Toplist

Top 10 Bài văn phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân trong “Vợ ông xã A Phủ” (lớp 12) hay nhất

Tô Hoài là cây bút hàng đầu về hồi kí, sáng tác về loài vật và quan trọng đặc biệt nhất là thể loại truyện ngắn. Một trong những đề tài ưa thích của ông là cuộc sống đời thường và phong tục của người dân miền núi Tây Bắc. Viết về người miền núi, nhất là trong tác phẩm “Vợ ông xã A Phủ”, ông đã chạm đến ở một tầng bậc thẳm sâu của những nỗi đau và niềm khát khao sâu kín của người lao lực nghèo – những người đã cùng ông trải qua những năm cơ khổ chống Pháp. Đoạn trích “Vợ ông xã A Phủ” là phần đầu của tác phẩm “Vợ ông xã A Phủ”, đồng thời cùng lúc cũng là phần hay nhất trong truyện ngắn này. Cuộc sống thường ngày của người lao lực miền núi với những sức sống tột bậc và đau khổ tột cùng đã chạm khắc trên từng biến động của số phận nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân. Mời chúng ta xem thêm một số trong những bài văn phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân hay nhất mà Toplist đã tổng hợp trong nội dung bài viết dưới phía trên.

1


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 1

Tô Hoài là một nhà văn lớn, có số lượng tác phẩm đạt kỉ lục trong văn học văn minh Việt Nam, những sáng tác của ông thiên về diễn tả thực sự đời thường với lối viết giản dị, thân mật, thông tục. Truyện ngắn “ Vợ ông xã A Phủ” in trong tập “Truyện Tây Bắc” là một tác phẩm tiêu biểu, sau hơn nửa thế kỉ, đến nay vẫn không thay đổi vẹn sức hút với nhiều thế hệ người đọc. Tác phẩm xoay quanh số cuộc sống đời thường của nhân vật Mị, nhất là diễn tả diễn biến nội tâm của cô ý trong từng mức độ và đêm tình ngày xuân là một cảnh tác động lớn diễn biến tâm lí và hành vi của người đàn bà vùng núi này.

Vì sao sau bao nhiêu năm sống lầm lũi như con rùa nuôi nơi xó cửa, gật đầu đồng ý cuộc sống đời thường chẳng bằng con trâu, con ngựa, sức sống của Mị lại chợt hồi sinh trong đêm tình ngày xuân? Phải chăng không khí ngày xuân đến bất thần cùng hội xuân, sắc áo váy rực rỡ và những game show đã tác động đến Mị? Hay chẳng phải sắc màu cũng chẳng phải hương xuân mà đó là tiếng sáo thân quen. Tiếng sáo gọi bạn tình vốn đã quen thuộc, đi vào nếp sống của người dân Hồng Ngài, họ sử dụng tiếng sáo để thể hiện tình yêu, để nói lòng mình. Nghe tiếng sáo, Mị lại bồi hồi nhớ lại quá khứ của tôi, tiếng sáo đưa Mị theo những game show, hình ảnh tiếng sáo quan trọng đến mức được lặp lại hơn mười lần trong tác phẩm. Tiếng sáo tuy giản dị, mộc mạc nhưng lại khiến cho lòng người thiết tha bồi hồi, bởi vì nó tượng trưng cho tình yêu trai gái. Tiếng sáo khơi dậy trong người đàn bà vốn tưởng đã chết về mặt tinh thần sống lại quá khứ xinh đẹp, cái ngày mà cô thỏa sức vùng vẫy trong tự do và tình yêu. Chính tiếng sáo đã tác động uy lực đến sức sống tiềm tàng trong Mị. Ở kề bên tiếng sáo, men rượu cũng là một yếu tố khiến cho Mị có sự thay đổi. Mị uống ực từng bát, uống như một tên sâu rượu, Mị uống để quên đi hiện tại khốn khổ, nhục nhã và cũng để không nhớ đến tương lai sầm uất, không tồn tại gì để hy vọng. Hành vi uống rượu ấy đã nói lên nỗi oan khuất đau buồn trong trái tim người đàn bà nhưng cũng tiếp thêm sức mạnh để người đàn bà ấy bừng tỉnh sức sống.

Từ những chất xúc tác từ phía bên ngoài ấy cùng thực chất uy lực, tràn trề sức sống, Mị đã hồi sinh cảm xúc trong đêm tình ngày xuân. Nghe tiếng sáo, Mị bỗng cảm thấy tha thiết, bồi hồi. Những cảm xúc nhẹ nhàng ấy khiến cho Mị nhớ về quá khứ – một quá khứ xinh đẹp mà chẳng lúc nào Mị dám hy vọng mà thậm chí sống lại một lần nữa. Ngày ấy, Mị thổi lá cũng hay như thổi sáo, tài năng cùng với vẻ đẹp của nàng khiến cho bao chàng trai Hồng Ngài mê đắm, ngày đêm thổi sáo đi theo Mị. Từ những hồi ức xinh xắn ấy, Mị thấy phơi phới trở lại và cô nhận ra mình vẫn còn đó trẻ. Thật kì lạ lúc người ta không biết trạng thái của phiên bản thân ra sao để rồi một ngày chợt nhận ra mình vẫn còn đó trẻ. Điều này chẳng khác nào bao ngày qua, Mị không biết mình đang sống hay chỉ là tồn tại như một chiếc xác và đêm nay, cô mới chợt tỉnh, nhận thức được mình vẫn còn đó trẻ, mình vẫn còn đó sống và mình phải làm điều gì để minh chứng điều đó.

Điều trước tiên cô muốn làm lúc sống lại cảm xúc đó là muốn đi dạo. Bao năm rồi, Tính từ lúc lúc bị gả về nhà thống lí Pá Tra, làm vợ A Sử, Mị đều không đi dạo xuân, tuy nhiên những người phụ nữ có ông xã khác vẫn đi dạo. Mị muốn ra ngoài, không thể muốn yên phận sống trong căn phòng kín mít, chỉ có một ôi cửa sổ nhỏ, hằng ngày nhìn ra không biết là sáng hay tối nữa. Cô chính thức sửa soạn, cô lấy chiếc váy hoa, cho thêm mỡ vào đèn để thắp sáng căn phòng tăm tối và quấn tóc. Trên đây là những hành vi được xem như là phản kháng của Mị, cô đã chính thức có những phản ứng với cuộc sống đời thường, đã hồi sinh cảm xúc. Nhưng ngay lúc ngọn lửa sức sống đang rực rỡ tỏa nắng uy lực thì lại bị dập tắt, con người tàn nhẫn ấy không một ai khác đó là A Sử – nam nhi thống lí và cũng là ông xã Mị. Hắn đột nhiên về nhà và thấy lạ lúc thấy Mị sửa soạn đi dạo. Con người ấy đã trói Mị lại, tàn ác hơn, hắn lấy tóc Mị quấn quanh cột, không cho Mị động đậy. Nhưng dù bị trói, hơi rượu vẫn nồng nàn trong Mị, phân phối lí trí cô. Cô nghe thấy tiếng sáo, tiếng sáo gọi bạn tình của ai kia mà như gọi lòng cô, bất giác cô bước đi, cô muốn đi theo tiếng sáo tình yêu ấy, đó mới đó là cuộc sống đời thường đáng lẽ cô được hưởng. Nhưng dây trói cứa vào da thịt, nỗi đau thể xác làm cô bừng tỉnh. Cô đành lòng phải trở lại với hiện thực đắng cay, rằng thân phận mình không bằng con ngựa nhà thống lí. Đau xót thay.

Sự hồi sinh sức sống của Mị trải qua cả một quy trình diễn biến từ những cảm xúc hồ tưởng về quá khứ đến hành vi phản kháng muốn đi dạo và sau cuối nhận thức ra một điều quan trọng. Lúc trước, Mị đã coi mình là con trâu, con ngựa nhà thống lí mà đã là con trâu, con ngựa thì không tồn tại suy nghĩ, chúng chỉ biết ăn và thao tác làm việc mà thôi nhưng lúc này Mị đã hiểu ra, trong ngôi nhà này, đến cả con trâu, con ngựa mình cũng không bằng. Sự hồi sinh sức sống này do nguyên nhân khách quan là tiếng sáo và men rượu nồng nó đang chưa đủ sức mạnh để tạo ra những hành vi uy lực để tự giải thoát mình, chính vì thế sau đó, Mị lại trở lại cuộc sống đời thường như cũ.

Qua nghệ thuật và thẩm mỹ miêu tả tâm lí cùng việc sử dụng từ ngữ giản dị, thông dụng, Tô Hoài dường như đã vẽ lên trước thị giác người đọc hình ảnh một người đàn bà uy lực, tuy đã trở nên vùi dập, tưởng chỉ từ cái xác không hồn nhưng bên trong vẫn tiềm tàng chứa đựng sức sống mãnh liệt, chỉ tìm thời cơ để hồi sinh, để rực rỡ tỏa nắng.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)


(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

2


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 2

Nhắc đến “Vợ ông xã A Phủ” có lẽ rằng các bạn sẽ nhớ đến ngay cô Mị – một nhân vật trung tâm của truyện ngắn. Với cuộc đời đau khổ và cơ cực, Mị thay mặt đại diện cho cuộc sống đời thường tủi nhục của người dân miền núi dưới giai cấp của phong kiến và bọn chúa đất. Cuộc đời của Mị trong cảnh làm dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra thể hiện giá trị hiện thực của tác phẩm. Tuy nhiên dưới ngòi bút nhân đạo của tôi, Tô Hoài không khiến cho cô Mị cứ mãi sống nhẫn nhịn chai lì mà thúc đẩy sức sống tiềm tàng trong cô. Sức sống ấy được rực rỡ tỏa nắng trong đêm tình ngày xuân. Diễn biến tâm trạng của Mị trong đêm ấy đang trở thành điểm tuyệt hảo khó phai mờ trong tim người đọc.

Nguyễn Du có câu “người buồn cảnh có vui đâu lúc nào”. Chính vì cảnh vật thiên nhiên tự nhiên nơi miền núi vào xuân đã tác động đến tâm trạng của Mị. “Những chiếc váy hoa phơi trên mỏm đá xòe ra như những con bướm sặc sỡ”. Đám trẻ con chơi quay ầm cả phiên bản. Gió heo may, cỏ vàng ửng…. Cảnh vật vào xuân, cả phiên bản ăn Tết. Nhất là tiếng sáo gọi bạn tình thiết tha bổi hổi cứ vang vọng. Ngoại cảnh đã thêm phần không nhỏ vào sự thay đổi tâm trạng của Mị. Và rồi Mị lén uống rượu. “Mị uống ừng ực từng bát”. Uống “ừng ực” như để trôi đi, nguôi đi cái buồn, cái khổ. Mị uống như để quên đi cái đau khổ của phầm đời đã qua. Mị uống cái khao khát của phần đời chưa tới. Nhưng Mị uống chỉ say về thể xác còn tâm hồn cô lại như được thức tỉnh sau bao ngày bị tê liệt, đày đọa. “Chén rượu tiêu sầu, sầu càng sầu thêm”. Mị càng uống, Mị càng tỉnh. Mị nhớ về những kỉ niệm rất lâu rồi. “Rất lâu rồi Mị thổi sáo xuất sắc”, Mị tài năng thổi lá hay hơn thổi sáo. Những đêm tình ngày xuân, trai phiên bản đứng nhẵn cả đầu buồng Mị. Rồi Mị thấy “phơi phới trở lại, lòng đột nhiên vui sướng”. Mị ý thức được “mình còn trẻ lắm”. Điều đí đã dẫn tới ý định Mị “muốn đi dạo xuân”. Nhớ lại kỉ niệm rất lâu rồi Mị lại trở về thực tại. Mị ý thức được cuộc đời, số phận của tôi. Mị ý thức được tình cảnh đau xót của tôi. “Nếu như có nắm lá ngón trong tay, Mị sẽ ăn cho chết ngay chứ không buồn sống lại nữa”. Tiếng sáo lại rập rờn trong đầu Mị cùng tiếng hát ” Anh ném pao, em không bắt- Em không yêu, quả pao rơi rồi”. Tiếng sáo và tiếng hát cứ tha thiết như mời gọi lại vừa như giận hờn. Tiếng sáo cứ rập rờn bay bổng thể hiện cho khát vọng tình yêu và tự do. Tiếng sáo ấy cùng men rượu nồng nàn đã thổi bùng lên tâm hồn Mị. Điều đó đã dẫn tới hành vi Mị sẵn sàng đi dạo xuân.

Cũng như bao cô nàng khác trong làng, họ vẫn đi dạo xuân trong cả những người đã có ông xã cũng vậy. “Huống hồ Mị và A Sử chẳng có lòng với nhau”. Thế là “Mị vào buồng, quấn lại tóc, với lấy cái váy hoa”. Mị “xắn thêm mỡ” để thắp sáng căn buồng âm u, thắp sáng ngục tù tối tăm, thắp sáng ngọn lửa khát vọng trong tim mình. Mị sẵn sàng đi dạo xuân. Phải, đúng như vậy. Nhưng thật rủi ro, A Sử đã tìm thấy điều đó. Hắn ta không cho Mị đi. Hăn trói đứng Mị trong căn buồng tối tăm ấy. Nhưng A Sử đâu biết rằng, hắn chỉ mà thậm chí trói được thể xác còn tâm hồn Mị vẫn theo những game show. Mị vừa mơ vừa tỉnh. Mị vùng bước đi theo những cuộc vui nhưng sợi dây trói lại kéo Mị trở về thực tại. Tiếng sáo tha thiết cứ đưa hồn Mị bay theo thì Mị lại trở về thực tại với tiếng chân ngựa đạp vào vách. Mị lại nhận ra mình không bằng con ngựa. Khát vọng chơi xuân của Mị đã trở nên chặn lại. Mị phải trở về thực tại. Tô Hoài đã đặt sự hồi sinh của Mị vào trường hợp thảm kịch. Khát vọng mãnh liệt của Mị đối lập trọn vẹn với hiện thực phũ phàng. Nhưng điều đó không làm tắt đi sức sống trong Mị mà càng tạo cho sức sống ấy thêm mãnh liệt. Chính khát vọng này của Mị đã thể hiện tư tưởng nhân đạo của tác phẩm. Tuy vậy bị chà đạp nhưng sức sống của Mị vẫn còn đó. Nó như một đốm than nhen nhóm trong đống tro tàn chỉ chờ dịp để rực rỡ tỏa nắng. Ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài dường như không dửng dưng trước khát vọng đó của Mị.

Qua nghệ thuật và thẩm mỹ miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, Tô Hoài đã tạo một tuyệt hảo sâu đậm trong tim người đọc. Ông đã tạo cho trang văn của tôi không nhuốm màu u uất và tối tăm mà vẫn chứa chan ánh sáng của sự sống. Tâm trạng của Mị trong đêm tình ngày xuân như một bước “chuyển nhịp” cho tác phẩm. Nó mang đến màu sắc mới cho truyện ngắn. Chính khát vọng sống tiềm tàng, chứa đựng trong Mị đã tạo ra sự điều đó.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

3


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 3

Tô Hoài là một trong những nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam văn minh. Ông có vốn hiểu biết thâm thúy về phong tục tập quán của nhiều vùng văn hoá không giống nhau trên tổ quốc ta. Thành công nhất của Tô Hoài là những tác phẩm viết về hiện thực cuộc sống đời thường, con người vùng Tây Bắc. Tiêu biểu là truyện ngắn “Vợ ông xã A Phủ”. Tác phẩm vừa là một bức tranh chân thực về số phận bi thảm của người dân nghèo miền núi dưới ách áp bức phong kiến và thực dân, vừa là một bài ca về sức sống và khát vọng tự do, sự sung sướng của con người. Vẻ đẹp ấy đã ngời lên thật trọn vẹn qua diễn biến tâm trạng Mị và sức sống tiềm tàng mãnh liệt của nhân vật này qua đêm tình ngày xuân ở Hồng Ngài.

Truyện “Vợ ông xã A Phủ” được nhà văn Tô Hoài sáng tác năm 1952, in trong tập “Truyện Tây Bắc”. Tác phẩm gồm hai phần: phần đầu kể về cuộc sống đời thường tủi nhục của Mị và A Phủ ở Hồng Ngài; phần sau kể về Mị và A Phủ ở Phiềng Sa, họ thành vợ ông xã. Được cán bộ A Châu giác ngộ cách mạng, A Phủ trở thành tiểu đội trưởng du kích cùng Mị đánh Pháp bảo vệ dân làng. Đoạn trích trong sách giáo khoa là phần thứ nhất của tác phẩm. Trong tác phẩm này, diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân sẽ là tuyệt hảo nhất – thể hiện tài năng nghệ thuật và thẩm mỹ bậc thầy của Tô Hoài trong việc miêu tả tư tưởng nhân vật.

Trong tác phẩm này, nhà văn không hề sử dụng mỹ từ nào để tả nét đẹp của Mị, nhưng vẻ đẹp ấy vẫn hiện lên qua cụ thể: “trai đến đứng nhẵn vách đầu buồng Mị”. Mị đó là bông hoa ngát hương của núi rừng Tây Bắc. Cô có một cuộc sống đời thường tự do, sự sung sướng, vô tư vào giữa tháng ngày tuổi trẻ. Cô nàng vùng cao ấy, mỗi lúc tết đến xuân về thường làm bao kẻ si tình chết mê, chết mệt bởi tiếng sáo. Mị thổi sáo giỏi “thổi lá cũng hay như thổi sáo, có biết bao người mê ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị”.

Không những đẹp người, cô nàng ấy còn đẹp nết. Mị giàu lòng hiếu thảo, có tình yêu lao động, yêu tự do, giàu lòng tự trọng. Tô Hoài đã đặt vào miệng Mị toàn bộ những phẩm chất cao quý ấy qua lời nói đầy tha thiết với phụ thân già: “con nay đã biết cuốc nương làm ngô” (tình yêu lao lực); “con phải làm nương ngô giả nợ thay cho bố” (lòng hiếu thảo); “bố đừng bán con cho nhà giàu” (giàu lòng tự trọng).

Mị có cuộc sống đời thường thống khổ, là nạn nhân của chính sách cho vay nặng lãi, bị tước đoạt tự do, sự sung sướng cá thể: mở đầu tác phẩm, nhà văn đã ra mắt nhân vật một cách tuyệt hảo: “Ai ở xa về có việc vào nhà thống lí Pá Tra thường trông thấy có một cô đàn bà ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu ngựa”. Lúc nào cô ấy cũng “cúi mặt, mặt buồn rười rượi”. Vóc dáng ấy của Mị gợi ra hình ảnh một con những người có số phận đau khổ.

Tìm hiểu vào truyện, ta thấy Mị là nạn nhân của chính sách cho vay nặng lãi, bị tước đoạt tự do, sự sung sướng cá thể, cuộc sống đời thường tủi nhục hơn trâu ngựa: “Bây giờ thì Mị cũng tưởng mình là con trâu, mình cũng là con ngựa…”. Tư tưởng cam chịu, buông xuôi, cách sống lặng lẽ, lặng lẽ đã in dấu sâu đậm lên tầm dáng phía bên ngoài của Mị: “Mỗi ngày Mị càng không nói, cứ lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa”. Cô nàng trẻ ấy chỉ biết “ngồi trong cái lỗ vuông ấy trông ra đến lúc nào chết thì thôi”. Thiên nhiên tự nhiên ngày xuân tác động đến Mị: này là một ngày xuân rộn ràng tiếng động, sắc màu của “váy hoa xoè như con bướm sặc sỡ” hoà trong “gió rét thổi vào cỏ gianh vàng ửng”; tiếng trẻ đợi tết chơi quay cười ầm trên sân trước nhà. Chính cái náo nức của đất trời cũng là cái náo nức của lòng người.

Lúc nghe tiếng sáo gọi bạn “lấp ló ngoài đầu núi”: Mị thấy trái tim mình “thiết tha, bổi hổi”, Mị ngồi “nhẩm thầm” lời bài hát của người đang thổi sáo. Tiếng sáo ấy đã lâu rồi không thổi, bài hát ấy từ lâu cũng từng quên. Nhưng thời điểm ngày hôm nay Mị vẫn nhớ, vẫn thuộc, vẫn nhẩm thầm. Vậy là Mị chưa tồn tại nghĩa đã trọn vẹn vô cảm. Hay nói đúng hơn, chính tiếng sáo là tác nhân đã lay động sâu xa tâm hồn Mị và thức tỉnh quá khứ cùng hiện tại của Mị. Tiếng sáo là một ẩn dụ cho tự do, cho tuổi trẻ và ký ức đẹp tươi của cô ý gái trẻ người Mèo. Tiếng sáo cũng đó là men tình đã thức tỉnh tâm hồn và lý trí của Mị.

Sau lúc nghe tiếng sáo: “Mị lén lấy hũ rượu, cứ uống ực từng bát”. Trên đây thực tế là một “cuộc nổi loạn nhân tính” của Mị. Cách uống ấy là việc dồn nén của những ẩn ức, phẫn uất nên uống rượu mà cứ như nuốt cay nuốt hận vào lòng. Rượu làm Mị say “ngồi trơ một mình giữa nhà”. Nhưng “lòng Mị thì đang sống về ngày trước”. Mị đi đi về về giữa hai trái đất: quá khứ và hiện tại; tỉnh và say…. Mị nhớ về thời đàn bà của tôi “ngày trước Mị thổi sáo xuất sắc, thổi lá cũng hay như thổi sáo, có biết bao người mê ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị”. Nhưng đối lập với ký ức xinh đẹp ấy là hiện tại đầy tủi nhục của Mị “A Sử chẳng lúc nào cho Mị đi dạo tết”.

Căn buồng là địa ngục, ngoài kia là thiên đường. Thiên đường và địa ngục chỉ cách nhau chừng có một ô cửa bằng bàn tay. Nhưng sự tủi nhục không ngăn lấy được lòng yêu tự do của Mị. Bởi: “đã từ nãy Mị thấy phơi phới trở lại, trong tim đột nhiên vui sướng như những đêm tết ngày trước”. Những từ ngữ như “phơi phới”, “đột nhiên vui sướng”… như diễn tả tận sâu thẳm niềm khao khát của Mị. Mị nhận ra “Mị trẻ lắm. Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi dạo”. Câu văn sử dụng phép điệp: trẻ lắm, còn trẻ,…phối kết hợp kiểu câu đơn ngắn làm nhịp điệu câu văn dồn dập, thêm phần cho thấy tình yêu tự do và ý thức về phiên bản thân chưa lúc nào bị dập tắt trong Mị. Nó tựa như hòn than âm ỉ cháy trong lớp tàn tro giờ có dịp rực rỡ tỏa nắng.

Mị lại tủi thân lúc nghĩ về A Sử: “Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa. Nhớ lại chỉ thấy nước thị giác ứa ra”. Như vậy, lúc linh hồn đã trở về, Mị không chỉ là ý thức được giá trị của tinh thần mà còn ý thức được yếu tố hoàn cảnh sống nghiệt ngã. Muốn chết cũng là việc thể hiện rất mãnh liệt sức sống tiềm tàng chứa đựng trong tâm hồn cô nàng Mèo. Tuy nhiên trong cảm xúc đầy thảm kịch và sự vô vọng ấy, tiếng sáo lại đến: “tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường”. Tiếng sáo đầy mê hoặc, quyến rũ, như lôi kéo Mị, đưa Mị từ vực sâu của vô vọng thăng hoa trở lại cùng khát vọng tự do. Thậm chí nói: chính tiếng sáo làm Mị ý thức thâm thúy hơn thảm kịch của tôi, từ đó tự thức tỉnh mình bằng khát vọng tự do.

Khát vọng tự do không chỉ là tồn tại trong suy nghĩ mà còn thể hiện trong hành vi: “Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ thêm vào dĩa đèn cho sáng… Mị muốn đi dạo, Mị cũng sắp đi dạo…Mị cuốn lại tóc, Mị với tay lấy cái váy hoa vắt ở phía trong vách… Mị rút thêm cái áo”. Trên đây chính là sự “nổi loạn” trong Mị với khát vọng tự do trào sôi, mãnh liệt. Câu văn được ngắt bởi nhiều dấu phẩy, nhịp gấp, nhiều động từ được huy động: lấy, xắn, bỏ, đi dạo, cuốn lại tóc, lấy váy hoa, rút thêm cái áo… làm cho những hành vi của nhân vật trở nên uy lực, cương quyết, táo bạo. Này là lúc ngọn lửa khao khát tự do đang cháy lên trong Mị, bỏ mặc sự hiện diện của A Sử. Giờ phía trên, bóng đêm của cường quyền bạo ngược và thần quyền dường như không thể nào vùi dập được Mị. Bởi khát vọng tự do trong Mị đang to hơn toàn bộ mọi nỗi sợ hãi.

Kể cả lúc bị trói. Mị cũng không biết mình đang bị trói. Dù bị vùi dập phũ phàng, khát vọng tự do trong Mị không hề mất đi. Thể xác Mị nằm phía trên giữa bốn bức tường lạnh lẽo, nhưng tâm hồn Mị đã đi theo tiếng sáo mênh mang gọi bạn tình, Mị vẫn “đi theo những game show, những đám chơi”. Bởi vậy lúc tiếng sáo nhập vào hồn Mị – “vùng bước đi”. Là lúc dây trói siết lại đau nhức. Lần đau thể xác đã thức tỉnh Mị, rồi Mị tỉnh. Tiếng sáo vụt biến mất, chỉ từ “tiếng chân ngựa đạp vào vách”. Tô Hoài đã khôn khéo lồng vào cụ thể này tiếng động của tiếng chân ngựa. Tiếng sáo là tiếng động của giấc mơ; tiếng chân ngựa là tiếng động đau buồn của thực tại. Thực tại đập vỡ giấc mộng làm tiêu tan tiếng sáo. Tiếng động tiếng chân ngựa thức tỉnh Mị, đập vỡ cả giấc mơ của Mị, kéo Mị từ thiên đường trở về địa ngục. Nỗi đau thể xác ngay lập tức chuyển hoá thành nỗi đau tinh thần vì Mị chợt nhận ra: “Mình không bằng con ngựa”.

Như vậy, cuộc trỗi dậy thứ nhất của Mị không thành, Mị không thoát khỏi cảnh ngục tù trần gian nhưng ít ra Mị cũng từng sống lại những thời khắc xinh đẹp của tuổi trẻ. Sức sống của Mị, sự hồi sinh của Mị được đặt trong một thử thách khắc nghiệt, một hiện thực phũ phàng nhưng qua này lại càng xác minh một chân lí rằng: sức sống của con người dù bị dẫm đạp, bị trói chặt nhưng nó không chết mà luôn luôn âm ỉ cháy, chỉ gặp dịp là bùng lên uy lực. Đúng như Lỗ Tấn đã từng nói: “Một tia lửa nhỏ thời điểm ngày hôm nay báo hiệu đám cháy ngày mai”. Hành vi của Mị tuy bột phát nhưng sẽ hứa hẹn một tương lai bừng cháy ở phía trước. Trên đây cũng đó là giá trị nhân đạo thâm thúy trong phòng văn Tô Hoài.

Nhà văn Tô Hoài xây dựng nhân vật Mị với nhiều điểm nghệ thuật và thẩm mỹ kỳ diệu. Reviews nhân vật tự nhiên mà tuyệt hảo, kể chuyện ngắn gọn, dẫn dắt tình tiết khôn khéo. Quan trọng tâm trạng và hành vi khá phức tạp của Mị được diễn tả, lí giải một cách rõ ràng, hợp lý và phải chăng. Biệt tài miêu tả thiên nhiên tự nhiên và phong tục, tập quán của người dân miền núi. Ngôn từ kể chuyện sinh động, lựa chọn, sáng tạo, câu văn giàu tính tạo hình, đậm màu thơ.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

4


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 4

Tô Hoài là một trong những nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam văn minh. Ông có vốn hiểu biết thâm thúy về phong tục tập quán của nhiều vùng văn hoá không giống nhau trên tổ quốc ta. Thành công nhất của Tô Hoài là những tác phẩm viết về hiện thực cuộc sống đời thường, con người vùng Tây Bắc. Tiêu biểu là truyện ngắn “Vợ ông xã A Phủ”. Tác phẩm vừa là một bức tranh chân thực về số phận bi thảm của người dân nghèo miền núi dưới ách áp bức phong kiến và thực dân, vừa là một bài ca về sức sống và khát vọng tự do, sự sung sướng của con người. Vẻ đẹp ấy đã ngời lên thật trọn vẹn qua diễn biến tâm trạng Mị và sức sống tiềm tàng mãnh liệt của nhân vật này qua đêm tình ngày xuân ở Hồng Ngài.

Trước lúc vào nhà thống lý Pá Tra, Mị là một cô nàng trẻ trung. Trong tác phẩm này, nhà văn không hề sử dụng mỹ từ nào để tả nét đẹp của Mị, nhưng vẻ đẹp ấy vẫn hiện lên qua cụ thể: “trai đến đứng nhẵn vách đầu buồng Mị”. Mị đó là bông hoa ngát hương của núi rừng Tây Bắc. Cô có một cuộc sống đời thường tự do, sự sung sướng, vô tư vào giữa tháng ngày tuổi trẻ. Cô nàng vùng cao ấy, mỗi lúc tết đến xuân về thường làm bao kẻ si tình chết mê, chết mệt bởi tiếng sáo. Mị thổi sáo giỏi “thổi lá cũng hay như thổi sáo, có biết bao người mê ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị”.

Không những đẹp người, cô nàng ấy còn đẹp nết. Mị giàu lòng hiếu thảo, có tình yêu lao động, yêu tự do, giàu lòng tự trọng. Tô Hoài đã đặt vào miệng Mị toàn bộ những phẩm chất cao quý ấy qua lời nói đầy tha thiết với phụ thân già: “con nay đã biết cuốc nương làm ngô” (tình yêu lao lực); “con phải làm nương ngô giả nợ thay cho bố” (lòng hiếu thảo); “bố đừng bán con cho nhà giàu” (giàu lòng tự trọng).

Lúc bị bắt làm dâu nhà Pá Tra, Mị có cuộc sống đời thường thống khổ, là nạn nhân của chính sách cho vay nặng lãi, bị tước đoạt tự do, sự sung sướng cá thể: mở đầu tác phẩm, nhà văn đã ra mắt nhân vật một cách tuyệt hảo: “Ai ở xa về có việc vào nhà thống lí Pá Tra thường trông thấy có một cô đàn bà ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu ngựa”. Lúc nào cô ấy cũng “cúi mặt, mặt buồn rười rượi”. Vóc dáng ấy của Mị gợi ra hình ảnh một con những người có số phận đau khổ.

Dù cuộc sống đời thường thống khổ, trong Mị vẫn mãnh liệt một sức sống tiềm tàng và khát vọng tự do, sự sung sướng. Khát vọng ấy đã rực rỡ tỏa nắng lên lúc ngày xuân đến trên đất Hồng Ngài. Mị đã bước vào cái đêm đáng ghi nhớ ấy thoạt tiên, như một tâm hồn câm lặng cái cô Mị xưa kia trẻ trung, khao khát yêu đương và cũng từng được yêu đương, cô Mị ấy tưởng như đã chìm hẳn vào dĩ vãng. Chỉ với một người phụ nữ “không nói. lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa”, người phụ nữ bị cầm tù trong một ngục thất tinh thần (hình ảnh cái buồng có một cửa sổ lỗ vuông bằng bàn tay, lúc nào trông ra cũng chỉ thấy mờ mờ trăng trắng). Đã bao năm rồi, người phụ nữ ấy chẳng nghe đến ngày xuân, chẳng đi dạo Tết.

Vậy mà vào đúng cái đêm tình ngày xuân năm ấy, Mị thốt nhiên lại muốn đi dạo, và đã sửa soạn đi dạo thực sự. Vì sao vậy? Khó mà thậm chí cho rằng tại đất trời. Thời tiết ngày xuân năm nào chẳng đại loại là như vậy. Lý giải sự đột biến khác thường của Mị trong đêm ấy, là một thử thách thật sự so với Tô Hoài. Hãy xem bằng phương pháp nào mà nhà văn vượt qua thử thách. Với một người như Mị, muốn đi dạo nghĩa là muốn phá phách, nghĩa là nổi loạn. Cũng với một người như Mị để sở hữu thế nổi loạn, thì phải có cái gì có thời gian làm việc làm quên đi hiện tại để sống trở về những tháng năm xưa.

Cái này là men rượu mà Tết năm ấy, Mị đã lén “uống ực từng bát”. “Rồi say Mị lịm mặt ngồi đấy, nhưng lòng Mị thì đang sống về ngày trước”… Rõ nhất là tiếng sáo. Mỗi lần tiếng sáo trở lại chuyện là mỗi lần nó được chuyển đổi đi từ tiếng động của hiện tại từ từ thành tiếng của những ngày xuân trước. Từ chỗ ở ngoài Mị, ở xa Mị, từ từ như tiếng ai mời gọi, hồn ai chờ đón ngoài đường, đế sau cuối rập rờn trong đầu người thiếu phụ. Tiếng sáo dìu hồn Mị hay là bước đi của hồn Mị được ghi dấu bằng tiếng sáo.. Như vậy là sức sống, lòng ham sống đã thức dậy trong tim người thiếu phụ. Nhưng sự vượt khỏi yếu tố hoàn cảnh hiện tại của nhân vật không hề đơn điệu, đơn giản và dễ dàng.

Một thời hạn dài. Mị sống trong sự giao tranh giữa quá khứ và hiện tại. Quá khứ đẩy đưa theo, hiện tại thì níu lại. (Nên lòng phơi phới mà Mị vẫn theo quán tính bước vào buồng, ngồi xuống giường, trông ra cái cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng. Và lòng ham sống trào dậy trước tiên trong ý nghĩa muốn chết ngay chứ không buồn nhớ lại…). Nhưng sức sống cứ lớn dần, sức {ám ảnh} của tuổi xuân cứ mạnh dần, cho tới lúc nó dường như chiếm trọn tâm hồn Mị. Phải tới lúc đó, Mị mới hành vi như một kẻ mộng du. không thấy, không nghe A Sử nói.

Rồi Mị bị A Sử trói trong trạng thái mơ hồ. Mãi về sau, Mị mới cảm thấy cái Hiện tại tàn khốc lúc vùng bước đi mà tay chân không cựa được. Nhưng nếu cái mơ không đến một lần ngay tức khắc thì sự tỉnh ra cũng vậy Lại một mức độ chập chờn nữa giữa hơi rượu, tiếng sáo với cái đau nhức của dây trói và tiếng chân ngựa đạp vào vách. Nhưng giờ đây thì theo chiều ngược lại, tỉnh dần ra, đau đớn dần lên, tê dại dần đi để từ từ trở lại với vị trí của con rùa lùi lũi trong xó cửa.

Một làn sóng tình cảm đã tan đi, không làm thay đổi mảy may đời Mị. Những cái gì Tô Hoài đã viết về đêm hôm ấy vẫn đầy ý nghĩa. Nó cho thấy sức sống của con người dù bị giẫm đạp, đè nén đến đâu cũng vẫn không làm biến mất. Ý nghĩa ấy khiến cho ta thêm tin, thêm yêu mến con người. Thứ hai chính sách phong kiến là chính sách buộc trói, giam hãm chống lại con người và sư sống. Chính sách ấy đáng căm thù, lên án cả từ phía nhân danh quyền sống của con người. Một tình tiết nghệ thuật và thẩm mỹ giàu chất nhân đạo và chất thơ.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

5


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 5

Đề tài Tây Bắc in đậm trong sự nghiệp văn chương của Tô Hoài: “Truyện Tây Bắc”, “Miền Tây”,”Họ Giàng ở Phìn Sa”… Truyện “Vợ ông xã A mang ý nghĩa như một “chiến công” trong phòng văn thủ đô hà nội này lúc theo bộ đội vào giải phóng Tây Bắc (1952). Truyện kể về cuộc đời của Mị và A Phủ ở Hồng Ngài trong nhà thống lí Pá Tra và lúc làm chiến sĩ du kích ở căn cứ Phiềng Sa. Qua đó, tác giả nói lên nỗi thống khổ sự vùng dậy của người Mèo ở Tây Bắc, một lòng quyết tâm tham gia kháng chiến để giành lấy tự do, tình yêu và sự sung sướng. Nhân vật Mị là một sáng tạo kỳ diệu của Tô Hoài. Đêm tình ngày xuân ở Hồng Ngài là tình tiết cảm động nhất, hay nhất của truyện đã thể hiện khát vọng sống, khao khát tình yêu của người con dâu gạt nợ.

Mị mồ côi mẹ, ở với phụ thân già. Mị xinh đẹp, tuổi xuân phơi phới. Vì món nợ truyền kiếp. Mị trở thành con dâu gạt nợ nhà thống lí Pá Tra. Tuổi xuân của Mị bị thằng A Sử, nam nhi thống lí tước đoạt, giầy xéo. Mị khổ như con trâu con ngựa. Mị toan ăn lá ngón tự tử, nhưng thương phụ thân già, Mị chết không đành lòng. Sống trong đau khổ, Mị gần như vô cảm vô hồn “càng không nói, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa”.

Xuân qua rồi xuân lại trở lại. Đêm tình ngày xuân ở Hồng Ngài lại đến. Cả một không khí tưng bừng. Lúa ngô ở những nương đã thu hoạch xong. Gió và rét dữ dội. Cảnh sắc làng Mèo càng đẹp. Màu “vàng ửng” của cỏ gianh. White color, red color au, đỏ thẫm, màu tím man mát của hoa thuốc phiện vừa nở. Màu “sặc sỡ” của những chiếc váy hoa phơi trên mỏm đá xòe như con bướm. Tiếng “cười ầm” của đám trẻ con chơi quay. Tiếng sáo thổi rủ bạn đi dạo. Tiếng chó sủa xa xa… Trước cảnh tưng bừng ấy, cứ tưởng Mị “Riêng mình nào biết có xuân là gì?”. Nhưng thật bất thần. Những đêm tình ngày xuân ở Hồng Ngài đã hồi sinh và hồi xuân tâm hồn Mị. Tâm trạng và hành vi Mị được Tô Hoài thể hiện một cách tinh xảo, xúc động.

Trong lúc trai gái và lũ trẻ con tụ tập đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi khèn và nhảy trên sân chơi thì Mị “tha thiết bồi hồi” lúc nghe tiếng sáo từ trên đầu núi “vọng lại”. Mị “nhẩm thầm” bài hát của người đang thổi sáo: “… Ta không tồn tại nam nhi đàn bà – Ta đi tìm tình nhân…”. Sau bao ngày xuân câm lặng, có lẽ phía trên là lần trước tiên người con dâu gạt nợ khẽ thầm hát? Tiếng sáo đã gợi thương gợi nhớ và thức tỉnh. Mị lén lấy hũ rượu, “uống ừng ực từng bát”. Uống rượu như nuốt hận. Hay uống cho vơi đi nỗi đau khổ? Say rượu “lịm mặt”, tâm trạng Mị diễn biến. Mị hồi tưởng “sống về ngày trước”. Tiếng sáo gọi bạn tình “văng vẳng” trong tai Mị. Bao kỉ niệm đẹp thời đàn bà sống dậy trong tim Mị. Mị thổi sáo xuất sắc… Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị. Hồi tưởng lại ngày xuân đẹp thời đàn bà, điều đó cho thấy Mị đã được thức tỉnh. Khát vọng sống như ngọn lửa đã bừng sáng tâm hồn Mị.

Mị “từ từ bước vào buồng”với tâm trạng “thấy phơi phới trở lại, trong tim đột nhiên vui sướng như những đêm Tết ngày trước”. Mị được thức tỉnh, tự ý thức là mình “trẻ lắm”, “vẫn còn đó trẻ”. Mị khao khát “Mị muốn đi dạo”. Khát vọng sống như ngọn lửa bừng cháy bao nhiêu Mị lại phẫn uất bấy nhiêu! Phẫn uất và đau khổ cho thân phận và số phận trớ trêu đầy thảm kịch. Bao nhiêu những người có ông xã cũng đi dạo ngày Tết. A Sử với Mị “không tồn tại lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau!”. Không thể cam chịu mãi kiếp con dâu gạt nợ. Mị muốn ăn lá ngón cho chết ngay! Uất ức, nước thị giác Mị ứa ra, lúc tiếng sáo gọi bạn yêu “vẫn lững lờ bay ngoài đường”. Tâm hồn Mị diễn biến phức tạp trong quy trình thức tỉnh, nổi loạn. Mị đang sống trong nghịch lý giữa thân phận con dâu gạt nợ và niềm phơi phới muốn đi dạo Tết. Liệu Mị có dám phá tung và cắt đứt sợi dây oan nghiệt đang thít chặt lấy số phận, thân phận mình để đến với những game show cùng với tiếng sáo gọi bạn yêu?

Mị vào buồng lần này không phải để nhìn qua “cái lỗ vuông” để nghĩ đến cái chết, mà Mị đã hành vi một cách uy lực, ngang nhiên trước mặt A Sử lúc hắn xuất hiện bất thần trong buồng. A Sử thay áo mới, khoác thêm hai vòng bạc… để đi dạo rình bắt gái đem về làm vợ. Mị cũng sẵn sàng đi dạo Tết. Như thử thách. Mị đã hành vi. Xắn thêm miếng mỡ bỏ vào đĩa đèn cho sáng. Quấn lại tóc. Với tay lấy cái váy hoa. Rút thêm cái áo. A Sử nhìn Mị, Mị “cũng không nói” hay là không thèm nói? Hàng loạt hành vi “nổi loạn” của Mị ra mắt thường xuyên lúc tiếng sáo đang “rập rờn” trong đầu Mị. Tiếng sáo gọi bạn tình như mang đến cho Mị một sức mạnh mới, khơi gợi lòng khao khát yêu đương và sự sung sướng. Lúc Mị với tay lấy váy hoa… là Mị thực sự được thức tỉnh, được sống lại thời đàn bà với bao ước mơ đẹp.

Sự phản kháng Sự phản kháng của Mị phải trả giá nặng nề. Chỉ với sau một thắc mắc: “Mày muốn đi dạo à? Thằng A Sử tàn ác đã trói Mị vào cột nhà bằng một thúng sợi đay. Hai tay Mị bị trói bằng dây thắt sườn lưng, tóc Mị quấn lên cột, Mị “không cúi, không nghiêng được đầu nữa”. Thể hiện diễn biến tâm trạng và hành vi Mị trong cảnh Mị bị trói trong đêm tình ngày xuân, ngòi bút nghệ thuật và thẩm mỹ của Tô Hoài như đã “nhập hồn” vào nhân vật. Trong bóng tối, Mị “đứng lặng ngắt”. Hơi rượu còn như nâng đỡ tâm hồn Mị. Quên đau khổ, đau đớn thực tại, Mị “vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị theo game show,những đám chơi”. Mị vùng bước đi, lòng “bồi hồi” theo tiếng sáo: “Em không yêu, quả pao rơi rồi – Em yêu người em bắt pao nào…”. Mị lại trở lại thực tại đau đớn, khổ nhục “tay chân đầu không cựa được”. Mị thức “thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa” lúc nghe tiếng ngựa “gai chan”, nhai cỏ, tiếng chó sủa xa xa. Mị nghĩ đến những cảnh tình tự của bao cặp tình nhân giờ này đã “dỡ vách ra rừng chơi”. Mị nín khóc, Mị lại bồi hồi trong trạng thái lúc mê lúc tỉnh. Dây trói thít lại, đau nhức. Hơi rượu tỏa, Mị “nồng nàn tha thiết nhớ”.

Bị trói đứng suốt đêm, Mị “bàng hoàng tỉnh” lúc trời sáng. Chỉ nghe tiếng lửa réo – Không một tiếng động – Mị nghĩ đến những vợ chú, thương những người phụ nữ “khốn khổ sa vào nhà quan”; thương người phụ nữ nọ bị ông xã trói chết trong nhà thống lí. Mị vừa thương mình, vừa thương người, thương cho thân phận những người phụ nữ ở Hồng Ngài “một đời con người chỉ biết đi theo con ngựa của ông xã”. Mị sợ hãi “cựa quậy” xem mình còn sống hay chết. Dây trói siết lại “đau dứt từng mảnh thịt”.

Nhờ một sự vô tình mà Mị thoát chết trong đêm hãi hùng đó. Đoạn văn đêm tình ngày xuân có 3 cảnh. Cảnh Mị ngồi nhẩm thầm tiếng sáo và lén uống rượu ừng ực từng bát. Cảnh Mị sẵn sàng váy áo đi dạo. Cảnh Mị bị A Sử trói đứng suốt đêm trong buồng. Cảnh nào, cụ thể nào thì cũng sinh động, nổi bật cho thảm kịch của Mị, của người con dâu gạt nợ. Đoạn văn đêm tình ngày xuân thể hiện ngòi bút kể chuyện cảm động, phân tích diễn biến tâm trạng và hành vi nhân vật một cách tinh xảo, thâm thúy. Tiếng sáo gọi bạn tình được Tô Hoài nhắc đi nói lại 13 lần đầy {ám ảnh}, như thức tỉnh, như lay gọi, như vỗ về niềm khao khát đi dạo Tết, khao khát được sống trong tình yêu và ngày xuân của người con dâu gạt nợ.

Sự “nổi loạn” của Mị cho thấy sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị mà máu và sự dã man không thể nào vùi dập được! Đêm tình ngày xuân thấm đẫm tính nhân vãn, Nó đã thêm phần tô đậm tính cách nhân vật Mị. Nó đã thể hiện một cách xúc động giá trị hiện thực và tinh thần nhân đạo của truyện “Vợ ông xã A Phủ”.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

6


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 6

Một trong những thành công tác và làm việc phẩm Vợ ông xã A Phủ của Tô Hoài là nghệ thuật và thẩm mỹ miêu tả và phân tích tâm lí nhân vật. Ngòi bút nhà văn thật tinh xảo, thâm thúy trong việc miêu tả diễn biến tâm lí, sức sống tiềm tàng và sự chuyển đổi số phận của nhân vật. Này là Mị – người phụ nữ tưởng như đã cam chịu số phận, không thể sức sống và lối thoát tuy nhiên trong yếu tố hoàn cảnh mà thậm chí, Mị vẫn vươn lên làm chủ cuộc đời mình. Và cái gì đã khiến cho bên trong “con rùa” câm lặng ấy bùng lên khát vọng sống, khát vọng yêu, khát vọng được quyền làm người cho ra một kiếp người, đó là đêm tình ngày xuân trở về trên rẻo cao.

Trong tác phẩm, nhân vật Mị triệu chứng rất rõ lúc cô có những chuyển đổi trong tâm lí trước yếu tố hoàn cảnh sống và tìm cho mình một con đường hy vọng. Nhất là diễn biến tâm lí của cô ý trong đêm tình ngày xuân ở Hồng Ngài. Những ngày đầu làm dâu, Mị thấm thía nỗi đau của một cuộc đời bị cướp đoạt, “đêm nào Mị cũng khóc”, Mị muốn tự tử. Cũng chính vì, Mị không muốn gật đầu đồng ý một cuộc sống đời thường chết mòn héo úa, điều này chứng tỏ trong con người Mị tiềm ẩn một sức sống mãnh liệt, muốn thoát khỏi cuộc sống đời thường nô lệ. Nhưng thương phụ thân sẽ phải gánh chịu hậu quả về cái chết của tôi, Mị đành vứt nắm lá ngón, trở lại nhà thống lí.

Ngày lại ngày qua, nỗi khổ cùng cực đã dồn nén dần cái sức sống tiềm tàng ấy vào tận đáy buồng tìm Mị. Mị không nghĩ đến cái chết nữa. Mị bị hình thành một dụng cụ lao lực cho nhà thống lí Pá Tra. Cuộc đời của Mị “ở lâu trong cái khổ, Mị quen khổ rồi”. Mị bị đọa đày đến mức bị tê liệt về tinh thần, buông xuôi, phó mặc cho yếu tố hoàn cảnh “Lúc này thì Mị tưởng mình cũng là con trâu, mình cũng là con ngựa”, “biết đi làm việc mà thôi”. Mị còn phải chịu đựng nỗi đau về tinh thần triền miên. Căn buồng của Mị ở là một thứ ngục thất nhốt tù nhân “ Ở cái buồng Mị nằm, kín nút, có một… không biết là sương hay nắng”. Nhưng giá trị nhân đạo thâm thúy của tác phẩm là tại phần nhà văn đã tìm thấy sức sống vẫn còn đó tiềm tàng trong Mị. Sức sống ấy sẽ vẫn rực rỡ tỏa nắng lúc có thời cơ. Và nó đã đi vào trong đêm tình ngày xuân. Ngày xuân thường mang lại cho con người hy vọng, ước mơ, là mùa tiệc tùng, lễ hội, vui chơi, mùa của tình yêu.

Năm ấy ở Hồng Ngài gió và rét dữ dội. Ngày xuân đến mang theo tiếng động đặc trưng của nó. Tiếng động rộn ràng của trẻ con chơi đùa, nhất là tiếng sáo gọi bạn tình hòa cùng màu sắc sặc sỡ của váy áo phơi trên những mỏm đá. Nhất là tiếng sáo gọi bạn trong đêm tình xuân tha thiết, bồi hồi vọng đến tai Mị. Tiếng sáo thấm vào trái tim Mị, thức tỉnh sự câm lặng xưa nay nay. Từ trong tâm trạng lặng lẽ, u uẩn, một cuộc sống đời thường vô vị không tồn tại quá khứ, không tồn tại hiện tại và không tồn tại cả tương lai. Mị nghe tiếng sáo tha thiết gọi bạn mà hồi tưởng những ngày hồn nhiên, tươi trẻ thuở xưa. Ngày ấy Mị thổi sáo xuất sắc. Tiếng sáo giúp Mị nhận ra một điều tưởng như đã chìm vào quên lãng.

Mị uống rượu “Mị lén lấy hũ rượu, cứ uống ực từng bát”. Cô đang uống đắng cay của cái phần đời đã qua và muốn thoát khỏi thực tại. Rượu làm thân xác cô say, nhưng tâm hồn cô lại tỉnh, Mị với cõi lòng phơi phới trở lại với thời đàn bà tươi trẻ, sự sung sướng. Mị như sống lại, Mị thấy yêu đời. Không khí ngày xuân chỉ là một chất xúc tác, chính vì nếu như sâu xa trong Mị không tồn tại một sức sống tiềm tàng thì nó dường như không thức dậy với bao điều tốt đẹp. “Mị thấy lòng mình vui sướng lại. Mị trẻ lắm, Mị vẫn còn đó trẻ”.

Cứ thế cho tới lúc men rượu hay men cuộc đời đã nâng bỗng tâm hồn Mị trở về với ý thức thâm thúy của nhân phẩm. Mị ý thức sự tồn tại của phiên bản thân “Nếu như có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chớ không buồn nhớ lại nữa”. Nghịch lí trên cho thấy lúc niềm khát khao sống hồi sinh, con người không gật đầu đồng ý cái trạng thái vô nghĩa lí của thực tại. Nếu như trước Mị trọn vẹn mơ hồ về thời hạn. Mị không nhớ mình về phía trên được mấy năm vì trước nay Mị đâu có ngày xuân. Nhưng giờ phía trên Mị muốn có cái quyền giản dị và đơn giản như bao người khác: “Mị muốn đi dạo”. Thậm chí so với Mị là một sự thay đổi lớn lao và vẫn còn đó kịp lúc, tuy bắt nguồn từ cảm xúc nhất thời nhưng nó cũng chứng tỏ Mị vẫn còn đó đó bao khát khao. “Mị quấn lại tóc”. Mị với tay lấy cái váy hoa vắt ở trong vách.

Chính vì sự thay đổi đó làm cho A Sử ngạc nhiên vì dưới thị giác hắn Mị chẳng khác nào một nô lệ. Hành vi trói Mị tàn nhẫn của hắn tuy giam giữ được thể xác Mị, nhưng vẫn không thể giam giữ tâm hồn Mị: “ Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những game show, những đám chơi.” Tâm hồn Mị giờ như chơi vơi trong mộng. Mị trở về thời xưa với bao ước vọng. Sức sống trỗi dậy làm Mị phơi phới, mơ mộng trong thoáng chốc nhưng rồi Mị cũng trở về thực tại. Chính sức sống của Mị buộc cô phải nghĩ đến liệu cô có duy trì được nó hay là không. Mị nhớ đến người chị dâu đã trở nên trói chết. Mị sợ. Một lúc ta biết sợ chết thì người ta càng thêm yêu cuộc sống đời thường. Mị cũng vậy.

Với từ ngữ lựa chọn một cách tinh xảo, nghệ thuật và thẩm mỹ trần thuật nhất là thể hiện thâm thúy diễn biến tâm lí nhân vật, tác giả làm cho tất cả những người đọc cũng phải thổn thức, vui mừng đến xót xa cho số phận nhân vật. Ngày xuân rồi cũng qua đi nhưng sức sống tiềm tàng trong Mị đã được khơi dậy và chờ dịp bùng lên. Với nghệ thuật và thẩm mỹ khắc họa tâm lí nhân vật tinh xảo Tô Hoài đã mang đến cho nhân vật một hướng đi, một cuộc đời mới. Đó cũng đó là giá trị nhân văn cao đẹp của tác phẩm. Đồng thời cùng lúc cũng cho thấy tài năng của Tô Hoài cùng những đóng góp của ông cho văn học Việt Nam.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

7


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 7

Vợ ông xã A Phủ là tác phẩm nổi hàng đầu trong tập Truyện Tây Bắc trong phòng văn Tô Hoài. Tác phẩm kể về số phận đáng thương và cuộc sống đời thường vô cùng khắc nghiệt của Mị và A Phủ ở nhà thống lí Pá Tra chốn Hồng Ngài. Dù bị đày đọa đến kiệt quệ cả tinh thần lẫn thể xác nhưng nỗi khổ đau ở nhà thống lí không thể nào giết chết được sức sống tiềm tàng ẩn sâu trong nhân vật Mị. Trong đêm tình ngày xuân năm ấy, sức sống ấy có dịp trỗi dậy uy lực.

Đoạn kể chuyện Mị ở Hồng Ngài là đoạn kể về quãng đời tối tăm, tủi nhục của cô ý. Mị vốn là một cô nàng mèo xinh đẹp, tài hoa. Vừa Bước vào tuổi thiếu nữ, Mị đã phải gánh nặng trên vai một món nợ từ đời phụ thân mẹ Mị. Thân phụ con thống lí Pá Tra bắt về Mị làm dâu gạt nợ. Món nợ truyền kiếp của mái ấm gia đình để cướp trắng tuổi thanh xuân dạt dào khát vọng của Mị. Những năm tháng bị đọa đày kéo dài trong suốt thời gian trong cái địa ngục trần gian trong nhà thống lí, Mị gần như hình thành tảng đá vô tri. Mỗi ngày Mị không nói, lùi lũi như con rùa núp sau xó cửa. Lúc nào Mị cũng lầm lũi, mặt buồn rười rượi.

Mị giờ đây chỉ là cái xác vô hồn, một cỗ máy biết nói. Mị sống như thực tế chỉ là để kéo dãn dài những ngày chưa được chết mà thôi. “Ai ở xa về có việc vào nhà thống lí Pá Tra thường trông thấy một cô nàng ngồi quay sợi bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu ngựa. Lúc nào thì cũng vậy, dù quay sợi, thái cỏ ngựa, dệt vải, chẻ củi hay đi còn nước dưới khe suối, cô cũng cúi, mặt buồn rười rượi”.

Cuộc sống thường ngày với Mị chỉ là một màn sương mờ đục không dĩ vãng, hiện tại, tương lai. Phải chăng ngọn lửa sống trong tim Mị đã lặng tắt, trái tim Mị đã chai sạn và tê liệt, tâm hồn Mị đã trọn vẹn nguội lạnh và an phận? Ngày xuân đến, toàn bộ những gì tưởng chừng đã chết trong tim Mị đều đã được hồi sinh. Mùa Xuân là mùa của cây cối đâm chồi nảy lộc, mùa hội hè nổi tiếng, mùa gặp gỡ hẹn hò của lứa đôi. Ngày xuân đến với núi rừng Tây Bắc, đến với mảnh đất Hồng Ngài được tô hoài miêu tả bằng những câu văn rất lãng mạn.

Thậm chí nói những trang viết về ngày xuân của tác giả là những trang văn tuyệt hay. Ta gặp ở đó bức tranh ngày xuân với màu rực rỡ: cỏ gianh vàng ửng, những chiếc váy rực rỡ phơi trên mỏm đá thì xòe ra như những cánh bướm. Thanh âm cũng rộn ràng: trẻ con nô đùa, tiếng sáo gọi bạn tình tha thiết. Ngày xuân bừng bừng một sức sống mãnh liệt bỏ mặc cái lạnh giá của đất trời. Dường như sự sống, cảnh vật, con người đang được ngày xuân khơi dậy làm cho bừng tỉnh.

Với Mị, ngày xuân được xem là mùa gắn với bao kỉ niệm xinh xắn của thời trẻ tự do. Trong không khí núi rừng rạo rực vào xuân ấy, Mị nghe tiếng sáo từ xa vọng lại tha thiết, bồi hồi. Tiếng sáo là thứ tiếng động quen thuộc của núi lúc hoa ban nở trắng núi rừng Tây Bắc. Đêm đêm trên núi cao tiếng sáo đó là tiếng lòng đắm say của trai gái mèo trao gửi bạn tình. Trong khoảnh khắc ấy, tiếng sáo đã tác động uy lực đến tâm hồn Mị. Mị ngồi nhẩm thầm bài hát:

“Mày có nam nhi đàn bà rồi

mày đi làm việc nương

tao không tồn tại nam nhi đàn bà

tao đi tìm tình nhân”

Tiếng hát cất lên từ trái tim tưởng như cô càng, chai sạn của Mị. Mị trước phía trên sống không ý thức về thời hạn, không khí, sự vật. Trước mặt Mị vẫn là một màn sương trắng mờ đục. Giờ phía trên tiếng sáo đã thức tỉnh tâm hồn ngủ yên và an phận của Mị. Tiếng sáo rung lên trong trái tim Mị. Những mức độ mở đầu của khát vọng được yêu, cái khát vọng xưa nay nay được chôn chặt trong trái tim Mị.

Mị đã bừng tỉnh mọi cảm nhận về cuộc sống đời thường. Ý thức về cuộc sống đời thường đã trở lại trong Mị. Mị tìm thấy, nghe thấy: trai gái, trẻ con ra sân chơi đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi khèn và nhảy. Nhà thống lí Pá Tra chiêng đánh ầm ĩ. Mị lén uống rượu, cứ uống ừng ực từng bát. Đó có lẽ nào là cách uống của người thưởng xuân. Săn chắc không vậy. Uống rượu thưởng xuân phải uống từ từ, từng bát một, nhấm nha, nhấm nháp để tận thưởng và đón nhận hương vị xuân. Này là cách uống của người khát rượu, thèm rượu? Không đúng. Đã từ lâu Mị chẳng thèm khát gì.

Tô Hoài viết: “Ngày tết Mị cũng uống rượu”. Mọi người uống, Mị cũng uống. Mị uống theo thói ngày xuân của người Mèo. Cách uống ừng ực từng bát ấy tựa như Mị uống cho bõ tức, cho nuốt hận tủi hờn. Rồi Mị say, Mị lịm mặt nhìn mọi người nhảy đồng, ngồi hát tuy nhiên trong lòng Mị đang sống về ngày trước. Tô Hoài đã thật khôn khéo sử dụng từ “sống lại” chứ không phải là “nhớ lại”. Nếu “nhớ lại” chỉ là hồi niệm thì “sống lại” là cả phần hồn lẫn phần xác trở về với quá khứ vui vẻ của những đêm tình ngày xuân lúc mà Mị chưa về làm dâu nhà thống lí. Chao ôi, này là những tháng ngày thơ mộng thần tiên, Mị được sống tự do reo vui tiếng hát trên đồi cao, dưới khe sâu, thâu đêm suốt sáng.

Mị đang bứt mình ra khỏi cái ngục tù tăm tối để lần theo sợi dây quá khứ tìm về những rất lâu rồi sự sung sướng. Đúng trong những khoảnh khắc ấy tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng. Tiếng sáo đã gọi dậy những kỉ niệm ngọt ngào của thời thiếu nữ. Ngày trước, Mị thổi sáo xuất sắc. Mị uốn chiếc lá trên môi và thổi. Thổi lá cũng hay như thổi sáo. Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị.

Mị như quên khuấy hiện tại, quên khuấy cái thể xác đang vô cùng đau đớn. Người ta hát mà Mị không nghe, người ta nhảy mà Mị không thấy, rượu tan lúc nào Mị cũng chẳng hay. Chính quá khứ ngọt ngào đã thổi vào lòng những cảm xúc khiến cho Mị thấy phơi phới trở lại trong tim một nụ cười sướng. Mị nhận ra mình còn trẻ lắm và muốn đi dạo. Lúc này ý thức về phiên bản thân và quyền sống đã trỗi dậy. Nhưng cũng là lúc Mị nghĩ đến cái chết “nếu như có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay”.

Trên đây cũng là lúc Mị thấy thía nhất cảnh ngộ cay đắng của hiện tại “A Sử với Mị không tồn tại lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau”. Hơn thế từ lâu lắm rồi, Mị tồn tại trong trạng thái gần như tê liệt “sống lâu trong cái khổ Mị cũng quen rồi. Mị cũng chẳng còn nghĩ đến chuyện ăn lá ngón tự tử nữa”. Vì thế trong phút giây thức tỉnh, Mị muốn chết. Bởi hơn lúc nào hết, Mị cũng đang yêu thương tha thiết cuộc sống đời thường. Tiếng sáo trở lại tuy nhiên nó không thể lấp ló ngoài đầu núi, văng vẳng ngoài đầu làng mà lửng lơ bay ngoài đường. Tiếng sáo đã thôi thúc Mị đi đến hành vi: xắn mỡ bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng. Hình ảnh ngọn đèn đó là ngọn lửa sống đang trỗi dậy uy lực trong tim Mị. Mị ý thức được yếu tố hoàn cảnh tối tăm và muốn thay đổ. Mị sửa soạn đi dạo: quấn tóc, lấy váy hoa.

Toàn bộ xác minh đó đó là hành vi của một tâm hồn ham sống đang bừng dậy mãnh liệt, bỏ mặc bạo quyền. Hình như trong tâm hồn Mị lúc này tiếng sáo ngày xuân tuổi trẻ đã thực sự ngân lên khát vọng tình yêu, sự sung sướng, tự do đang trào dâng không kìm nén được.

Trên đây cũng là lúc nó bị vùi dập phũ phàng. A Sử xuất hiện đã quấn tóc, trói đứng Mị trong buồng tối. Con thú ấy thản nhiên tắt đèn, khép cửa đi ra không nói tiếng nào. Bị trói, Mị vẫn thả hồn theo tiếng sáo. Tiếng sáo đưa Mị theo những game show, dìu Mị về với khát khao yêu đương sự sung sướng: “Em không yêu, quả pao rơi rồi. Em yêu người nào, em bắt pao nào…”. Suốt từ trên đầu tới cuối đêm hôm ấy chỉ thấy cô lặng ngắt, lặng lẽ cam chịu. Dường như cô đang không sống bằng phần thể xác nữa. Chứa đựng bên trong lại là cô Mị khác. Một cô Mị đang náo nức say sưa với những kỉ niệm của tình yêu. Say sưa đến nỗi “như không biết mình đang bị trói, khiến cho Mị vùng dậy bước đi”.

Nhưng dây trói, tiếng chân ngựa đẩy Mị về hiện thực: “Mị không nghe thấy tiếng sáo nữa… Mị thổn thức nghĩ rằng mình không bằng con trâu, con ngựa”. Mị nhận ra đêm đã khuya, thời hạn chạm vào kỉ niệm đẹp tuyệt vời nhất của lòng Mị. Mị nín khóc, lòng lại bồi hồi. Trong suốt đêm bị trói, Mị đã sống trong một tâm trạng giằng xé giữa quá khứ xinh xắn và hiện thực đau khổ, giữa ước mơ sự sung sướng và nỗi tủi hờn vì thân kiếp trâu ngựa. Này là triệu chứng của một tâm hồn yêu sống, thèm sống, bỏ mặc cường quyền chà đạp và vùi dập.

Diễn biến tâm trạng của nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân ở Hồng Ngài là một tâm trạng hỗn hợp: vui sướng và đau khổ, ham sống và tủi nhục muốn chết. Trong bóng tối nặng nề ấy, hành vi của Mị rất ít. Phần lớn là những dòng nội tâm đang trỗi dậy tuôn trào trong tim Mị. Tác giả đã thể hiện rõ rệt tài năng miêu tả diễn biến nội tâm của nhân vật một cách chân thực, sinh động. Sự trỗi dậy của Mị trong đêm tình ngày xuân tuy rằng không thay đổi số phận nhưng nó là tiền đề quan trọng cho những đột biến lớn lao trong cuộc đời Mị.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

8


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 8

Trong nền văn học Việt Nam văn minh, nhà văn Tô Hoài được người hâm mộ nghe đến là một trong những cây bút rất tiêu biểu. Đến với đoạn trích Vợ ông xã A Phủ, người hâm mộ lại càng thêm tuyệt hảo bởi cách xây dựng hình tượng nhân vật mang đậm cá tính độc đáo và khác biệt, tiêu biểu. Quan trọng, tác giả đã để lại dấu ấn mạnh trong tim người đọc bởi đậm cá tính, sức sống chắc chắn, uy lực của nhân vật Mị. Tô Hoài đã khắc họa thành công và chân thực diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân ở Hồng Ngài.

Nhân vật Mị được tác giả khắc họa tối ưu và chân thực xuyên suốt tác phẩm. Này là một cô nàng xinh đẹp, mang vẻ đẹp rất riêng của những cô nàng vùng cao Tây Bắc. Vẻ đẹp ấy đã làm cho bao chàng trai trong vùng đắm say mà nguyện thổi sáo đi theo Mị. Cô nàng trẻ ấy, mang trong mình những sức sống tươi trẻ nhất, với bao tình yêu và hy vọng để bước vào quãng thời hạn xinh đẹp mang tên thanh xuân. Nhưng, những hủ tục bởi một xã hội vẫn còn đó ngang trái nhiều bất công đã xô đẩy cuộc đời Mị vào những ngã rẽ cay đắng nhất. Món nợ truyền kiếp của mái ấm gia đình đã biến số phận một cô nàng đáng lẽ ra phải có được cuộc sống đời thường sự sung sướng, lại rớt vào sự thuyệt vọng. Lối thoát nào cho Mị lúc bị bắt trở thành con dâu nhà Thống lí Pá Tra. Mang danh con dâu, nhưng cuộc sống đời thường từng ngày của Mị chẳng khác gì thân trâu ngựa. Mị phải thao tác làm việc lùi lũi, không chuyện trò, không tiếp xúc, thao tác làm việc như một cỗ máy, như một chiếc xác không hồn. Những tưởng, những tháng ngày Mị sống trong sự vô cảm đó sẽ kéo dãn dài mãi. Nhưng vẫn không, thực ra sức sống tiềm tàng trong Mị vẫn luôn luôn tồn tại, như một đốm lửa vẫn nhen nhóm tận sâu ở dưới, chỉ chực có thời cơ là cháy bùng lên uy lực.

Người ta luôn luôn nói rằng, yếu tố ngoại cảnh có tác động rất nhiều tới tâm trạng cũng như hành vi của con người. Quả thực như vậy. Khung cảnh ngày xuân ở Hồng Ngài đã đem những sức sống tiềm tàng trong Mị xưa nay nay bị đè nén sống dậy một cách uy lực. Ngày xuân vùng cao đến, những màu sắc sặc sỡ của những chiếc váy hoa phơi trên những mỏm đá như những cánh bướm, tiếng sáo gọi bạn tình của những chàng trai cô nàng chớm yêu… Toàn bộ mang đến một không khí ngày xuân rạo rực, làm lòng Mị cũng dâng trào bao cảm xúc.

Đêm tình ngày xuân, Mị chính thức uống rượu. Tâm hồn Mị chính thức trở về với những kỉ niệm ngày trước. Hơi rượu nồng nàn và tiếng sáo xung quanh đã làm Mị nhớ lại những ngày tháng còn được tự do, được sống với đúng ý nghĩa một con người. Mị nhớ lại ngày trước, mình thổi lá hay hơn thổi sáo. Những kí ức về những tháng ngày xinh đẹp tưởng như bị quên lãng giờ phía trên đang sống dậy, như một thước phim quay chậm đưa Mị trở về với quá khứ. Sự thức tỉnh ấy đang làm trỗi dậy sức sống của một tâm hồn đã trở nên số phận làm cho chai sạn. Kỉ niệm ùa về, cảm xúc ùa về. Trong những ngày làm dâu nhà thống lí Pá Tra, Mị sống với cảm xúc trơ lì như một tảng đá. Nhưng giờ phía trên, trong khung cảnh đêm tình ngày xuân đang rạo rực, Mị đã có những luồng cảm xúc mạnh. Mị ước nếu như có nắm lá ngón trong tay, Mị sẽ ăn luôn luôn mà không cần suy nghĩ. Ý nghĩ đầy táo bạo này đó là một sự nhen nhóm của tinh thần phản kháng lại số phận. Thực tại đau khổ đã làm người đàn bà căng tràn sức sống ngày nào chai lì cảm xúc. Nhưng khung cảnh đêm tình ngày xuân đã làm cho tất cả những người đàn bà ấy nhen nhóm lên ý thức đấu tranh để mà thậm chí thoát khỏi cuộc sống đời thường vô nghĩa đang bủa vây, trong cả lúc cách phải chọn là tìm về cái chết.

Tuy nhiên, những cảm xúc mạnh ấy của lòng Mị lại không triệu chứng ngay trong những hành vi. Tác giả Tô Hoài đã cho nhân vật của tôi có sự đấu tranh quyết liệt trong tư tưởng: ở một bên là khát khao tự do cháy bỏng, ở một bên là việc chai lì cảm xúc, mặc cảm về số phận. Mị đã có những hành vi thường xuyên nhau. Hành vi trước tiên, Mị sắn thêm mỡ bỏ vào đèn. Này là hành vi tuy nhỏ nhưng mang nhiều ý nghĩa. Đó mà thậm chí là mong muốn của nhân vật muốn căn phòng sáng lên, hay cuộc đời mình mà thậm chí tươi sáng và nhiều hy vọng hơn. Tiếp theo, Mị chính thức quấn lại tóc và sẵn sàng váy áo đi dạo. “Mị còn trẻ, Mị muốn đi dạo”. Vậy là, khát khao được sống với những cảm xúc chân thực nhất của đời mình đã thắng lợi trong ý nghĩ, hành vi của Mị. Mị đang sống, nhưng là sống với những kỉ niệm của quá khứ, cảm xúc của quá khứ. Mị đang quên đi thực tại đau khổ, mà sống đúng với thực chất con tình nhân tự do trong mình. Trớ trêu thay A Sử về, và trói đứng Mị lên cột nhà. Nhưng, thân xác Mị bị trói buộc tại đấy, còn tâm hồn Mị vẫn đang lơ lửng và đi theo những tiếng sáo gọi bạn tình. Khát vọng sống vừa mới bùng lên trong Mị, đã trở nên trói buộc bởi thực tại đau khổ, đó mới là điều cay đắng nhất. Lúc Mị dần tỉnh đó là lúc những đợt đau thể xác chính thức ập tới, những cảm xúc uy lực trỗi dậy trong đêm tình ngày xuân cũng dần mất theo cơn say đang dần biến mất. Nhưng, này lại đó là ngọn nguồn của ánh lửa yêu tự do, vẫn từng ngày hàng tiếng đồng hồ cháy âm ỉ trong tim cô nàng H’mông xinh đẹp ngày nào.

Nhà văn Tô Hoài đã rất thành công lúc có những trang văn miêu tả chân thực, cảm động diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân. Cảm xúc và hành vi của nhân vật đã dần thể hiện đậm cá tính và nét tính cách, sức sống tiềm tàng vẫn ẩn sâu trong người đàn bà ấy. Đó đó là minh chứng cho khát vọng sống, sức sống uy lực tiềm tàng biểu trưng cho những con người ý chí vùng cao Tây Bắc.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

9


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 9

Phân tích, miêu tả tâm lí nhân vật vẫn là một thử thách so với bất kì tác giả nào. Không phải ai cũng có thể có cái biệt tài đi miêu tả tâm lí nhân vật một cách tường tận và chân thực. Và Tô Hoài đó là một trong số ít những tác giả có biệt tài phân tích, miêu tả tâm lí nhân vật với sự phát triển tư tưởng hết sức logic, tự nhiên. Sự phát triển tâm lí của Mị trong đêm tình ngày xuân đó là một ví dụ nổi bật.

Mị là cô nàng trẻ, sinh ra trong một mái ấm gia đình nghèo khó, phụ thân mẹ vì không tồn tại tiền cưới nhau nên phải vay tiền thống lí Pá Tra. Tiền chưa trả hết, món nợ đó đổ dồn lên Mị. Nhưng Mị không lấy đó làm gánh nặng, mà vẫn xin phụ thân cho mình lao lực để trả nợ dần. Rõ ràng trong cô nàng này còn có một tình yêu lao lực, yêu cuộc sống đời thường hết sức mãnh liệt. Lúc bị hình thành con dâu gạt nợ, Mị phản kháng vô cùng quyết liệt, cô còn tồn tại quyết định ăn lá ngón để xong xuôi cuộc sống đời thường mất tự do này. Nhưng vì thương phụ thân mà cô đã gắng gượng sống. Nhưng càng gắng gượng bao nhiêu thì tâm hồn cô lại càng bị bào mòn, chai sạn bấy nhiêu cho tới mức “ở lâu trong cái khổ Mị quen khổ rồi”, Mị “như con rùa lùi lũi nơi xó cửa”, Mị dường như quên đi cả khát vọng tự do, khát vọng sự sung sướng của tôi, chỉ chờ đến ngày mình chết đi mà thôi.

Đẩy nhân vật vào sự cùng khổ đến tới tận cùng đó là một dụng ý nghệ thuật và thẩm mỹ của Tô Hoài, bởi chỉ lúc con người ta bị đẩy vào bước đường cùng thì khát khao mới được bùng lên quyết liệt và uy lực ấy. Và cái khao khát ấy đã được thể hiện rõ rệt trong đêm tình ngày xuân ấy.

Để tạo tiền đề cho sự đột phá của Mị, Tô Hoài đã dụng công sẵn sàng những yếu tố khác nhất là những yếu tố về thiên nhiên tự nhiên, về cảnh sắc cuộc sống đời thường của những người miền núi. Ngày xuân về trên vùng cao quả thực vô cùng rực rỡ, xinh xắn. Những đồi cỏ ranh vàng ửng nhưng những vệt lửa thổi dưới thung khô, càng rét càng trở nên dữ dội hơn. Trên những mỏm đá mèo là những chiếc váy sắc màu rực rỡ, rồi cùng với đó tiếng cười của trẻ con. Không khí ngày xuân thật náo nhiệt, tràn trề sức sống. Chính những tác nhân phía bên ngoài này đã phần nào đó gợi lên lòng yêu cuộc sống đời thường, giúp Mị từ cõi quên trở về cõi nhớ.

Trong những yếu tố được Tô Hoài sẵn sàng thì đắt giá nhất là cụ thể tiếng sáo. Tiếng sáo xuất hiện từ xa đến gần, từ đỉnh núi, đến đầu làng rồi quanh quẩn trong tâm trí Mị. Tiếng sáo ấy đã tác động uy lực đến tâm lí Mị. Cùng với này là sự phối kết hợp của hơi men, “ngày tết, Mị cũng uống rượu như ai” , nhưng Mị uống như để quên đi đau đớn, Mị uống ừng ực từng bát, rồi say lịm đi. Trong mơ màng Mị thấy tiếng sáo gọi bạn tình văng vẳng. Tiếng sáo ấy đã làm Mị động tâm, là cô bổi hổi nhớ lại những kỉ niệm đẹp trước phía trên. Lòng cô phơi phới trở nên, nụ cười sướng trào dâng. Và cô nhận thấy “Mị trẻ lắm, Mị vẫn còn đó trẻ. Mị muốn đi dạo…”. Sau bao năm làm con rùa lùi lũi trong xó cửa, dường như ý thức về phiên bản thân mình đã từ từ quay trở lại. Dường như đoạn văn này ta thấy như chính lời Mị nói ra, Tô Hoài đã xuất sắc hóa thân để thấu hiểu những suy nghĩ, tâm trạng của nhân vật. Đồng thời cùng lúc điều đó cũng giúp Tô Hoài thấy được những giằng xé, xích míc trong tâm lí Mị giữa quá khứ và hiện tại. Và lúc tiếng sáo vang lên, lúc Mị như bừng tỉnh, và khát khao: “Nếu như có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không muốn nhớ lại nữa”. Trên đây là việc phản kháng hết sức quyết liệt, so với Mị phải sống mất tự do, còn đau đớn, tủi cực hơn cả cái chết. Điều đó đã cho thấy khát khao mãnh liệt của Mị.

Thì ra đằng sau con những tưởng như đã chết trọn vẹn ấy lại vẫn tiềm tàng sức sống mãnh liệt đến như vậy. Mị không cam chịu ở nhà, Mị muốn đi dạo như mọi người, muốn được hòa nhập, muốn được sống thực sự. Cô đã hiện thực hóa bằng hàng loạt những hành vi: cô vào khêu đèn, quấn tóc và lấy váy để sẵn sàng đi dạo… Nếu như với những người đàn bà khác này là điều rất thông thường, nhưng so với Mị là cả một quy trình thức tỉnh và đấu tranh liên tục.

Nhưng chính lúc ấy, ý định của cô ý lại bị kẻ tàn ác – A Sử chặn đựng bằng hành vi bạo ngược, trói đứng ở cột. Dù A Phủ có giam giữ được thân thể nhưng cũng không thể giữ nổi tâm hồn của cô ý bởi tâm hồn cô theo tiếng sáo, nhớ về những ngày trước.

Chỉ với duy nhất phần miêu tả tâm lí của Mị trong đêm tình ngày xuân, đã mà thậm chí xác minh tài năng nghệ thuật và thẩm mỹ của Tô Hoài trong cách xử trí, sắp xếp sự kiện để miêu tả tâm lí nhân vật. Qua đó càng xác minh hơn thế nữa tài năng của ông. Đồng thời cùng lúc cũng thấy được vẻ đẹp trong sức sống của Mị.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

10


Bình An

Diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình ngày xuân bài số 10

Tô Hoài được nghe đến không chỉ là là cây bút của những mẩu truyện loài vật mà ông còn được nghe đến là nhà văn của những người nông dân nghèo khổ, nhất là sau cách mạng ngòi bút của ông triệu tập nhiều hơn thế nữa vào số phận của những người nông dân Tây Bắc. Với tài năng, sự cần mẫn của tôi ông đã tạo ra những tác phẩm để đời và một trong những số này là truyện Vợ ông xã A Phủ. Tác phẩm sáng lên là nhân vật Mị với sức sống tiềm tàng, mãnh liệt, luôn luôn khát khao sự sung sướng, được thể hiện rõ nhất trong đêm tình ngày xuân.

Mị vốn là cô nàng xinh đẹp, giàu sức sống và yêu lao lực. Mái ấm gia đình nợ món tiền lớn trong phòng thống lí Pá Tra, nhưng cô vẫn một mực xin phụ thân cho làm nương, làm rẫy để trả nợ dần. Nhưng số phận xấu số, Mị bị A Sử bắt đi và chính thức trở thành con dâu gạt nợ với chuỗi ngày kinh hoàng bị bóp nghẹt, mài mòn cả về thể xác và tinh thần. Người ta không thể thấy một người đàn bà nhanh nhẹn, yêu lao lực, yêu cuộc sống đời thường mà thay vào này là một người phụ nữ tàn tạ, héo úa, “như con rùa lùi lũi trong xó cửa”. Cuộc sống thường ngày của Mị bị cầm tù chẳng khác nào cái buồng cô sống chỉ có một chiếc cửa ô vuông bằng bàn tay, nhìn ra ngoài chỉ thấy mờ mờ, trăng trắng không biết là sương hay là nằng. Tưởng rằng cuộc đời cô sẽ cứ lầm lũi như vậy cho tới lúc chết, nhưng vẫn không, toàn bộ đã thay đổi trong đêm tình ngày xuân ấy.

Xuất phát điểm, Mị là cô nàng giàu sức sống, nhưng tại vì sự tàn độc của mái ấm gia đình thống Lí đã bào mòn, bẻ gãy gần như toàn bộ khát vọng sống của cô ý. Bằng tài năng bậc thầy trong miêu tả tâm lí nhân vật, Tô Hoài đã có sự sẵn sàng kỹ lưỡng, chu đáo cho sự trỗi dậy uy lực của Mị trong đêm tình ngày xuân.

Tác giả đặt quy trình trỗi dậy của Mị trong không khí ngày xuân. Ngày xuân Tây Bắc với tiếng động náo nhiệt, rộn ràng với màu sắc vui vẻ đã làm bừng lên sức sống trong vạn vật và con người. Dù những cụ thể Tô Hoài đưa vào để miêu tả không khí ngày xuân Tây Bắc có phần khác lạ và mới mẻ, nhưng chính nó đã tạo ra nét riêng không liên quan gì đến nhau cho tác phẩm. Đông thời không khí ngày xuân lúc nào cũng nối liền với tuổi trẻ, tình yêu và sự sung sướng, bởi vậy không khí ấy cũng có thể có tác động ít nhiều tới tâm lí Mị. Thứ hai này là sự tác động của men rượu. Mị uống rượu vào trong ngày tết cũng như biết bao người khác, nhưng cái cách mà cô uống lại rất khác. Cô uống ừng ực từng bát, uống như trút giận, cho vơi đi những đau đớn, tủi hờn. Và sau cuối là việc xuất hiện của tiếng sáo. Tiếng sáo vừa gợi lên không khí ngày xuân vui tươi, náo nức, vừa nhắc nhở về quá khứ xinh xắn, đồng thời cùng lúc phía trên cũng là tác nhân quan trọng làm bừng lên khát vọng sự sung sướng của Mị trong đêm tình ngày xuân.

Tiếng sáo dù mới chỉ lấp ló ở đầu núi nhưng đã hiến Mị tha thiết, bồi hồi, nó không chỉ là là tiếng sáo gọi bạn tình mà được xem là tiếng của sự sống đang cựa quậy hồi sinh trong tâm hồn Mị. Bởi vậy, nếu như trước phía trên Mị chối từ phương tiện tiếp xúc của con người là từ ngữ để tồn tại một cách câm lặng thì giờ phía trên từ ngữ đã trở lại dù đó mới chỉ là tiếng nói thầm: “Mị ngồi nhẩm thầm bài hát của người đang thổi: Mày có nam nhi đàn bà rồi/…/Ta đi tìm tình nhân”. Nội dung bốn câu hát đó là viết về tình yêu nên nó thôi thúc Mị càng uy lực hơn, thúc Mị hãy thoát khỏi địa ngục trần gian.

Sự tác động của ngày xuân và hơi men đã khiến cho Mị chối bỏ thực tại, tìm về với quá khứ. Mị lịm đi và nhớ về những ngày trước, lúc này chỉ mà thậm chí xác của Mị thuộc về hiện tại khổ đau còn tầm hồn, tư tưởng đã quay trở về quá khứ xinh xắn. Những kí ức xinh đẹp sống lại trong tim Mị, thổi bùng trong Mị khát vọng sự sung sướng và mong muốn đoạn tuyệt với hiện tại. Nhưng dù Mị đã chối bỏ thực tài, khát vọng sự sung sướng đã được thắp lên nhưng “Mị không bước ra đường chơi, mà từ từ bước vào buồng”. Hành vi này như một quán tính, một thói quen của cô ý. Bởi vậy, chỉ có một tiếng sáo, một chút men rượu vẫn không đủ để cô cắt đứt trọn vẹn với thực tại. Trong vô thức Mị vẫn bị cuộc sống đời thường đó cầm tù, giam hãm. Mị nhìn ô cửa sổ và nó đã đánh động Mị về chuỗi ngày sống mỏi mòn trong nhà thống lí Pá Tra, chính điều này đã đưa cô đi đến quyết định đoạn tuyệt, nếu như có nắm lá ngón lúc này, cô sẽ quyết ăn mà chết ngay mới thôi. Sự sống và cái chết trong Mị không thể nhạt nhòa mà đã được phân định rõ ràng, Mị dám chết để chối từ thực tại đau khổ, xấu số.

Ngay lúc khát vọng sống bùng lên uy lực, Mị dám gật đầu đồng ý cái chết để từ bỏ cuộc sống đời thường đau khổ, thì tiếng sáo lại xuất hiện đầy hữu ý, tiếng sáo đã khiến cho cuộc nổi loạn trong Mị không tạm dừng ở tư tưởng mà hình thành hành vi. Mị đến góc nhà lấy ống mỡ, bỏ vào đĩa đèn cho sáng. Nó không chỉ là thắp lên ánh sáng vật lí xua tan cái tối tăm của căn phòng, mà con mang ý nghĩa hình tượng, thắp lên niềm mơ ước, hy vọng về sự sung sướng. Không những vậy, Mị còn búi lại tóc, lấy váy để sẵn sàng đi dạo. Những hành vi này cho thấy sự bùng phát uy lực, dữ dội trong tâm lí Mị, gắn với sự trỗi dậy của khát vọng sự sung sướng. Nhưng chính lúc đấy, A Sử xuất hiện, chặn lại cuộc vượt thoát của Mị. Nhưng cường quyền lúc này chỉ trói buộc được thể xác của Mị còn khát vọng sự sung sướng, sống đã mạnh liệt đến mức Mị vượt ngục tinh thần. Bởi vậy, dù tay chân không cựa quậy được, nhưng Mị vẫn nghe thấy tiếng sáo, tiếng sáo đưa Mị lên những game show, đám chơi và đêm đó Mị sống giữa hai cõi mơ và thực: thực cô ý thức được mình không bằng con ngựa nhưng mơ lại giúp Mị vượt thoát khỏi thực tại khổ đau để sống trọn vẹn với quá khứ xinh xắn của tôi.

Với diễn biến tâm trạng vừa phức tạp, vừa hợp lý và phải chăng, Mị đã tiến hành cuộc nổi loạn trước tiên, thể hiện sự phản kháng uy lực. Tuy vậy chưa thành công, ty khát vọng sự sung sướng chưa thành hiện thực, nhưng cuộc vượt thoát trong đêm tình ngày xuân vẫn có ý nghĩa hết sức quan trọng, nó cho thấy ẩn đằng sau người phụ nữ bị nô lệ hóa, tưởng như chai sạn vẫn tiềm tàng sức sống mãnh liệt. Đồng thời cùng lúc khát vọng sự sung sướng bị chặn lại cũng mang giá trị tố cáo, phê phán thâm thúy.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hy vọng nội dung bài viết trên mang lại nhiều giá trị cho mình. Chúc chúng ta học tốt và tiếp tục theo dõi những bài văn hay trên Toplist.vn

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button