa:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về…”

Khổ thơ trước hết này nằm trong chỉnh thể bài thơ tuân theo thể thơ 5 chữ, gồm ba khổ thơ ngắn gọn, như ba bức tranh lựa chọn về khoảnh khắc sang thu. Trong số đó, bức tranh trước hết là những xao xuyến rung động tinh khôi nhất của lòng người trước những vẻ đẹp thiên nhiên tự nhiên giao mùa.

“Bỗng nhận ra hương ổi”- Câu thơ như một lời thốt lên đầy cảm xúc và bất thần của người nghệ sỹ trước một phát hiện mà ông cảm thấy vô cùng thú vị.Phát hiện đó được cảm nhận bằng khứu giác. Này là một mùi hương thoảng trong không khí, “hương ổi”! Tuổi thơ của tác giả hẳn gắn sát với mùi hương ngọt ngào này. Lúc thu đến cũng là mùa ổi chín, trên khắp những khu vườn ổi của quê nhà Vĩnh Phúc, quả chính thức chín ngọt ngào, hương bay lan tỏa khiến cho lòng người rộn ràng hơn. Viết về ngày thu thì sẽ có nhiều tác phẩm thơ không giống nhau, với những cảm nhận không giống nhau, và với Hữu Thỉnh, ông đem vào thơ mình những điều rất thật, rất đẹp của quê nhà. Trong nốt nhạc mở đầu của bài ca Sang thu này, từ “bỗng” cũng đóng một vai trò quan trọng. Từ này mở đầu câu thơ, cũng là từ thể hiện sự đột ngột, như reo vui, như tiếp nhận hương ổi thân thương đang trở lại cùng nàng thu… Chỉ với câu thơ ngắn gọn, thi nhân đã mang đến một không khí bâng khuâng thơm ngát và những cảm xúc xao xuyến nao nức trước hết.

Bút pháp thơ tài hoa của Hữu Thình trong khổ thơ đầu còn được thể hiện trong cách sử dụng từ của ông: “Phả vào trong gió se”. Động từ phảxuất hiện để tả mùi hương ổi chín đang chiếm lấy không khí.Phảcó nghĩa là nồng nàn, là đậm đà lúc mùi hương đặc trưng của ngày thu ùa đến. Qua động từ này, người đọc cảm nhận được một cách rõ rệt hương ổi.Đặc biệt quan trọng lúc nó quấn quýt với ngọn “gió se”. Đến phía trên thì phong cảnh thiên nhiên tự nhiên lại được chuyển qua cảm nhận bằng một giác quan khác, là xúc giác: khí trời thoáng mát, ngọn gió heo may đem cái se sắt từ đâu về phía trên. Thời tiết dịu đi sẽ khiến cho tâm hồn con người ngọt ngào và lắng đọng mà thưởng thức hương thu. Và ta như thầm hỏi rằng: hương ổi đem ngọn gió se lạnh về, hay là gió thu giục ổi mau chin thơm trên cành. Hữu Thỉnh đã vừa đặc tả được mùi thơm, vừa gợi ra biến chuyển thời tiết, này là tính đa nghĩa và biểu cảm trong thơ ông, một nhà thơ rất thành công lúc viết về những nét xinh làng quê. Nói đến việc thu sang, thì dấu hiệu của đất trời còn ở những làn sương nhẹ nhàng:

Sương chùng chình qua ngõ.

Mỗi sáng sớm sớm, hay lúc chiều buông, phong cảnh xóm làng đột nhiên trở nên mờ ảo, bời này là lúc sương mù chứa đựng, giăng mắc trên những khu vườn, những hàng rào, cánh đồng hay dòng sông, tạo thành vẻ đẹp huyền diệu tuyệt vời, lay động lòng người với bao suy tư, xúc cảm. Từ láy “chùng chình” ít lúc thấy xuất hiện trong thơ để tả cảnh vật. Thì ở phía trên nhà thơ đã đặt nó vào ngữ cảnh câu thơ tả thu sang, để nhân hóa màn sương kia. Sương như ngập ngừng, chậm rãi, nửa muốn đến, nửa không, tương tự như những bước đi trước hết của nàng thu ngập ngừng, e thẹn. Thử liên hệ trong thơ ca Việt Nam, khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu cũng từng được nhiều nhà thơ miêu tả. Trong số đó, nhà thơ Xuân Diệu cũng từng viết:

Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ

Non xa khởi sự nhạt sương mờ…

(Phía trên ngày thu tới)

Hai nhà thơ gặp nhau trong cảm xúc thu, với áng sương mờ chính thức giăng phủ lên cảnh vật, khiến cho tâm hồn thi sĩ tràn trề những ưu tư man mác. Bởi ngày thu vốn là mùa của thơ ca, mùa của nhớ nhung và hoài cảm. Và bức tranh thu đẹp từng khoảnh khắc trong những nét bút của người nghệ sỹ yêu thiên nhiên tự nhiên. Thế đấy, với hương ổi, với gió se, với sương mờ… nhà thơ đã khắc họa những biến chuyển tinh xảo nhất của bức tranh thiên nhiên tự nhiên trong thời khắc chuyển mùa. Và trong niềm xao xuyến, ông lại hạ xuống một thắc mắc tu từ như đoán định:

Hình như thu đã về…

Đã gọi là thắc mắc tu từ thi chẳng cần câu vấn đáp, bởi bạn dạng thân thắc mắc đã là lời xác minh, là tiếng vấn đáp.Sự tinh xảo của Hữu Thỉnh thể hiện trong cách sử dụng từ “Hình như”, cũng chính vì thu không hẳn đang đi tới đâu. Phía trên chỉ là những dấu hiệu trước hết. Mùa hạ vẫn đang hiện diện, nhưng dấu chân ngày thu thì dần rõ rệt. Nhấn mạnh cái ý chuyển mùa này, nhà thơ giúp cho tất cả những người đọc hiểu sâu thêm ý thơ vốn rất đẹp của ông.

Bài thơ Sang thu nói tóm gọn và khổ thơ đầu nói riêng đã sử dụng thể thơ năm chữ với một lối viết rất hàm súc và lựa chọn kỹ đến từng từ ngữ. Hình ảnh thơ vô cùng bình dị nhưng lại mang một vẻ đẹp rung động lòng người. Bức tranh phong cảnh đã được nhà thơ vẽ lên bằng một thẩm mỹ và nghệ thuật ngôn từ điêu luyện, để từ đó, chúng ta thêm yêu mến cảnh sắc quê nhà lúc ngày thu sắp về.

Khổ thơ đầu của bài thơ Sang thu vốn là một khúc nhạc dạo đầu cho tất cả một bạn dạng tình ca ngày thu. Khúc dạo đầu ấy thật ngắn gọn nhưng thật rất dị: Hữu Thỉnh đã đi từ sự chuyển biến của đất trời báo hiệu thu sang, mà thể hiện sự ngỡ ngàng, cảm xúc bâng khuâng trong khoảnh khắc giao mùa. Sự tinh xảo trong cảm nhận và sự nồng nàn trong tình yêu thiên nhiên tự nhiên không chỉ là thể hiện trong khổ thơ đầu, mà nó cũng là màu sắc chủ đạo của cả bài Sang thu tuyệt hay này.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

10


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 10

Sang thu là bài thơ cảm nhận đầy tinh xảo sự chuyển mình của thiên nhiên tự nhiên từ mùa hạ sang ngày thu. Sự sôi động, sôi động nhường chỗ cho nàng thu nhẹ nhàng, êm ái.

Bài thơ Sang thu chỉ gồm 3 khổ thơ ngắn nhưng Hữu Thỉnh giúp người đọc cảm nhận được vẻ đẹp tự nhiên trong thời khắc chuyển mùa.

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”.

Động từ “bỗng” được sử dụng ngay từ trên đầu câu cho thấy sự đột ngột, bất thần làm cho tất cả những người ta phải giật mình ghi chú ngày thu đang tới rất gần. Lan tỏa trong không khí là mùi ổi chín, ổi chín từ một khi mà phả mạnh vào trong gió se. “Phả” là động từ mạnh thể hiện mùi thơm ngào ngạt , tác giả giúp cho tất cả những người đọc cảm nhận được nhiều giác quan hơn về sắc thái của ổi như mùi thơm, màu vàng, kết phù hợp với cái se lạnh nhè nhẹ của ngày thu, toàn bộ khiến cho lòng người bồi hồi, xao xuyến.

Chính thức vào ngày thu nên sương xuất hiện nhiều hơn thế nữa, nhưng sương của tác giả không phải thông thường lúc “chùng chình qua ngõ”, từ chùng chình đã được tác giả nhân hóa thể hiện vóc dáng của con người này là sự chậm rãi, khoan thai chứ không hề vội vã.

Từ xúc cảm giật mình lúc “bỗng” nhận ra thu đang về đến xúc cảm “hình như”, tác giả thể hiện sự phán đoán mơ hồ về ngày thu đang về. Nếu như trong khổ trước hết chỉ là xúc cảm mơ hồ về ngày thu thì trong khổ thơ thứ 2 Hữu Thỉnh đã có sự cảm nhận rõ ràng hơn về việc chuyển biến của đất trời từ hạ sang thu.

Chỉ với một khổ thơ ngắn gọn đã làm cho tất cả những người đọc có biết bao rung cảm về cảnh vật thiên nhiên tự nhiên trong thời khắc chuyển mùa, này là những hình ảnh thân thiện, thân quen của vùng quê.

Ngày thu lặng lẽ trôi thật nhẹ nhàng và thân thiện. Hình ảnh bức tranh thiên nhiên tự nhiên xinh đẹp được tác giả cảm nhận bằng nhiều giác quan càng làm cho ngày thu của Hữu Thỉnh thật rất dị và nhiều sắc màu.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

11


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 11

Xuân, hạ, thu, đông – bốn mùa trôi qua đang trở thành đề tài quen thuộc cho biết thêm bao tác phẩm văn thơ và cũng là nguồn thi cảm vô tận của nhiều thi nhân. Nhất là ngày thu với những nét buồn man mác, với nắng vàng và mùi thơm êm ả dịu dàng cùng gió, cùng hoa… Chúng ta đã gặp thu trong Phía trên ngày thu tới của Xuân Diệu, trong Thu của Chế Lan Viên hay Chiều thu của Thái Can,… Nhưng Hữu Thỉnh lại mang đến cho chính mình đọc một nét riêng lẻ của ngày thu, này là thời khắc giao hoà của cuối hạ với đầu thu. Bài thơ Sang thu của ông đã gợi lên một cảm xúc bồi hồi, bâng khuâng của những rung động ngọt ngào và tinh xảo.

Đọc thơ mà ta thấy quen đến kì lạ. Những hình ảnh không hề cao sang mà vẫn thân thiện. Những cảm xúc hình như ta đã có, đã phát hiện ở đầu rồi. Y như lúc ta đột ngột nhận ra cái gì mà rất mất thời gian mình không nhớ, không để ý tới. Có phải này là lúc thiên nhiên tự nhiên chuyển mình, là lúc thời hạn nhẹ nhàng bước những bước khẽ khàng, kín mít :

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về.

Tác giả sử dụng từ “bỗng” thật khéo, câu thơ không kéo dãn dài mà trở nên đầy thú vị, bất thần. Nó như cái giật mình nhẹ, lôi ta ra khỏi những công việc thường ngày. Đọc câu thơ khiến cho ta nhớ đến một quãng văn mà nhà văn nào khác đã viết : “Ngày và đêm theo nhau qua đi trên trái đất này” giữa bao mối lo và công việc, giữa bao nỗi buồn và nụ cười “Chúng ta quên đi rất nhiều điều mà lẽ ra không được quên”. Thế thì chính cái giật mình ấy đã kéo ta ra khỏi sự quên lãng xưa nay nay, để lại hoà mình với thiên nhiên tự nhiên, thấy được từng vẻ đẹp li ti nhất của nó. Mà “chợt” cũng như một phát hiện thật mới mẻ, một tiếng kêu vang yêu thích, một khoảnh khắc nhanh gọn lẹ qua đi mà để lại biết bao cảm xúc. Kìa ! Mùa hạ đã sắp qua, hình như ngày thu đang đi tới ! – Trái tim nhà thơ sau khoảnh khắc ấy đã tự nhủ thầm như vậy.

Tác giả đã cảm thấy gì trước hết ? Tựa như tiếng tu hú đã thức tỉnh nỗi khao khát tự do trong bài thơ của Tố Hữu, thì chính mùi thơm của ổi chín đã tác động mạnh mẽ và tự tin tới tâm hồn nhà thơ Hữu Thỉnh :

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se.

Đọc câu thơ mà ta biết ngày hè chưa qua hẳn. Bởi hình ảnh những chùm ổi chín vàng ruộm, trĩu cành dưới cái nắng gay gắt đang trở thành hình ảnh của mùa hạ. Nhưng qua câu thơ, ta biết ngày thu đã về. Ngày thu đặt những bước đi nhẹ nhàng, buông mình về theo những cơn gió se – thứ gió khô và lạnh đặc trưng của khí thu. Và hương ổi cũng hết sức đặc biệt quan trọng, nó không “thoảng”, không “bay”, không nhẹ nhàng như ổi lúc vừa chín mà đậm đặc, mà ngào ngạt thơm nồng. Này là mùi thơm của ổi cuối mùa. Mùi thơm ngọt ngào ấy mạnh tới mức thậm chí “phả” vào cụ thể từng cơn gió, thức tỉnh khứu giác của cả những người vốn vô cảm với thiên nhiên tự nhiên. Lúc Hữu Thỉnh cảm được cái lạ lùng ấy của hương ổi bằng khứu giác và cảm nhận được bằng da thịt (xúc giác) cơn gió thu đủ làm ông vừa bồn chồn lại vừa vui mừng. Có lẽ, ông còn nghi ngờ, sợ rằng mình nói ra thì cái xúc cảm ấy sẽ bay mất, sẽ tan biến mất.

Câu thơ thứ ba như xác minh ngày thu về rõ ràng hơn: Sương chùng chình qua ngõ. Lần này thu được nhìn bằng thị giác qua cái vẻ sử dụng dằng nửa đi nửa ở của sương thu. Từ “chùng chình” thật đặc biệt quan trọng. Nó là từ láy của thanh bằng, tạo thành một xúc cảm êm ả, êm ả dịu dàng. Nhà thơ đã nhân hoá màn sương để nó trở nên có hồn, sống động bởi từ láy chỉ hành vi lưỡng lự, lưu luyến trong động thái của con người. Sương như muốn ở lại để ngắm nhìn khoảnh khắc giao mùa. Điểm thú vị là với từ “chùng chình” sương thu trở nên gợi tả vô cùng.

Đọc thơ ta lại nhớ đến đoạn văn Pau-tốp-xki viết trong Một mình với ngày thu về “mơ-ga”. Này là một làn khói lam nhàn nhạt chứa đựng trên mặt sông Ô-ka. Nó “lúc thì sẫm màu tụ lại, lúc thì bàng bạc tan ra” ; “Lúc ấy qua màn sương nhẹ nhàng mỏng mảnh như tấm kính mờ mờ, ẩn hiện bóng dáng hàng liễu rủ bên sông, những bãi chăn thả cằn khô và những cánh đồng mơn mởn màu xanh”. Chúng ta như cảm được sương ở giữa hai mùa tụ lại thành từng đám mây trong suốt màu bạc “chùng chình” chắn cả con ngõ nhỏ chứ không tan loãng vào không khí.

Mỗi bước đến của ngày thu thật bất thần. Thu đến vội vã mà thật nhẹ nhàng, không ồn ào. Chỉ việc quan sát và cảm nhận thiên nhiên tự nhiên bằng toàn bộ sự tinh xảo của những giác quan là ai trong chúng ta cũng thậm chí thấy được. So với nhà thơ Hữu Thỉnh, đó cũng là những phát hiện thường xuyên, nối nhau mà mỗi phát hiện lại mang đến một cảm xúc riêng tư, tinh mới. Sự vội vã ấy được thể hiện qua cách ngắt nhịp tài tình:

Bỗng / nhận ra hương ổi

Phả / vào trong gió se.

Sương / chùng chình qua ngõ

Cái nhịp điệu vội vàng ấy cứ như nhịp điệu của mùa hạ, lúc mọi thứ đắm chìm trong cái nắng rực rỡ, lúc cây trái vội vàng ra hoa, ra quả. Và đó cũng là nhịp điệu của những cái giật mình thường xuyên. Cái xúc cảm bất thần còn chưa đi hẳn. Nhưng đến câu sau cùng, nhịp ngắt 2/3 lại trở nên dàn trải, nhẹ nhàng như khoảnh khắc ngày thu, như một nụ cười mơ hồ mà mãnh liệt, hoặc như một nụ cười kín mít: Hình như thu đã về.

Không xác minh, mà chỉ “hình như”. Bởi thu đến nhẹ quá, mơ hồ quá. Tác giả thấy thu, nhưng vẫn tồn tại bâng khuâng lo ngại. Trong tim tác giả như có một do dự, da diết như một thắc mắc : “Thu đã về rồi đó” hay là “Không, thu chưa về đâu !”. Trong tâm tư tác giả vẫn tồn tại cái nắng chói của ngày hè nhưng lại có xúc cảm phảng phất, như một cánh bướm nhẹ chạm vào tà áo mỏng mảnh manh của tiết thu ? Chính nụ cười bồn chồn, bâng khuâng, lúc khẳng đình, lúc nghi ngờ đã làm ra cái duyên dáng của Sang thu.

Dù chỉ là một khổ thơ đầu, nhưng cái rung cảm tinh xảo trong tâm hồn Hữu Thỉnh với thiên nhiên tự nhiên khiến cho người hâm mộ càng thêm yêu ngày thu, càng thêm yêu bài thơ. Nó làm ta chợt nhớ tới câu thơ của Trần Đăng Khoa:

Tiếng rơi rất mỏng mảnh như là rơi nghiêng.

Nhờ tâm hồn nhạy cảm và tình yêu thiên nhiên tự nhiên tha thiết nhà thơ đã cho ta thấy được những bước đi nhẹ nhàng, duyên dáng của thời hạn. Sự chuyển tiếp lúc rất thướt tha, uyển chuyển lúc lại như tinh nghịch, vui đùa. Và một bài thơ đầy cảm xúc, đầy rung cảm Thành lập và hoạt động từ chính cảm nhận ấy…

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

12


Bình An

Bài văn phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” số 12

Thiên nhiên tự nhiên đi vào thi ca đã từ lâu và trong bốn mùa, có lẽ thu được ghi chú hơn cả. Phải chăng bởi vì nó gợi ra nỗi buồn nhẹ nhàng, kín mít với nhiều dư âm khó gọi thành tên ? Hình như cảnh trong thơ càng trầm buồn lại càng thi vị, tha thiết. Nói đến việc thu ta vẫn nhắc đến Nguyễn Khuyến, Xuân Diệu, Nguyễn Bính – những ngòi bút xuất sắc của thi ca Việt Nam. Ớ đó, thu hiện lên bằng những vẻ đẹp muôn hình, muôn sắc, muôn thanh âm của thiên nhiên tự nhiên. Tuy nhiên với tình nhân thơ và yêu ngày thu hẳn sẽ ngạc nhiên, bất thần lắm lúc thu tới với họ qua Sang thu của Hữu Thỉnh. Mà khổ thơ thứ nhất đó là khúc nhạc dạo đầu cho bạn dạng hoà ca tràn trề cảm xúc này.

Chỉ với bốn câu thơ ngắn thôi nhưng như vậy cũng là quá đủ để phác lên một bức tranh vô hình của thời hạn : khúc giao mùa hạ – thu. Bức tranh ấy được vẽ lên bởi giác quan phong phú của người hoạ sĩ, vẽ thu bằng ngôn từ. Chính thức bằng khứu giác và xúc giác với mùi hương ổi “phả vào trong gió se”. Câu thơ có cái ấm nồng nàn của hoa trái mùa hạ, lại có cái lạnh se se của ngày thu. Sự giao hoà kì diệu ấy khơi gợi kí ức tuổi thơ và thức dậy kỉ niệm xa lắc…

Dòng xúc cảm tự nhiên đến, đầy bất thần, vì thế ngay ở đầu câu, tác giả đã đặt vào đó từ “bỗng”. Đột ngột, mùi hương “phả” mạnh mẽ và tự tin, nên lại thấy vị thơm mát, ngọt ngào ? Hai câu thơ như thoáng chút bâng khuâng, xao xuyến. Mạch cảm xúc tiếp tục tràn xuống câu sau với sự đón nhận của thị giác :

Sương chùng chình qua ngõ

Giữa bầu trời quang đãng, trong xanh, tác giả chợt phát hiện một màn sương mờ ảo. Mỏng tanh manh thôi nhưng cũng là nét gì đó báo hiệu thu sắp về. Sương đi qua, “chùng chình” như cố ý chậm lại. Nó đang đón chờ ai hay đang luyến tiếc điều gì ? Có lẽ này là sự luyến tiếc, bịn rịn, không muốn rời xa, lúc hạ sắp sửa bước đi, nhường chỗ lại cho thu với những màn sương sớm, với những cơn gió heo may, diu mát. Cái xúc cảm mơ hồ, hư hư thực thực ấy đã gợi nên một thời điểm nhạy cảm, rất khó xác định :

Hình như thu đã về.

Hạ vẫn tồn tại đó tuy nhiên trong không khí phải chăng ngày thu đang về ? Trước những tín hiệu của thiên nhiên tự nhiên, của đất trời, làm cho lòng người do dự, rạo rực những tình cảm khó tả. Rõ ràng là thu đấy mà cũng chẳng phải đâu ! Mọi thứ cứ hoạt động liên tù tì, có cái gì gấp gáp, mãnh liệt nhưng cũng đều có cái gì đó chậm rãi, nhẹ nhàng. Khung cảnh hiện lên vừa đậm nét, vừa mơ hồ. Vì thế, thu đến với tác giả trong một sự cảm nhận rụt rè, kín mít. Một làn gió nhẹ thoảng qua đưa theo cùng thứ hương vị cỏ cây hay một màn sương êm ái, khẽ lướt đi cũng vương vấn lại sợi dây cảm xúc rung lên thứ nhạc điệu kì diệu mà chỉ có những tâm hồn nhạy cảm, những trái tim biết rung động trước thiên nhiên tự nhiên mới có.

Khổ thơ mang cái man mác buồn lắng nhưng ngọt ngào thi vị của ngày thu. Từ phía trên cũng cho thấy con người của thi ca đến với thiên nhiên tự nhiên bằng sự tò mò từng nét nhỏ nhất, tinh xảo nhất của vũ trụ bát ngát. cảm nhận ngày thu của Hữu Thỉnh không tồn tại lá rụng, không phải một màu vàng úa héo của không khí mà được tiếp nhận bằng những bước chuyển mình của trời đất. Rất mới lạ và rất dị. Đó cũng là cái hay tạo ra sự riêng lẻ cho Sang thu mà ngay ở bốn câu đầu ta đã thấy.

Thành công của khổ thơ này ở bên cạnh việc tả cảnh còn là do sự cảm nhận tinh xảo về một thứ trừu tường như thời hạn. Và hai mươi chữ cô đọng, súc tích đã tạo thành bức tranh thiên nhiên tự nhiên xinh đẹp – đẹp từ chính những bước đi lặng lẽ, thầm thì của nó hay đẹp ở tâm hồn của thi nhân.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Mong muốn nội dung bài viết trên giúp cho bạn hiểu thêm vẻ đẹp của ngày thu cũng như tài năng của tác giả. Chúc chúng ta học tốt và tiếp tục theo dõi những bài văn hay trên Toplist.vn.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button